Araştırma Makalesi
PDF Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

DEVLET, İNSAN VE EKONOMİ: MERKEZİ OTORİTENİN ESNAFLA İLİŞKİSİ VE İHTİKÂR FAALİYETLERİ

Yıl 2022, Cilt 10, Sayı 30, 295 - 311, 17.03.2022

Öz

Bu çalışma, genelinde Türklerin devlet anlayışında ekonomi ve adalet mekanizmasının işleyişi ve bunun halka yansımalarını, özelde ise Osmanlı dönemi ekonomisi klasik ve klasik sonrası dönem olarak ele alınmaya çalışılmıştır. Klasik ve sonrası dönemin devlet-esnaf ilişkileri, belgeler üzerinden değerlendirilmeye çalışılmıştır. Devlet tarafından ekonominin işleyişi üzerine alınan tedbirlerin toplum içindeki psiko-sosyal tutum ve davranışların olumlu ve olumsuz etkileri de ayrıca ele alınmaya çalışılmıştır. Özellikle zamanları ve buhranlı anlarda ortaya çıkan, belgelerde ihtikâr olarak adlandırılan karaborsacılık, vurgunculuk ya da stokçuluk olarak günümüzde adlandırılan faaliyetler irdelenmiş, devletin bu faaliyetlerin engellenmesi hususundaki çabaları, bir kısım belgeler üzerinden incelenmeye çalışılmıştır. Devletin bu vurgunculuk ya da stokçuluğa karşı almış olduğu tedbirlerden biri olan narh sistemi, esnafın yolsuzluk yapmamasını tembihleyen, yapanları tespit edip cezalandırılmalarını sağlayan, bu kapsamda esnafın kendi içindeki denetimlerine de kapı açan, istifçilik ve karaborsacılığı men eden kararlar içeren bir sistemdi. Narh, istenmeyen bu dengesizliğin önüne geçmek amacıyla, piyasayı düzenler ve devletin fiyat kontrolünü sağlardı. İhtisap, sadece ihtikâr faaliyetlerine değil aynı zamanda kusurlu ürün üreten ya da eksik satış yapanlarla kalitesiz üretim yapanlara da müdahale etmekteydi. Osmanlı döneminde de ihtisabın teftiş, sık yapılan kontrol ve denetimlerle, çıkarılan nizamnâme ve gönderilen hükümlerle, hem dini hem de örfî olarak adilâne bir sistemin kurulması için son derece ciddiye alındığı görülmektedir.

Kaynakça

  • Barkan, Ömer Lütfi. 1942. “Bazı Büyük Şehirlerde Eşya ve Yiyecek Fiyatlarının Tesbit ve Teftişi Hususlarını Tanzim Eden Kanunlar I, Kanûnnâme-i İhtisab-ı İstanbul-elmahrûsa, Tarih Vesikaları Dergisi, C.1, S. 5, İstanbul, ss. 326-340.
  • Barkan, Ömer Lütfi. 1985. “Osmanlı İmparatorluğu’nda Esnaf Cemiyetleri”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, Cilt: 41, S.1-4, İstanbul, ss. 39-46.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Şeyda BÜYÜKCAN SAYILIR Bu kişi benim
ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ
0000-0001-8407-9403
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 17 Mart 2022
Yayınlandığı Sayı Yıl 2022, Cilt 10, Sayı 30

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { avrasyad1085945, journal = {Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi}, issn = {2147-2610}, address = {}, publisher = {Ayla KAŞOĞLU}, year = {2022}, volume = {10}, number = {30}, pages = {295 - 311}, title = {DEVLET, İNSAN VE EKONOMİ: MERKEZİ OTORİTENİN ESNAFLA İLİŞKİSİ VE İHTİKÂR FAALİYETLERİ}, key = {cite}, author = {Büyükcan Sayılır, Şeyda} }
APA Büyükcan Sayılır, Ş. (2022). DEVLET, İNSAN VE EKONOMİ: MERKEZİ OTORİTENİN ESNAFLA İLİŞKİSİ VE İHTİKÂR FAALİYETLERİ . Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi , 10 (30) , 295-311 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/avrasyad/issue/68834/1085945
MLA Büyükcan Sayılır, Ş. "DEVLET, İNSAN VE EKONOMİ: MERKEZİ OTORİTENİN ESNAFLA İLİŞKİSİ VE İHTİKÂR FAALİYETLERİ" . Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 10 (2022 ): 295-311 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/avrasyad/issue/68834/1085945>
Chicago Büyükcan Sayılır, Ş. "DEVLET, İNSAN VE EKONOMİ: MERKEZİ OTORİTENİN ESNAFLA İLİŞKİSİ VE İHTİKÂR FAALİYETLERİ". Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 10 (2022 ): 295-311
RIS TY - JOUR T1 - DEVLET, İNSAN VE EKONOMİ: MERKEZİ OTORİTENİN ESNAFLA İLİŞKİSİ VE İHTİKÂR FAALİYETLERİ AU - Şeyda Büyükcan Sayılır Y1 - 2022 PY - 2022 N1 - DO - T2 - Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 295 EP - 311 VL - 10 IS - 30 SN - 2147-2610- M3 - UR - Y2 - 2022 ER -
EndNote %0 Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi DEVLET, İNSAN VE EKONOMİ: MERKEZİ OTORİTENİN ESNAFLA İLİŞKİSİ VE İHTİKÂR FAALİYETLERİ %A Şeyda Büyükcan Sayılır %T DEVLET, İNSAN VE EKONOMİ: MERKEZİ OTORİTENİN ESNAFLA İLİŞKİSİ VE İHTİKÂR FAALİYETLERİ %D 2022 %J Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi %P 2147-2610- %V 10 %N 30 %R %U
ISNAD Büyükcan Sayılır, Şeyda . "DEVLET, İNSAN VE EKONOMİ: MERKEZİ OTORİTENİN ESNAFLA İLİŞKİSİ VE İHTİKÂR FAALİYETLERİ". Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 10 / 30 (Mart 2022): 295-311 .
AMA Büyükcan Sayılır Ş. DEVLET, İNSAN VE EKONOMİ: MERKEZİ OTORİTENİN ESNAFLA İLİŞKİSİ VE İHTİKÂR FAALİYETLERİ. AVRASYAD. 2022; 10(30): 295-311.
Vancouver Büyükcan Sayılır Ş. DEVLET, İNSAN VE EKONOMİ: MERKEZİ OTORİTENİN ESNAFLA İLİŞKİSİ VE İHTİKÂR FAALİYETLERİ. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi. 2022; 10(30): 295-311.
IEEE Ş. Büyükcan Sayılır , "DEVLET, İNSAN VE EKONOMİ: MERKEZİ OTORİTENİN ESNAFLA İLİŞKİSİ VE İHTİKÂR FAALİYETLERİ", Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, c. 10, sayı. 30, ss. 295-311, Mar. 2022