19. YÜZYILIN SONUNDA OSMANLI LİMANLARINDA TİCARİ HAYATIN BELİRLEYENLERİ
Öz
19. yüzyıl Osmanlı Devleti’nin en uzun yüzyılı olarak nitelenmektedir. Özellikle de yüzyılın ikinci yarısında meydana gelen eko-politik olayların yoğunluğu ve önemi, devletin iktisadi ve siyasi kaderini tayin etmesi açısından oldukça dikkat çekicidir. Kırım Savaşı’nın akabinde başlayan borçlanma furyasının kapitalizmin ilk küresel bunalımı olan 1873-96 Bunalımı ile birlikte mali bir iflasla sonuçlanması, Osmanlı Devleti’nin en büyük toprak parçasını kaybettiği savaş olan 1877/78 Osmanlı - Rus Harbi ve Duyun-u Umumiye ve benzeri ekonomi üzerindeki yabancı denetimini temsil eden örgütler, bu dönemin belirleyici unsurlarıdır. 19. yüzyılda aynı zamanda Osmanlı Devleti’nin dış ticareti de yapısal bir dönüşüm geçirmiştir. O döneme kadar Osmanlı dış ticaretinde sınırlı bir paya sahip olan Batılı ülkeler, Sanayi Devrimi’nin de etkisiyle birlikte kapitalizmin çevre ülkelere yayılması sürecinde ikili ticari anlaşmalar vasıtasıyla Osmanlı dış ticaretindeki paylarını artırmışlar ve Osmanlı Devleti ile hammadde ve mamul mal değiş tokuşuna dayalı yeni bir ticari düzen oluşturmuşlardır. Bu çalışmada söz konusu süreçlerin ve eko-politik gelişmelerin Osmanlı dış ticaretinde önemli role sahip olan İzmir, Trabzon, Selanik ve Beyrut limanlarındaki iktisadi ve ticari faaliyetlere olan etkisi ve bu bağlamda ilgili limanlarda ticari hayatın nasıl bir gelişim seyri izlediği İngiliz konsül raporları üzerinden ele alınacaktır. Böylelikle bu dönemde meydana gelen olayların Osmanlı ticareti üzerindeki etkisinin mikro düzeyde incelenmesi amaçlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ANASTASSIADOU, Meropi, (2010), Tanzimat Çağında Bir Osmanlı Şehri Selanik, Tarih Vakfı, İstanbul: Yurt Yayınları.
- BAYRAM, Selahattin, (2009), Osmanlı Döneminde Selanik Limanı 1869 – 1912, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul.
- BİRDAL, Murat, (2010), The Political Economy of Ottoman Public Debt, Insolvency and European Financial Control in the late Nineteenth Century, London - New York: I. B. Tauris Publishers.
- BLAISDELL, Donald C., (1979), Osmanlı İmparatorluğu’nda Avrupa Mali Denetimi, (Çev. Ali İhsan Bilgiç), İstanbul: Doğu Batı Yayınları.
- ÇADIRCI, Musa, (1988), “Tanzimat’ın Karadeniz Bölgesinde Uygulanması”, Birinci Tarih Boyunca Karadeniz Kongresi Bildirileri, Samsun: On Dokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları.
- DOBB, Maurice, (2007), Kapitalizmin Gelişimi Üzerine İncelemeler, Geçiş Tartışmaları, (Çev. F. Akar),İktisadi Düşünce Klasikleri Dizisi, İstanbul: Belge Yayınları.
- FEYZİOĞLU, Hamiyet Sezer, (2017), “Batı-Çin Savaşları ve Osmanlı Devleti”, Tarih Araştırmaları Dergisi, C. 36, S. 62, ss. 89-99.
- Foreign Office, (1843), Commercial Tariffs and Regulations of the Several States of Europe and America, Together with the Commercial Treaties Between England and Foreign Countries, Londra: Printed by Charles Whiting, Beaufort House, Strand.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Mehmet Çetin
*
0000-0002-6954-0908
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
15 Mart 2020
Gönderilme Tarihi
22 Kasım 2019
Kabul Tarihi
5 Mart 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 8 Sayı: 21
Cited By
Düyûn-ı Umûmiyye İdaresi Genel Sekreteri Fransız Gezgin Vital Cuinet’nin Gözüyle Urfa Sancağı (1890)
Gaziantep University Journal of Social Sciences
https://doi.org/10.21547/jss.1376665