KIRGIZİSTAN YEREL YÖNETİM SİSTEMİNİN SUBSİDİARİTE (HİZMETTE HALKA YAKINLIK) İLKESİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ
Öz
Merkezi idare ve yerel yönetimler arasındaki yetki ve görev paylaşımını rasyonel esaslar çerçevesinde düzenleyen subsidiarite ilkesi, ihtiyaçların halka en yakın birimler tarafından karşılanmasının yanı sıra, yerel yönetimleri güvenceye kavuşturup özerkliklerini güçlendirme ve halkın katılım düzeyini artırma niteliğini de bünyesinde barındırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Kırgızistan yerel yönetim sisteminin subsidiarite ilkesi bağlamında incelenmesidir. Yapılan incelemede Kırgız yerel yönetimlerinin; mevzuat çerçevesinde geniş bir görev yelpazesine sahip olmaları, kanunların çizdiği sınırlar dâhilinde serbestçe karar alıp uygulamaları, kararların kamu kurumları ve vatandaşlar için bağlayıcılık taşıması ve mevzuata aykırı bir düzenleme yapmaları durumunda müdahalenin yargı eliyle gerçekleştirilmesi açısından subsidiarite ilkesiyle uyumlu olduğu görülmüştür. Bununla birlikte belediye ve köy yönetimi başkanlarının görevine onları atamaya yetkili birimler olan Cumhurbaşkanı ve “akim” (vali) tarafından son verilebilmesi, mali açıdan birçok yerel vergi toplama yetkisine rağmen, yerel yönetim bütçelerinin önemli ölçüde merkezi yönetim tarafından aktarılan genel bütçe vergi gelirlerine ve denkleştirme ödeneğine bağlı olmasının subsidiarite ilkesi ile çeliştiği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Yerel yönetimler, Yerel özerklik, Subsidiarite, Yerellik, Kırgızistan.
Kaynakça
- Alada, A. (2008). Türkiye’de yerel yönetmleri “özerklik meselesi” üzerinden yeniden düşünmek. Çağdaş Yerel Yönetimler, 17 (4), 5-44.
- Alymkulov, E. & Kulatov, M. (2001). Local government in the Kyrgyz Republic. In I. Munteanu and V. Popa (Eds.), Developing new rules in the old environment (pp. 521-600). Local Government and Public Service Reform Initiative.
- Anbarlı Bozatay, Ş. & Şahnagil, S. (2020). Kırgızistan ve Kazakistan’da bağımsızlık sonrası değişen siyasal sistemin doğası ve kamu yönetimi reform süreçleri. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 8 (24), 338-367.
- Aroney, N. (2014). Subsidiarity in the writings of Aristotle and Aquinas. In M. Evans and A. Zimmermann (Eds.), Global perspectives on subsidiarity (pp. 9-28). Springer.
- Aseinov, D. & Najimudinova, S. (2017). Kırgızistan’da yerel yönetimler. İçinde C. Buyar (Ed.), Kırgızistan: Tarih-toplum-ekonomi-siyaset (ss. 225-242). BYR Publishing House.
- Baimyrzaeva, M. (2005). Institutional reforms in Kyrgyzstan. Central Eurasian Studies Review Publication of the Central Eurasian Studies Society, 4 (1), 29-35.
- Bekiev, B. & Çekirov, A. (2012). Perekhod na dvukhurovnevyy byudzhet: Prikhot’otdel’nykh politikov ili trebovaniye zakonodatel’stva? (İki aşamalı bir bütçeye geçiş: Bireysel politikacıların hevesi mi yoksa yasal bir gereklilik mi?), 13 Nisan 2022, http://www.municipalitet.kg/ru/article/full/16.html.
- Belli, A. (2017). Türk yerel yönetim sisteminin yerellik ilkesi açısından değerlendirilmesi. Turkish Studies, 12 (3), 75-92.
- Bıçkı, D. & Sobacı, Z. (2011). Yerel yönetimden yerel yönetişime: Post-fordizm bağlaminda yerel yönetimleri anlamak. Yönetim Bilimleri Dergisi, 9 (1), 215-234.
- Bingöl, Y. (2007). Kırgızistan’ın ‘renkli’ devrimi: Demokrasiye geçiş mi, küresel rekabet mi? Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (13), 1-21.