Araştırma Makalesi
PDF EndNote BibTex Kaynak Göster

TÜRK-RUS İLİŞKİLERİ BAĞLAMINDA RUSYA’DA TÜRKOLOJİ’NİN TARİHSEL GELİŞİMİ

Yıl 2022, Cilt 10, Sayı 31, 313 - 330, 25.06.2022

Öz

Eski çağlardan günümüze kadar çok sayıda Türk halkı, çağdaş Rusya topraklarında yaşadı ve yaşamaya da devam etmektedir. Türk dilleri, Rusya'daki en kalabalık dil grubunu temsil etmektedir. Rusya’da Türk dilleri üzerine yapılan ilk bilimsel çalışmalar, XVIII. yüzyılda ortaya çıkmaya başlasa da Türkler ve Ruslar arasındaki ilişkinin tarihi, çok eskilere dayanmaktadır. Başlangıçta Türk-Slav daha sonra da Türk-Rus kültürel bağları, IX. yüzyıla kadar dayandırılmaktadır. Sovyet Türkolog N. Baskakov, Türk-Rus ilişkilerini beş tarihî döneme ayırmaktadır. İlk dönem, Kiev Rus zamanını kapsamaktadır. Slavlar ile Kıpçaklar, Avarlar, Hazarlar ve diğer Türk halkları arasındaki sosyal, siyasî ve kültürel ilişkilerin gelişimi bu dönemde meydana gelmiştir. İkinci dönem, Altın Orda dönemidir. Bu dönemde çok sayıda Türkçe kelimenin Rus diline girmesi ile ticari ilişkiler başladı. Bu dönemde giren Türkçe kelimelerin çoğu, iki halk arasındaki yakın ilişkilere işaret eden gündelik yaşamla ilişkilendirilir. Üçüncü dönem ise Osmanlı İmparatorluğu'nun varlığı boyunca Rus beylikleri ve ardından Rus İmparatorluğu ile olan ilişkilerin diplomatik bir karakter kazandığı dönemdir. Dördüncü dönemde XX. yüzyılda Türk-Rus dil ilişkileri, bu konudaki araştırmaların artmasıyla dört temel alanda incelenmeye başlanmıştır: 1) Eski Rus dilinde Türkçe kökenli kelimeler; 2) Çağdaş Rus edebi dilinde Türkçe kökenli kelimeler; 3) Rus lehçelerinde Türkçe kökenli kelimeler; 4) Diğer Slav dillerinde Türkçe kökenli kelimeler. Beşinci dönemde Rusya'da bugün Çağdaş Türkoloji hâlâ bu doğrultuda araştırmalarını sürdürmektedir. Ülkede akademik Türkçe eğitimi veren kurs, merkez ve araştırma enstitülerinin sayısı giderek artmaktadır. Türk dillerinin ve lehçelerinin fonetik sistemlerinin karşılaştırılması, sözlüklerin derlenmesi, Türk dillerinin tarihi gramerinin karşılaştırılması, Türk dillerinin morfolojisi vb. konular çağdaş Türk araştırmacılarının ana çalışma alanlarını oluşturmaktadır. Bu makalede ilk olarak Türk-Rus ilişkilerinin tarih boyunca oluşumu ve gelişimi incelenmiş, sonrasında Rusya'daki Türkoloji çalışmalarının bu oluşumu nasıl etkilediği tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca iki ülkedeki kültürel ve bilimsel ilişkilerin hangi dönemlerde birbirlerini nasıl etkilediklerine de yer verilmiştir. Son olarak da Rusya'da ilk Türkoloji kurumlarının ortaya çıkışı; Sankt-Petersburg, Moskova ve Kazan üniversitelerindeki Türk dili kürsülerinin kuruluş tarihleri ve ilk temel alanlarının sınıflandırılışı; Türkolojinin gelişimine katkıda bulunan Rus Türkologlarının isimleri ve bugünkü Rusya'da Türkolojinin gelişimi hakkında bilgi verilmektedir.

Kaynakça

  • Acı, Murad. 1994. Polın Polovetskogo Polya. Moskva: Pik-Kontekst.
  • Avrutina, Apollinaria. 2015/16. Sovyet Rus Edebiyatı Sürecinde Atatürk İmgesi. Gazi Türkiyat, 187-194.
  • Ayupova, Larisa. 1975. İz İstorii İzuçeniya Turkskih Zaimstvovaniy v Russkom Yazıke. Voprosı Başkirskogo Yazıkoznaniya, 191-207

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Renata AKTAŞ Bu kişi benim
AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ
0000-0002-7867-5054
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 25 Haziran 2022
Yayınlandığı Sayı Yıl 2022, Cilt 10, Sayı 31

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { avrasyad1131693, journal = {Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi}, issn = {2147-2610}, address = {}, publisher = {Ayla KAŞOĞLU}, year = {2022}, volume = {10}, number = {31}, pages = {313 - 330}, title = {TÜRK-RUS İLİŞKİLERİ BAĞLAMINDA RUSYA’DA TÜRKOLOJİ’NİN TARİHSEL GELİŞİMİ}, key = {cite}, author = {Aktaş, Renata} }
APA Aktaş, R. (2022). TÜRK-RUS İLİŞKİLERİ BAĞLAMINDA RUSYA’DA TÜRKOLOJİ’NİN TARİHSEL GELİŞİMİ . Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi , 10 (31) , 313-330 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/avrasyad/issue/70325/1131693
MLA Aktaş, R. "TÜRK-RUS İLİŞKİLERİ BAĞLAMINDA RUSYA’DA TÜRKOLOJİ’NİN TARİHSEL GELİŞİMİ" . Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 10 (2022 ): 313-330 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/avrasyad/issue/70325/1131693>
Chicago Aktaş, R. "TÜRK-RUS İLİŞKİLERİ BAĞLAMINDA RUSYA’DA TÜRKOLOJİ’NİN TARİHSEL GELİŞİMİ". Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 10 (2022 ): 313-330
RIS TY - JOUR T1 - TÜRK-RUS İLİŞKİLERİ BAĞLAMINDA RUSYA’DA TÜRKOLOJİ’NİN TARİHSEL GELİŞİMİ AU - Renata Aktaş Y1 - 2022 PY - 2022 N1 - DO - T2 - Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 313 EP - 330 VL - 10 IS - 31 SN - 2147-2610- M3 - UR - Y2 - 2022 ER -
EndNote %0 Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi TÜRK-RUS İLİŞKİLERİ BAĞLAMINDA RUSYA’DA TÜRKOLOJİ’NİN TARİHSEL GELİŞİMİ %A Renata Aktaş %T TÜRK-RUS İLİŞKİLERİ BAĞLAMINDA RUSYA’DA TÜRKOLOJİ’NİN TARİHSEL GELİŞİMİ %D 2022 %J Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi %P 2147-2610- %V 10 %N 31 %R %U
ISNAD Aktaş, Renata . "TÜRK-RUS İLİŞKİLERİ BAĞLAMINDA RUSYA’DA TÜRKOLOJİ’NİN TARİHSEL GELİŞİMİ". Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 10 / 31 (Haziran 2022): 313-330 .
AMA Aktaş R. TÜRK-RUS İLİŞKİLERİ BAĞLAMINDA RUSYA’DA TÜRKOLOJİ’NİN TARİHSEL GELİŞİMİ. AVRASYAD. 2022; 10(31): 313-330.
Vancouver Aktaş R. TÜRK-RUS İLİŞKİLERİ BAĞLAMINDA RUSYA’DA TÜRKOLOJİ’NİN TARİHSEL GELİŞİMİ. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi. 2022; 10(31): 313-330.
IEEE R. Aktaş , "TÜRK-RUS İLİŞKİLERİ BAĞLAMINDA RUSYA’DA TÜRKOLOJİ’NİN TARİHSEL GELİŞİMİ", Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, c. 10, sayı. 31, ss. 313-330, Haz. 2022