TV Dizi Karakterlerinin Tüketimdeki Rolü: İnternet Haberleri Üzerine Betimsel Bir Analiz

Yıl 2026, Cilt: 2 Sayı: 1, 10 - 26, 30.01.2026

Hümeyra Uslu Circir , Serpil Yakut

Öz

Günümüzde televizyon dizileri, yalnızca eğlence aracı değil, aynı zamanda bireylerin tüketim alışkanlıklarını etkileyen güçlü popüler kültür ögelerinden biridir. Dizi karakterlerinin kullandığı ürünler, yaşam tarzları ve sosyal kimlikleri, medya aracılığıyla görünürlük kazanarak tüketici davranışlarını yönlendirebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, internet haberleri aracılığıyla televizyon dizilerinde yer alan karakterlerin tüketime yönelik temsillerini incelemek ve bu temsillerin medyada nasıl yansıdığının tespitini yapmaktır. Kuramsal çerçevede araştırma, Baudrillard’ın tüketimin yalnızca maddi ihtiyaçlara değil, aynı zamanda göstergelere ve simülasyonlara dayalı bir anlamlar sistemi hâline geldiğini ileri sürdüğü tüketim kültürü, gösteri toplumu ve simülasyon kuramları temelinde yapılandırılmıştır.
Araştırmada, veri toplama aracı olarak internet haber sitelerinden elde edilen içerikler betimsel analiz tekniğiyle incelenmiştir. Veriler, MAXQDA programı aracılığıyla önceden belirlenen temalar doğrultusunda sınıflandırılmış ve yorumlanmıştır. Analiz sonuçları, dizi karakterlerinin medya aracılığıyla birer tüketim tetikleyicisi olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Karakterlerin yaşam tarzları ve tükettikleri ürünler, medya içeriklerinde sıkça tüketimle ilişkilendirilmekte ve bu temsiller belirli ürünlerin öne çıkarılmasında kullanılmaktadır. Bu yönüyle çalışma, televizyon dizilerinin tüketim kültürünü nasıl şekillendirdiğine dair literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tüketim , Televizyon dizileri , Dizi karakterleri , Popüler kültür , İçerik analizi

Etik Beyan

Bu araştırma, kamuya açık veriler/ikincil veriler kullanılarak gerçekleştirildiği için etik kurul onayı gerektirmemektedir.

The Role of TV Series Characters in Consumption: A Descriptive Analysis of Internet News

Öz

Today, television series are not only a means of entertainment but also a powerful element of popular culture that influences individuals' consumption habits. The products, lifestyles, and social identities of television characters gain visibility through media, shaping consumer behavior. The aim of this study is to examine the consumption-related representations of characters in television series through online news and to determine how these representations are reflected in the media. The theoretical framework of the research is structured around Baudrillard's theories of consumer culture, the society of the spectacle, and simulation, in which he argues that consumption has become a system of meanings based not only on material needs but also on signs and simulations.
In the study, content obtained from online news websites was analyzed using descriptive analysis. The data was categorized and interpreted according to predetermined themes. The analysis results indicate that television characters function as consumption triggers through media. The characters' lifestyles and the products they consume are frequently associated with consumption in media content, and these representations are used to highlight specific products. In this aspect, the study aims to contribute to the literature on how television series shape consumption culture.

Anahtar Kelimeler

Consumption , Television series , Television characters , Popular culture , Descriptive analysis

Etik Beyan

This research was conducted using publicly available data/secondary data and therefore does not require approval from an ethics committee.

Kaynakça

• Adalı Aydın, G. (2013). Reklamlar ve diziler bağlamında bir popüler kültür incelemesi: Muhteşem Yüzyıl dizisinin reklam metinlerine etkisi. Global Media Journal, 7(13), 137–150.
• Adorno, T. W., & Horkheimer, M. (1993). Aydınlanmanın diyalektiği (N. Ülner, Çev.). Kabalcı Yayıncılık. (Orijinal eser yayımlanma tarihi: 1947)
• Arıcı, T., & Çınar, D. (2024). Televizyon dizilerinde yeşil ürün yerleştirmesi: Tüketici tutumu ve satın alma niyeti üzerine bir değerlendirme. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1–21.
• Arık, M. B. (2009). İnsan ve toplumu bir arada düşünmedikçe popüler kültürü tartışamayız. E. Karakoç (Ed.), Medya ve popüler kültür: Eleştirel bir yaklaşım (s. 10–25) içinde. Literatürk Yayınları.
• Arslan, S. (2015). Tüketim toplumu ve televizyon dizileri: Medcezir dizisi incelemesi [Yayınlanmış yüksek lisans tezi]. İstanbul Ticaret Üniversitesi.
• Arslan, M., & Mallı, E. (2023). The effect of the Turkish series on the Latin American societies in the context of the culture industry. Eurasian Research Journal, 5(3), 7–26.
• Aydın, F., & Koçak, E. (2022). Dizilerin turizm faaliyetlerine etkisi: Gönül Dağı Dizisi Örneği. International Journal of Geography and Geography Education(47), 162-186. https://doi.org/10.32003/igge.1113526
• Baudrillard, J. (2006). Tüketim toplumu: Söylenceleri ve yapıları (H. Deliceçaylı & F. Keskin, Çev.). Ayrıntı Yayınları. (Orijinal eser yayımlanma tarihi: 1970)
• Bauman, Z. (1999). Çalışma, tüketicilik ve yeni yoksullar (Ü. Öktem, Çev.). Sarmal Yayınları.
• Chen, S. Y. (2011). TV drama, fashion, and consumers. International Journal of Arts and Sciences, 4(7), 481–494.
• Cheney, G. (1983). The rhetoric of identification and the study of organizational communication. Quarterly Journal of Speech, 69, 143–185.
• Dağtaş, B. (2003). Reklamı okumak. Ütopya Yayınevi.
• Erdoğan, İ. (2007). Pozitivist metodoloji. Erk Yayınları.
• Ertürk, N. (2011). Moda kavramı, moda kuramları ve güncel moda eğilimi çalışmaları. Art-e Sanat Dergisi, 4(7), 1–32.
• Featherstone, M. (2007). Tüketim kültürü ve postmodernizm (M. Küçük, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Karaboğa, T. (2016). Dizi izleyicilerinin televizyon dizilerinde sunulan tüketim unsurlarına yönelik eğilimleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(27), 182–208.
• Kim, S., Agrusa, J., Lee, H., & John, K. (2007). Effects of Korean television dramas on the flow of Japanese tourists. Tourism Management, 28(5), 1340–1353.
• O'Guinn, T. C., & Shrum, L. J. (1997). The role of television in the construction of consumer reality. Journal of Consumer Research, 23, 278–294.
• Odabaşı, Y. (1999). Tüketim kültürü: Yetinen toplumun tüketen topluma dönüşümü (1. baskı). Sistem Yayıncılık.
• Papatya, N., & Özdemir, Ş. (2012). Hazcı tüketim davranışları ve televizyon programlarını izleme eğilimleri arasındaki ilişki: Süleyman Demirel Üniversitesi öğrencileri üzerine bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 26(3–4).
• Patton, M. Q. (2015). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (4. Baskı) (Çev. M. Bütün & S. B. Demir). Pegem Akademi.
• Russell, C. A., Norman, A. T., & Heckler, S. E. (2004). The consumption of television programming: Development and validation of the connectedness scale. Journal of Consumer Research, 31, 150–161.
• Smith, L. (2006). Uses of heritage. Routledge.
• Storey, J. (2018). Popüler kültür çalışmaları (T. Yücel, Çev.). Bilgi Üniversitesi Yayınları. (Orijinal eser yayımlanma tarihi: 1993)
• Torlak, Ö. (2016). Tüketim: Bireysel eylemin toplumsal dönüşümü. İnkılab.
• UNESCO. (2003). Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. Paris: UNESCO.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (5. baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Wu, X., & Vazquez, D. (2017). Investigating Chinese audience–consumer responses towards TV character fashion social media content [Doctoral dissertation, University of Manchester]. University of Manchester Research Explorer.
• İnternethaber. (2021, Ocak 19). Bihter’in kıyafetleri rekora koşuyor. https://www.internethaber.com/bihterin-kiyafetleri-rekora-kosuyor-313199h.htm (Erişim tarihi: 10 Aralık 2022)
• Posta. (2018, Nisan 22). Bihter kazağı, Firdevs gömleği yok sattı. https://www.posta.com.tr/bihter-kazagi-firdevs-gomlegi-yok-satti-5993 (Erişim tarihi: 10 Aralık 2022)
• İnternethaber. (2019, Şubat 3). Bihter, Hürrem Sultan’ı geçti [Foto galeri]. https://www.internethaber.com/bihter-hurrem-sultani-gecti-foto-galerisi-1182898.htm (Erişim tarihi: 10 Aralık 2022)
• Posta. (2018, Nisan 22). Bihter’in çantası kapış kapış. https://www.posta.com.tr/bihterin-cantasi-kapis-kapis-52581 (Erişim tarihi: 10 Aralık 2022)
• Posta. (2018, Nisan 21). Aşk-ı Memnu stili açık arttırmada. https://www.posta.com.tr/ask-i-memnu-stili-acik-arttirmada-30754 (Erişim tarihi: 10 Aralık 2022)
• Habertürk. (2010, Haziran 2). Bihter modası yok sattı. https://www.haberturk.com/magazin/moda/haber/519858-bihter-modasi-yok-satti (Erişim tarihi: 10 Aralık 2022)
• İnternethaber. (2021, Ocak 19). Hürrem’in yüzüğü 3 bin 600 dolara satıldı. https://www.internethaber.com/hurremin-yuzugu-3-bin-600-dolara-satildi-324132h.htm (Erişim tarihi: 10 Aralık 2022) Posta. (2018, Nisan 23). Hürrem bereketi. https://www.posta.com.tr/hurrem-bereketi-116452 (Erişim tarihi: 12 Aralık 2022) Habertürk. (2011, Şubat 21). Onlar ne giyiyorsa moda o. https://www.haberturk.com/ekonomi/makro-ekonomi/haber/603221-onlar-ne-giyiyorsa-moda-o (Erişim tarihi: 12 Aralık 2022)
• Habertürk. (2011, Şubat 11). Sevgililer gününe Hürrem takısı. https://www.haberturk.com/ekonomi/makro-ekonomi/haber/600088-sevgililer-gunune-hurrem-takisi (Erişim tarihi: 12 Aralık 2022)
• Habertürk. (2011, Kasım 2). Hürrem’in yüzüğü 1 milyondan fazla sattı. https://www.haberturk.com/ekonomi/haber/haber/684769-hurremin-yuzugu-1-milyondan-fazla-satti (Erişim tarihi: 13 Aralık 2022)
• İnternethaber. (2021, Ocak 19). İşte son Fatmagül trendi. https://www.internethaber.com/iste-son-fatmagul-trendi-323305h.htm (Erişim tarihi: 13 Aralık 2022)
• İnternethaber. (2019, Şubat 3). Ünlüler giydi, satışlar patladı [Foto Galeri]. https://www.internethaber.com/unluler-giydi-satislar-patladi-foto-galerisi-1207204.htm?page=5 (Erişim tarihi: 13 Aralık 2022)
• İnternethaber. (2011, Şubat 19). Fatmagül’ün terliği Polat’ın ayakkabısı. https://www.internethaber.com/fatmagulun-terligi-polatin-ayakkabisi-329340h.htm (Erişim tarihi: 13 Aralık 2022)
• Posta. (2018, Nisan 27). Fatmagül’ün elbisesi, Hürrem’in yüzüğü. https://www.posta.com.tr/fatmagulun-elbisesi-hurremin-yuzugu-62130 (Erişim tarihi: 13 Aralık 2022)
• Habertürk. (2011, Kasım 4). Fatmagül’ün terliği 8 TL. https://www.haberturk.com/ekonomi/makro-ekonomi/haber/617314-fatmagulun-terligi-8-tl (Erişim tarihi: 13 Aralık 2022)
• Habertürk. (2011, Haziran 28). Fatmagül’ün kolyesi yok satıyor. https://www.haberturk.com/medya/haber/643720-fatmagulun-kolyesi-yok-satiyor (Erişim tarihi: 14 Aralık 2022)
• Habertürk. (2011, Nisan 5). Esnafın umudu Hürrem ve Fatmagül. https://www.haberturk.com/medya/haber/617762-esnafin-umudu-hurrem-ve-fatmagul (Erişim tarihi: 14 Aralık 2022)
• Sabah. (2009, Mayıs 10). Dizilerde marka rekabeti. https://www.sabah.com.tr/pazar/2009/05/10/dizilerde_marka_rekabeti (Erişim tarihi: 10 Aralık 2022)
• Hürriyet. (2011, Ocak 15). Hürrem Sultan ekonomisi. https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/hurrem-sultan-ekonomisi-16770558 (Erişim tarihi: 10 Aralık 2022)
• Yeni Şafak. (2007, Mart 17). Sıla tokası moda oldu. https://www.yenisafak.com/aktuel/sila-tokasi-moda-oldu-35553 (Erişim tarihi: 10 Aralık 2022)
• Akşam. (2011, Nisan 2). Hürrem’in yüzüğüyle başlayan Osmanlı trendi her yeri sardı. https://www.aksam.com.tr/pazar/hurremin-yuzuguyle-baslayan-osmanli-trendi-her-yeri-sardi--30816h/haber-30816 (Erişim tarihi: 13 Aralık 2022)