Arapçada Diglossia ve Lehçe Çeşitliliği: Bunların Arapçanın Yabancı Dil Olarak Öğretimine Etkileri
Öz
Dilsel çift dillilik (diglossia) olgusu, dilbilimsel çalışmalarda geniş yer bulan önemli bir olgudur ve dünyanın birçok dilinde görülmektedir. Arapça da bu olgunun açık biçimde gözlemlendiği dillerden biridir. Bu çalışma, Arapçada diglossia olgusunu ve lehçe çeşitliliğini ele almakta; bu bağlamda olgunun kavramı, tarihi, ortaya çıkış nedenleri ve gelişimi üzerinde durmaktadır. Ayrıca bazı dilbilimcilerin diglossia kavramına ilişkin görüşleri tartışılmakta ve standart Arapça (fusha) ile konuşma dili (ammiye) arasındaki ilişki açıklanmaktadır. Çalışmada ayrıca, Arapçayı yabancı dil olarak öğrenenlere yönelik hazırlanmış iki metin sunulmuştur. Bu metinlerden biri standart Arapçaya dayanırken, diğeri Şam lehçesini (konuşma dili) kullanmaktadır. Ardından bu metinlere ilişkin bir değerlendirme yapılmış; her bir metinde kullanılan dil, kullanım özellikleri, dilbilgisi (nahiv) ve biçimbilim (sarf) açısından karşılaştırılmıştır. Ayrıca her metnin kültürel içeriği incelenmiş ve Arapçanın yabancı dil olarak öğretimi bağlamında, hangi metnin kültürel unsurları daha etkili biçimde aktardığı tartışılmıştır. Bu araştırma kapsamında şu sorulara yanıt aranmıştır: • Diglossia nedir ve standart dil ile konuşma dili arasındaki ilişki nasıl ortaya çıkmaktadır? • Arap dünyasında kullanılan dilin farklı düzeyleri var mıdır? • Arapçayı yabancı dil olarak öğreten ders serileri, dilin kültürünü öğrenenlere ne ölçüde yansıtmaktadır? Bu çalışma, Arapçanın yabancı dil olarak öğretimi alanına ışık tutmayı amaçlamakta; ayrıca aşağıdaki sorulara yönelik yeni araştırmalar için bir zemin hazırlamaktadır: • Doğu Arapları ile Mağrip Arapları hangi düzeyde karşılıklı anlaşabilmektedir? • Arapçayı yabancı dil olarak öğretme materyallerinde standart dil ile konuşma dili nasıl bütünleştirilebilir?
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ابن خلدون، عبد الرحمن بن محمد. مقدمة ابن خلدون. بيروت: دار الكتب العلمية، ط4، 1978.
- بركات، ديما. ياسمين الشام. الولايات المتحدة الأمريكية: مجلس تعليم اللغة العربية لغة أجنبية «كافل»، ط1، 2009.
- بسيوني، ريم. علم اللغة الاجتماعي العربي. إدنبرة: دار نشر جامعة إدنبرة، 2009.
- خسارة، ممدوح محمد. «معاجم فصاح العامية وأثرها في التجديد اللغوي». مجلة مجمع اللغة العربية بدمشق، مج84، ج3 (2009)..
- الزغول، محمد راجي. «ازدواجية اللغة: نظرة في حاضرة العربية وتطلع نحو مستقبلها في ضوء الدراسات اللغوية». مجلة مجمع اللغة العربية الأردني، السنة الثالثة، العدد المزدوج 9-10 (1980).
- لسيد ماضي، عمرو عبد الهادي. تعلم العربية كلغة ثانية/أجنبية. د.م: د.ن، 2024.
- الفاسي الفهري، عبد القادر. السياسة اللغوية في البلاد العربية. بنغازي: دار الكتاب الجديد المتحدة، 2013.
- الفوزان، عبد الرحمن بن إبراهيم وآخرون. العربية بين يديك. الرياض: مؤسسة العربية للجميع، د.ت.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dünya Dilleri, Edebiyatı ve Kültürü (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
25 Mart 2026
Kabul Tarihi
30 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1
