el-Üdfüvî’nin İ‘râb Yönteminde el-İstiğnâ’ Eseri Örneği

Ebu Bekr Muhammed b. Ali el-Üdfüvî’nin (ö. 388/998) el-İstiğnâ fî Ulûmi’l-Kur’an isimli eserinden Ebû’l-Hasen Hûfî (ö. 430/1039), Mekkî b. Ebî Tâlib (ö. 437/1045), Ebû Amr ed-Dânî (ö. 444/1053) gibi tefsir bilginlerinin yanı sıra Buhâri şârihlerinden İbn Battal (ö. 449/1057) gibi daha pek çok âlim istifade etmiştir. Ebu Bekr el-Üdfüvî usta bir nahiv âlimidir. Tefsirinde Kur’ân’ın baştan sona irabını yapmıştır. Yine kendisi kıraat ilminde donanım sahibi olması hasebiyle tefsirinde kıraat vecihlerine ve bu farklı kıraat vecihlerinin yol açtığı anlam farklılıklarına yer vermiş, kıraatlerin tevcihlerini (anlam açısından gerekçelendirilmesini) yapmıştır. Bütün bu yönleriyle onun eseri çeşitli ilim alanlarını ihtiva eden zengin bir kaynak mahiyetindedir. Eserini “el-İstiğnâ fî Ulûmi’l-Kur’an” olarak isimlendirmiş olması da muhtemelen bu anlama, yani bu eserin okuyucuyu diğer her şeyden müstağni kılacak nitelikte olma özelliğine vurgu yapmak içindir. Eserin iki yazma nüshası mevcuttur. Bunlardan biri Türkiye kütüphanelerinde diğeri ise İran’da bulunmaktadır. Yedi bölümden oluşan İran nüshası bu çalışma öncesinde tahkik edilmemiş veya basılmamıştır.