NURJEKEULI’NIN “EY DÜNYE EY” ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Hikmet Koraş; Gulshat Shaıkenova

doi:10.33692/avrasyad.950776

NURJEKEULI’NIN “EY DÜNYE EY” ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Kazakistan 1991’de bağımsızlığını almasına rağmen Kazakça, bir yazı dilinin sahip olması gereken prestije sahip olamamış, bir ülkenin yazı dili olmanın avantajlarını kullanmaktan da hala çok uzaktır. Kazakçanın böyle olmasının temelinde SSCB döneminde Rusçanın Birliğin resmi dili, Kazakçanın ise Kazakların kullandığı ana dil veya bölgesel konuşma dili kabul edilmesi yatar. Bu statü ile Kazakça; eğitim, sanat, kültür, bilim, uluslararası ilişki, devlet içi yazışma gibi alanlarda kullanılmamış, dolayısıyla bu alanlarda oluşması gereken terimler oluşmamıştır. Müstevli durumundaki Rusların hazırladıkları sözlükler, her ne kadar yazı dili sözlüğü gibi gözükse de ağızlardaki bütün kelimeler sözlükte madde başı olarak yer almış, ağızlarda kullanılan mahalli söyleyişler gramer kitaplarına girmiş ve Kazakça eğitim bu malzemelerle yapılmıştır. Bir ortak dil veya yazı dili ile ağızlar arasındaki münasebette ağızlardaki bütün unsurların yazı diline taşınması, yazı dilinin görmesi gereken işlevin önündeki en büyük engeldir. Ayrıca resmi dil ile yazı dili pek çok ülkede aynı olsa da bazı durumlarda resmi dil ile yazı dili birbirinden farklı olabilmektedir. Yazı dili resmi dilin sahip olduğu prestije sahip olmadığı için gelişemez mahalli bir konuşma dili görünümü arz eder. Bu gün Kazakçada hem ağızlardaki kelime kadrosunu yazı dili sözlüğünde hem de ağızlardaki mahalli konuşma özelliklerini okullarda okutulan gramer kitaplarında görmek mümkündür. Dilbilimde yazı dili ile konuşma dili arasındaki ilişkiden bahsederken, konuşma dilinin yazı diline yaklaşmasının ağız özelliklerini kaybetmek; yazı dilinin ağız unsurlarını bünyesine çok fazla almasının yazı dilini standardı olmayan bir ağızlar karışımı haline getireceği belirtilir. Şu anda Kazakça bu durumu bizzat yaşamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

AYTBAYULI, Ö., ABDİRAHMANOV, S. vd. (2007), Dialektologiyalık Sözdik. Almatı: Arıs.
BURAN, Ahmet, (2002), “Konuşma Dili yazı Dili İlişkileri ve Derleme Faaliyetleri”, Türkbilig, 2002/4, s. 97-104.
DEMIRCI, Kerim, (2015), “En Az Çaba Yasası ve Kazak Türkçesindeki Yaygın Örnekleri”, Bilig, 2015/72, s. 25-42.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hikmet Koraş Bu kişi benim
0000-0001-7045-2510
Türkiye

Gulshat Shaıkenova Bu kişi benim
0000-0002-9663-1565
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

16 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

1 Şubat 2021

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 9 Sayı: 27

DOI

https://doi.org/10.33692/avrasyad.950776

IZ

https://izlik.org/JA75XW83KU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Koraş, H., & Shaıkenova, G. (2021). NURJEKEULI’NIN “EY DÜNYE EY” ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 9(27), 272-286. https://doi.org/10.33692/avrasyad.950776

AMA

1.Koraş H, Shaıkenova G. NURJEKEULI’NIN “EY DÜNYE EY” ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Avrasyad. 2021;9(27):272-286. doi:10.33692/avrasyad.950776

Chicago

Koraş, Hikmet, ve Gulshat Shaıkenova. 2021. “NURJEKEULI’NIN ‘EY DÜNYE EY’ ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9 (27): 272-86. https://doi.org/10.33692/avrasyad.950776.

EndNote

Koraş H, Shaıkenova G (01 Haziran 2021) NURJEKEULI’NIN “EY DÜNYE EY” ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9 27 272–286.

IEEE

[1]H. Koraş ve G. Shaıkenova, “NURJEKEULI’NIN ‘EY DÜNYE EY’ ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”, Avrasyad, c. 9, sy 27, ss. 272–286, Haz. 2021, doi: 10.33692/avrasyad.950776.

ISNAD

Koraş, Hikmet - Shaıkenova, Gulshat. “NURJEKEULI’NIN ‘EY DÜNYE EY’ ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9/27 (01 Haziran 2021): 272-286. https://doi.org/10.33692/avrasyad.950776.

JAMA

1.Koraş H, Shaıkenova G. NURJEKEULI’NIN “EY DÜNYE EY” ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Avrasyad. 2021;9:272–286.

MLA

Koraş, Hikmet, ve Gulshat Shaıkenova. “NURJEKEULI’NIN ‘EY DÜNYE EY’ ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, c. 9, sy 27, Haziran 2021, ss. 272-86, doi:10.33692/avrasyad.950776.

Vancouver

1.Hikmet Koraş, Gulshat Shaıkenova. NURJEKEULI’NIN “EY DÜNYE EY” ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Avrasyad. 01 Haziran 2021;9(27):272-86. doi:10.33692/avrasyad.950776

Cited By

MUHTAR ӒVEZOV’UN ‘QIYLI ZAMAN’ ROMANI ÖRNEĞİNDE KAZAK YAZI DİLİNE YANSIYAN KONUŞMA DİLİ UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (TÜRKLAD)

https://doi.org/10.30563/turklad.1445010