Araştırma Makalesi
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

HALK HİKÂYELERİNDE ATAERKİL BİR İDEOLOJİ OLARAK “NAMUS” VE ERKEK KİMLİĞİNİN KURGULANMASINDA NAMUS DÜŞÜNCESİNİN ÜSTLENDİĞİ İŞLEVLER ÜZERİNE

Yıl 2021, Cilt 9, Sayı 26, 11 - 33, 17.03.2021
https://doi.org/10.33692/avrasyad.895351

Öz

Sosyal bilimler literatüründe genel olarak kitlelerin şekilsiz inançlarına gönderme yapacak şekilde kullanılan “ideoloji” teriminin; en temel düzeyde belirli hedeflere yönlendirilmiş olan “kültürel amaçları” ifade ettiği ve toplumsal cinsiyet sahasına gelindiğinde ise cinsiyet rejiminin inşa edilmesi/devam ettirilmesinde önemli rollere sahip olan “bilişsel sistemler”e referans verecek şekilde kullanıldığı görülür. Bu bakımdan özellikle Akdeniz toplumlarında görülen ve cinsiyetler arasındaki ilişkileri düzenlemekle kalmayıp; aynı zamanda bireylerin toplumdaki yerlerini ve davranışlarını işaretleyerek arzularını kontrol altına alan “namus düşüncesi”nin; esasında erkek ve kadın kimlikleri arasında eşitsizlikler yaratan ve kadın cinselliğinin denetimini sağlayan “ataerkil bir ideoloji” olarak belirdiği anlaşılır. Bununla birlikte, günümüzde büyük oranda kitle iletişim araçlarıyla dolaşıma sokulan ve toplumsal cinsiyete yönelik performansların karakterlerine etki eden namus düşüncesinin; kitle iletişim araçlarının olmadığı tarihsel dönemlerde (yani yüz yüze iletişimin hâkim olduğu birincil sözlü kültür ortamında) halk anlatıları aracılığıyla dolaşıma sokulduğu ve böylelikle halk hikâyelerinin, söz konusu ideolojik düşüncenin yaygınlaştırılması ve dinleyici kitlelerine benimsetilmesi açısından etkili bir enstrüman olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu nedenle bu makalede, Türk kültürel belleğinin bir yansıması olarak değerlendirilebilecek olan Anadolu sahasına ait bazı halk hikâyesi örneklerine odaklanılmış ve ataerkil bir ideoloji olarak erkek kimliğine iliştirilmiş olan “namus düşüncesi”; kadın cinselliğinin denetimi ve patriarkal statükonun devamlılığı açısından üstlendiği işlevlerle birlikte, söz konusu örnekler üzerinden değerlendirilmeye çalışılmıştır

Kaynakça

  • AKCA, Emel BAŞTÜRK ve TÖNEL, Ebru (2011). “Erkek(lik) Çalışmalarına Teorik Bir Çerçeve: Feminist Çalışmalardan Hegemonik Erkekliğe”, Medyada Hegemonik Erkek(lik) ve Temsil, İstanbul: Kalkedon Yayınları, s. 11-41.
  • ALTINKAYNAK, Erdoğan (2008). Âşık Mehmet Hicranî’nin Hikâyeleri, Konya: Kömen Yayınları.
  • ASSMANN, Jan (2001). Kültürel Bellek: Eski Yüksek Kültürlerde Yazı, Hatırlama ve Politik Kimlik, (Çeviren: Ayşe Tekin), İstanbul: Ayrıntı Yayınları

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Emrah TUNÇ
SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ
0000-0001-9764-7326
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 17 Mart 2021
Yayınlandığı Sayı Yıl 2021, Cilt 9, Sayı 26

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { avrasyad895351, journal = {Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi}, issn = {2147-2610}, address = {}, publisher = {Ayla KAŞOĞLU}, year = {2021}, volume = {9}, pages = {11 - 33}, doi = {10.33692/avrasyad.895351}, title = {HALK HİKÂYELERİNDE ATAERKİL BİR İDEOLOJİ OLARAK “NAMUS” VE ERKEK KİMLİĞİNİN KURGULANMASINDA NAMUS DÜŞÜNCESİNİN ÜSTLENDİĞİ İŞLEVLER ÜZERİNE}, key = {cite}, author = {Tunç, Emrah} }
APA Tunç, E. (2021). HALK HİKÂYELERİNDE ATAERKİL BİR İDEOLOJİ OLARAK “NAMUS” VE ERKEK KİMLİĞİNİN KURGULANMASINDA NAMUS DÜŞÜNCESİNİN ÜSTLENDİĞİ İŞLEVLER ÜZERİNE . Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi , 9 (26) , 11-33 . DOI: 10.33692/avrasyad.895351
MLA Tunç, E. "HALK HİKÂYELERİNDE ATAERKİL BİR İDEOLOJİ OLARAK “NAMUS” VE ERKEK KİMLİĞİNİN KURGULANMASINDA NAMUS DÜŞÜNCESİNİN ÜSTLENDİĞİ İŞLEVLER ÜZERİNE" . Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9 (2021 ): 11-33 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/avrasyad/issue/60664/895351>
Chicago Tunç, E. "HALK HİKÂYELERİNDE ATAERKİL BİR İDEOLOJİ OLARAK “NAMUS” VE ERKEK KİMLİĞİNİN KURGULANMASINDA NAMUS DÜŞÜNCESİNİN ÜSTLENDİĞİ İŞLEVLER ÜZERİNE". Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9 (2021 ): 11-33
RIS TY - JOUR T1 - HALK HİKÂYELERİNDE ATAERKİL BİR İDEOLOJİ OLARAK “NAMUS” VE ERKEK KİMLİĞİNİN KURGULANMASINDA NAMUS DÜŞÜNCESİNİN ÜSTLENDİĞİ İŞLEVLER ÜZERİNE AU - Emrah Tunç Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - doi: 10.33692/avrasyad.895351 DO - 10.33692/avrasyad.895351 T2 - Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 11 EP - 33 VL - 9 IS - 26 SN - 2147-2610- M3 - doi: 10.33692/avrasyad.895351 UR - https://doi.org/10.33692/avrasyad.895351 Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi HALK HİKÂYELERİNDE ATAERKİL BİR İDEOLOJİ OLARAK “NAMUS” VE ERKEK KİMLİĞİNİN KURGULANMASINDA NAMUS DÜŞÜNCESİNİN ÜSTLENDİĞİ İŞLEVLER ÜZERİNE %A Emrah Tunç %T HALK HİKÂYELERİNDE ATAERKİL BİR İDEOLOJİ OLARAK “NAMUS” VE ERKEK KİMLİĞİNİN KURGULANMASINDA NAMUS DÜŞÜNCESİNİN ÜSTLENDİĞİ İŞLEVLER ÜZERİNE %D 2021 %J Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi %P 2147-2610- %V 9 %N 26 %R doi: 10.33692/avrasyad.895351 %U 10.33692/avrasyad.895351
ISNAD Tunç, Emrah . "HALK HİKÂYELERİNDE ATAERKİL BİR İDEOLOJİ OLARAK “NAMUS” VE ERKEK KİMLİĞİNİN KURGULANMASINDA NAMUS DÜŞÜNCESİNİN ÜSTLENDİĞİ İŞLEVLER ÜZERİNE". Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 9 / 26 (Mart 2021): 11-33 . https://doi.org/10.33692/avrasyad.895351
AMA Tunç E. HALK HİKÂYELERİNDE ATAERKİL BİR İDEOLOJİ OLARAK “NAMUS” VE ERKEK KİMLİĞİNİN KURGULANMASINDA NAMUS DÜŞÜNCESİNİN ÜSTLENDİĞİ İŞLEVLER ÜZERİNE. AVRASYAD. 2021; 9(26): 11-33.
Vancouver Tunç E. HALK HİKÂYELERİNDE ATAERKİL BİR İDEOLOJİ OLARAK “NAMUS” VE ERKEK KİMLİĞİNİN KURGULANMASINDA NAMUS DÜŞÜNCESİNİN ÜSTLENDİĞİ İŞLEVLER ÜZERİNE. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi. 2021; 9(26): 11-33.
IEEE E. Tunç , "HALK HİKÂYELERİNDE ATAERKİL BİR İDEOLOJİ OLARAK “NAMUS” VE ERKEK KİMLİĞİNİN KURGULANMASINDA NAMUS DÜŞÜNCESİNİN ÜSTLENDİĞİ İŞLEVLER ÜZERİNE", Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, c. 9, sayı. 26, ss. 11-33, Mar. 2021, doi:10.33692/avrasyad.895351