Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

OSMANLI DEVLETİ’NDE ÇEKİRGE İSTİLALARI VE SOSYO-EKONOMİK HAYATA ETKİLERİ (1789-1839)

Yıl 2020, Cilt: 8 Sayı: 23, 325 - 347, 15.09.2020
https://doi.org/10.33692/avrasyad.768786

Öz

İnsanoğlu tarih boyunca farklı şekillerde birçok doğal afete maruz kalmıştır. Meydana gelen afetler neticesinde çok sayıda can ve mal kaybının meydana geldiği kaynaklardan tespit edilmektedir. Biyolojik kökenli olarak görülen bazı doğa olayları ise insanları yine olumsuz yönde etkilemektedir. Bu tür olaylar, insanların yaşamlarını sürdürmek amacıyla ekip yetiştirdiği ürünlerin, bir anda ortaya çıkan çok sayıdaki haşere veya hayvanlar tarafından tahrip edilmesi ile meydana gelir. Bu canlılarla mücadele edilememesi ve alınan önlemlerin yetersiz kalması sonucunda ise durum afete dönüşmektedir. Biyolojik afetlere neden olan ve verdiği zarar ile insanlar arasında büyük sıkıntılara sebep olanların başında ise çekirgeler gelmektedir.
Tarihin çeşitli dönemlerinde ve dünyanın farklı bölgelerinde çekirge istilaları ile oluşan afetlere rastlanmaktadır. İnsanlara doğrudan bir tehdit yaratmayan çekirgeler dolaylı olarak büyük zararlara neden olmuştur. Çok sayıdaki çekirgenin ekili ve dikili alanları istila ile tahrip etmesi neticesinde toplumlarda kıtlık olayları görülmüştür. Toplumlar bu afet karşısında önlem almaya çalışmışsa da pek başarı sağlayamamıştır. Osmanlı Devleti’nde de çeşitli dönemlerde görülen bu tür afetler, kıtlık başta olmak üzere, ekonomik, göçler, hastalıklar vb. sorunların oluşmasına neden olmuştur. İncelenen dönemde de benzer şekilde ortaya çıkan çekirge istilaları ve etkileri, Osmanlı Devleti’nde benzer sıkıntıları beraberinde getirmiştir.

Kaynakça

  • AYDINER, Mesut; “Küresel Isınma Tartışmalarına Tarihten Bir Katkı: Arşiv belgeleri ışığında XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Diyarbekir ve çevresinde meydana gelen büyük kıtlık ve alınan tedbirler”, OTAM, Sayı,19, 2006, s.123-138.
  • BABAOĞLU BALKIŞ, Lale; “16. Ve 18. Yüzyıllarda Avusturya Sanatında Türkler”, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 1994.
  • BALAMİR, Süleyman; “Türkiye’de Fas Çekirgesi Durumu (1939 - 1951)”, Bitki Koruma Bülteni, Cilt 0, Sayı 1, 1952, s.11-16.
  • BALAMİR, Süleyman; “Yakın Doğuda Çöl Çekirgesi”, Bitki Koruma Bülteni, Cilt 0, Sayı 3, 1952, s.14-26.
  • BEYRU, Rauf; 19. Yüzyılda İzmir’de Doğal Afetler, İzmir, 2011.
  • DEMİRTAŞ, Mehmet; “XVI. Yüzyılda Meydana Gelen Tabii Afetlerin İstanbul’un Sosyal Ve Ekonomik Hayatına Etkilerine Dair Bazı Misaller”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C.4, S.2, 2004, s.37-50.
  • DEMİRSOY, Ali; Yaşamın Temel Kuralları Omurgasızlar/Böcekler Entomoloji, C.2/Kısım 2, Meteksan Basımevi, Ankara, 2003.
  • ERLER, Mehmet Yavuz; Osmanlı Devleti’nde Kuraklık ve Kıtlık Olayları (1800-1880), İstanbul, 2012.
  • ERLER, Mehmet Yavuz; “19. Yüzyılda Doğal Afetler ve Kuraklığa Bağlı Konya Göçleri”, Konya Kitabı XVII Geçmişten Günümüze Göçler, C.2, Konya, 2019, s.11-32.
  • ERLER, Mehmet Yavuz; “XIX. Yüzyıldaki Bazı Doğal Afetler ve Osmanlı Yönetimi”, Türkler Ansiklopedisi, C. 13, Ankara, 2002, s.762-770.
  • ERLER, Mehmet Yavuz; “Kıbrıs’ta Çekirge İstilası (1845-1869)”, Kastamonu Eğitim Dergisi, C.10, No.1, s.195-204.
  • GÜRAN, Tevfik; 19. Yüzyılda Osmanlı Ekonomisi Üzerine Araştırmalar, İstanbul, 2014.
  • HÜTTEROTH, Wolf-Dieter; “Osmanlı Topraklarının Ekolojisi”, Türkiye Tarihi 1603-1839, (Edit. Suraiya Faroqhi), İstanbul, 2011.
  • MCGOWAN, Bruce; “Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomik ve Sosyal Tarihi”, Ayanlar Çağı 1699-1812 C.2, İstanbul, 2006.
  • KARADEMİR, Zafer; İmparatorluğun Açlıkla İmtihanı Osmanlı Toplumunda Kıtlıklar (1560-1660), İstanbul, 2014.
  • KILIÇ, Orhan; “Osmanlı Devleti'nde Meydana Gelen Kıtlıklar”, Türkler Ansiklopedisi, C.10, Ankara, 2002, s.718-730.
  • KIZILKAYA, Oktay - AKAY, Tolga; “XIX. Yüzyılın İkinci Yarısında Kıbrıs’ta Çekirge İstilasına Karşı Alınan Tedbirler”, Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı:13, Ekim 2017, s.171-193.
  • LODOS, Niyazi; Türkiye Entomolojisi, C.1, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Basımevi, İzmir, 1991.
  • ÖZER, Sevilay; Anadolu’da Görülen Çekirge İstilaları Ve Halk Üzerindeki Etkisi (1914-1945), Türk Tarih Kurumu, Ankara, 2016.
  • ÖZTÜRK, Yücel; Osmanlı Hâkimiyetinde Kefe 1475-1600, Ankara, 2000.
  • PANZAC, Daniel; Osmanlı İmparatorluğu’nda Veba (1700-1850), İstanbul, 1997.
  • SEETZEN, Ulrich Jasper; İstanbul Günlükleri 12 Aralık 1802-22 Haziran 1803, (Çev. Selma Türkis Noyan), Cilt:2, İstanbul, 2017.
  • TARHAN, M. Taner; “Ön Asya Dünyasında İlk Türkler: Kimmerler ve İskitler”, Türkler, Cilt 1, Ankara, 2002, s.597-610.
  • TEKİN, Mehmet; “Çekirgenin Tarihte, Folklorumuzda ve Edebiyatımızdaki Yeri”, Güneyde KültürAylık Fikir ve Sanat Dergisi, Yıl:10, Sayı:110, Nisan 1999, s.11-30.
  • YILDIRIM, Mehmet Ali; “Birinci Dünya Savaşı Yıllarında Osmanlı Devleti’nin Beşinci Düşmanı: Çekirgeler”, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C.13, S.4, 2014, s.1017-1042.
  • YILDIZ, Bilal; “XIX. Yüzyıl Başlarından XX. Yüzyılın İlk Çeyreğine Kadar (1800-1920) Denizli Çevresinde Yaşanan Çekirge İstilaları Ve Yapılan Mücadele Çalışmaları”, İstem, Sayı:22, 2013, s.69-94.
Toplam 26 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Suha Oğuz Baytimur 0000-0001-9436-4283

Özcan Tatar 0000-0001-9213-3350

Yayımlanma Tarihi 15 Eylül 2020
Gönderilme Tarihi 13 Temmuz 2020
Yayımlandığı Sayı Yıl 2020 Cilt: 8 Sayı: 23

Kaynak Göster

APA Baytimur, S. O., & Tatar, Ö. (2020). OSMANLI DEVLETİ’NDE ÇEKİRGE İSTİLALARI VE SOSYO-EKONOMİK HAYATA ETKİLERİ (1789-1839). Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 8(23), 325-347. https://doi.org/10.33692/avrasyad.768786

 27448 27618 27616   27615  27574 27609   27627


Avrasyad''de yayınlanan makaleler, Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. Bilimsel araştırmaları kamuya ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyen dergi, tüm içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır. Makalelerdeki fikir ve görüşlerin sorumluluğu sadece yazarlarına ait olup Avrasyad''nin görüşlerini yansıtmazlar. Kullanım Şartları ve Gizlilik Politikası