The Reflection of the Migration in Cinema: An Examination of Kemal Sunal Films

Öz

This study examines cinematic representations of migration, which has accelerated in Turkey since the second half of the 20th century, through a sample of migration-themed films starring Kemal Sunal. Migration is a multidimensional process that not only involves the physical movement of individuals from one place to another but also transforms economic structures, cultural identities, and social relations. The research examines the films İbo ile Güllüşah (Atıf Yılmaz, 1977), Kibar Feyzo (Atıf Yılmaz, 1978), Şark Bülbülü (Kartal Tibet, 1979), Tokatçı (Natuk Baytan, 1983), Gurbetçi Şaban (Kartal Tibet, 1985) and Polizei (Şerif Gören, 1988). These films were selected because they highlight the internal and external dimensions of migration within the context of economic pressures, feudal structures, cultural conflicts, and issues of identity/belonging. The study adopted a qualitative research approach, and content analysis was conducted using MAXQDA 24 software. The findings demonstrate that representations of migration in films are shaped by rural-urban conflict, cultural alienation, class differences, and identity tensions. In this respect, the study offers a unique reading that examines the cinematic reflections of migration in Turkey at both structural and cultural levels.

Anahtar Kelimeler

• Migration
• Kemal Sunal Films
• Bride Price
• Rural- Urban Conflict
• Social Change

Göç Sürecinin Sinemadaki Yansıması: Kemal Sunal Filmleri Üzerine Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren hız kazanan göç olgusunun sinemadaki temsillerini, Kemal Sunal’ın başrolünü oynadığı göç temalı filmlerden seçilen örneklem üzerinden incelemektedir. Göç, yalnızca bireylerin bir yerden başka bir yere fiziksel hareketliliğini değil; aynı zamanda ekonomik yapıları, kültürel kimlikleri ve toplumsal ilişkileri dönüştüren çok boyutlu bir süreçtir. Araştırmada İbo ile Güllüşah (Atıf Yılmaz, 1977), Kibar Feyzo (Atıf Yılmaz, 1978), Şark Bülbülü (Kartal Tibet, 1979), Tokatçı (Natuk Baytan, 1983), Gurbetçi Şaban (Kartal Tibet, 1985) ve Polizei (Şerif Gören, 1988) filmleri incelenmiştir. Bu filmler, göçün iç ve dış boyutlarını; ekonomik baskılar, feodal yapılar, kültürel çatışmalar ve kimlik/aidiyet sorunları bağlamında görünür kılmaları nedeniyle seçilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş, içerik analizi MAXQDA 24 yazılımı ile yapılmıştır. Bulgular, filmlerde göçün temsillerinin taşra-kent çatışması, kültürel yabancılaşma, sınıfsal farklar ve kimlik gerilimleri çerçevesinde şekillendiğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, Türkiye’de göç olgusunun sinemasal yansımalarını hem yapısal hem de kültürel düzeyde ele alan özgün bir okuma sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Göç
• Kemal Sunal Filmleri
• Başlık Parası
• Taşra- Kent Çatışması
• Toplumsal Değişme

Kaynakça

1. Abisel, N. (2005). Türk sineması üzerine yazılar. Ankara: Phoenix Yayınları.
2. Adıgüzel, Y. (2016). Göç sosyolojisi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
3. Akyıldız, İ. E. (2021). Göç hareketliliğinin E. Lee kuramı perspektifinden yorumlanması: Türkiye örneği (Yayınlanmamış Yüksek lisans tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Bursa.
4. Akyol Altun, D., & Uzun, İ. (2012). Yeşilçam sinemasında mekân kullanımı. Mimarlık, 366. 50-55.
5. Bhabha, H. K. (1994). The location of culture. London: Routledge Publishing.
6. Chambers, I. (1995). Göç, kültür, kimlik (İ. Türkmen & M. Beşikçi, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
7. Çağlayan, S. (2006). Göç kuramları, göç ve göçmen ilişkisi. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17, Güz.67-91.
8. Easthope, A. (1998). Homi Bhabha, hybridity and identity, or Derrida versus Lacan. Hungarian Journal of English and American Studies, 4(1/2), 145–151.

9. Esen, Ş. (1990). 80 sonrasında Türk sinemasının toplumsal olaylara yaklaşımı (Yayınlanmamış Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi. İstanbul.
10. Güler, A. (2021). Göç olgusunun çok boyutlu etkileri ve Türkiye’ye yansımaları. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 218–239.
11. Gürbilek, N. (2001). Vitrinde yaşamak. İstanbul: Metis Yayıncılık.
12. Hall, S. (1990). Cultural identity and diaspora. In J. Rutherford (Ed.), Identity: Community, culture, difference (pp. 222–237). Lawrence & Wishart.
13. Hall, S. (1998). Kültürel kimlik ve diaspora. İ. Sağlamer (Çev.), Kimlik (s. 173–192). İstanbul: Sarmal Yayınevi. Hançerlioğlu, O. (1992). Türk dili sözlüğü. Remzi Kitabevi.
14. İçduygu, A. (2006a). Türkiye-Avrupa Birliği ilişkileri bağlamında uluslararası göç tartışmaları (Yayın No: 427). İstanbul: TÜSİAD Yayınları.
15. İçduygu, A. (2006b). A panorama of the international migration regime in Turkey. Revue Européenne des Migrations Internationales, 22(3), 11–38.
16. Kırık, A. M. (2014). Türk sinemasında arabeskin doğuşu ve gelişimi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 2(3), 90–117.
17. Lee, E. (1966). A theory of migration. Demography, 3(1), 47–57.
18. Naficy, H. (2001). Accented cinema: Exilic and diasporic filmmaking. Princeton, NJ: Princeton University Press.
19. Osmanoğlu, Ö. (2016). Türk sinemasında dış göç olgusu: Sosyo-kültürel karşılaşmalar, kimlik çatışması ve yabancılaşma. Marmara İletişim Dergisi, 25, 77–98.
20. Öztürk, M. (2004). Türk sinemasında gecekondular. European Journal of Turkish Studies, 1, 1–22.
21. Petersen, W. (1958). A general typology of migration. American Sociological Review, 23(3), 256–266. https://doi.org/10.2307/2089239
22. Suner, A. (2006). Hayalet ev: yeni Türk sinemasında aidiyet, kimlik ve bellek. İstanbul: Metis Yayınları.
23. Şimşek, A. (2013). 1980’li yıllar Türk sinemasının kentleşme olgusuna yaklaşımı. Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 5(1), 42–52.
24. Yalçın, C. (2004). Göç sosyolojisi. Ankara: Anı Yayıncılık.
25. Yaren, Ö. (2008). Altyazılı rüyalar: Avrupa göçmen sineması. Ankara: De Ki.
26. Yaren, Ö. (2015). Göçmen sinemasını yeniden düşünmek. Moment, 2(1), 207–223.
27. Yıldırım, S. (2017). Davaro filminin sosyolojik analizi. Tarih ve Gelecek Dergisi, 3(2), Ağustos, 1–20.
28. Yıldız, E. (2008). Gecekondu sineması. İstanbul: Hayalet Kitap.