ANTALYA AĞIZLARINDA DUA ve BEDDUALAR
Öz
Kuşaktan kuşağa nesilden
nesile aktarılan dua (~alkış (alka- “övmek, methetmek”)) ve beddualar
(~kargış (karga- “beddua etmek”)), Türk kültür hayatının maddi ve manevi
değerlerini içinde barındıran özlü sözlerden, kalıp ifadelerden oluşur.
Zaman ve mekâna göre, kullanılışları itibariyle değişik şekiller almış,
yeni tarzlara bürünmüş olsa da dua, Allah’a (cc.) yalvarma, yakarış
için söylenen dinî metin, beddua ise sevilmeyen birinin kötü bir duruma
düşmesini Allah’tan (cc.) canı gönülden isteme/yakarma olarak
tanımlanır. Dualar sağlık, sevinç, neşe, uzun, huzurlu, hayırlı bir
ömür, ahirette nimetler ve iyilikler ihsan etmesi vb. için edilen iyi
temennilerden/dileklerden oluşurken beddualar ise hastalık, nefret,
düşmanlık, kin, öfke, zorluk, güçsüzlük ve ölüm vb. içerikli kötü
temennilerden/dileklerden oluşmaktadır. Anlam bakımından dua ve
beddualara bakıldığında dualarda olumlu, beddualarda ise olumsuz
duygular ön plandadır. Her iki olumlu ve olumsuz duyguda da “Allah’a
tevekkül edip O’na havale etme” durumu söz konusudur.
Türk kültür hayatına ait, duygu, düşünce ve hayalleri daha etkili bir
şekilde ifade etmeye yarayan bu halk mahsulü özlü sözler, dilde
kaybolmuş veya kaybolmaya yüz tutmuş bazı kelimeleri ve anlamları tespit
etme ve diriltmede önemli bir yere sahiptir. Antalya ağızlarında
kullanılan sözlü anlatımın önemli bir türü olan dua ve beddualarda da
Standart Türkiye Türkçesindekilerle ortak özellikler taşımakla birlikte,
yapı ve anlam bakımından konuşulduğu bölgeye has bazı orijinal
özellikler taşımaktadır. Bu bağlamda dua ve beddua konulu tarafımızdan
yapılan metin ve kelime derlemelerinde Türkiye Türkçesi ağızlarına katkı
sağlayacak pek çok eskicil (~arkaik) kelimeler de tespit edilmiştir.
Bu çalışmada, dua ve beddualar ilkin anlam bakımından tasnif edilmiş,
sonrasında yapı bakımından incelenmiş ve sayısal veriler ışığında
Antalya ağızlarında dua ve bedduaların kullanımı hakkında genel bir
değerlendirme yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- KALIN, L. Sami,(1990),Alkışlar Kargışlar,Ankara: Kültür Bakanlığı.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2019
Gönderilme Tarihi
29 Temmuz 19
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 7 Sayı: 19
APA
Atmaca, E. (2019). ANTALYA AĞIZLARINDA DUA ve BEDDUALAR. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 7(19), 42-80. https://doi.org/10.33692/avrasyad.628221
AMA
1.Atmaca E. ANTALYA AĞIZLARINDA DUA ve BEDDUALAR. Avrasyad. 2019;7(19):42-80. doi:10.33692/avrasyad.628221
Chicago
Atmaca, Emine. 2019. “ANTALYA AĞIZLARINDA DUA ve BEDDUALAR”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 7 (19): 42-80. https://doi.org/10.33692/avrasyad.628221.
EndNote
Atmaca E (01 Eylül 2019) ANTALYA AĞIZLARINDA DUA ve BEDDUALAR. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 7 19 42–80.
IEEE
[1]E. Atmaca, “ANTALYA AĞIZLARINDA DUA ve BEDDUALAR”, Avrasyad, c. 7, sy 19, ss. 42–80, Eyl. 2019, doi: 10.33692/avrasyad.628221.
ISNAD
Atmaca, Emine. “ANTALYA AĞIZLARINDA DUA ve BEDDUALAR”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 7/19 (01 Eylül 2019): 42-80. https://doi.org/10.33692/avrasyad.628221.
JAMA
1.Atmaca E. ANTALYA AĞIZLARINDA DUA ve BEDDUALAR. Avrasyad. 2019;7:42–80.
MLA
Atmaca, Emine. “ANTALYA AĞIZLARINDA DUA ve BEDDUALAR”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, c. 7, sy 19, Eylül 2019, ss. 42-80, doi:10.33692/avrasyad.628221.
Vancouver
1.Emine Atmaca. ANTALYA AĞIZLARINDA DUA ve BEDDUALAR. Avrasyad. 01 Eylül 2019;7(19):42-80. doi:10.33692/avrasyad.628221
Cited By
Kargışların (Beddualar/Kötü Dilekler) "Dikotomi", "Anti-yapı", "Hedef-yapı" ve "Araçsal Sebep" Kavramları Açısından Değerlendirilmesi
Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.18506/anemon.822281Mülkiyetin Kültürel Yansımaları Bağlamında Bedduaların Rolü Üzerine
Kültür Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.46250/kulturder.1061012May Your Liver Come Out Of Your Mouth! A Corpus Based Study: Curse Structures in Turkish Utterances
Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.55044/meusbd.972374ANTAKYA-HARBİYE VE SAMANDAĞ ARAPÇASINDA GÜNDELİK DİLDE KULLANILAN ALKIŞLAR / DUALAR
Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.32330/nusha.787471Anadolu Ağızları Üzerine Yapılan Çalışmaları Değerlendirme Denemesi II (2013-2023)
Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1376774Batı Grubu Anadolu Ağızlarında Dualar ve Beddualar
Dil ve Edebiyat Araştırmaları/Journal of Language and Literature Studies
https://doi.org/10.30767/diledeara.1421318İLENMENİN ETNOGRAFİSİ: GAZİANTEP’TE BEDDUA KÜLTÜRÜ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi
https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1566969