TÜRKİYE’DE REEL DÖVİZ KURU İLE TURİZM GELİRİ İLİŞKİSİ
Öz
Türkiye ekonomisinde turizm gelirleri önemli bir yer teşkil etmekte olup turizm gelirleri, Türkiye'nin ihracat gelirlerinin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Reel döviz kuru, Türkiye'nin turizm gelirleri üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Reel döviz kurundaki artış, Türkiye'yi ziyaret eden turistler için Türkiye'yi daha ucuz hale getirmektedir. Bu da turizm gelirlerinin artmasına neden olmaktadır. Bu çalışma, Türkiye ekonomisinde 2005-2020 döneminde reel döviz kuru ve turizm geliri arasındaki ilişkiyi araştırmaktadır. Değişkenlerin durağanlığını test etmek için birim kök testi kullanılmış olup, Breitung & Candelon (2006) tarafından yöneltilen Frekans Alanında Nedensellik analizi ile Balcılar vd. (2010) tarafından arama Kayan Pencere Nedensellik Analizi ile nedensellik testi ile sınanmıştır. Bulgular, reel döviz kurundan turizm gelirine doğru 2013 ve 2020 yıllarında, turizm gelirinden reel döviz kuruna doğru ise 2017 ve 2018 yıllarında nedensellik ilişkisini ortaya koymaktadır. Breitung & Candelon (2006) analizine göre, reel döviz kurundan turizm gelirine doğru orta dönemde %5 anlam düzeyinde ve uzun dönemde %1 anlam düzeyinde nedensellik tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmadov, F., Huseynlı, N. & Huseynlı, B. (2023). The Effect of the Dollar, Euro, and Sterling exchange on the Tourism Index in the Turkish Economy. Journal of Environmental Management and Tourism, 14(4), 2029-2038. doi:10.14505/jemt.14.4(68).14
- Akar, G. & Özcan, M. (2021). Reel döviz kuru ve turizm geliri ilişkisi: yapısal kırılmalı VAR analizi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 413-431. http://doi.org/10.25287/ohuiibf.705341
- Balcilar, M., Ozdemir, Z. A. & Arslanturk, Y. (2010). Economic growth and energy consumption causal nexus viewed through a bootstrap rolling window. Energy Economics, 32(6), 1398-1410.
- Breitung, J. & Candelon, B. (2006). Testing for short-and long-run causality: a frequency-domain approach. Journal of Econometrics, 132(2), 363-378.
- Çetintaş, H. & Bektaş, Ç. (2008). Türkiye’de turizm ve ekonomik büyüme arasındaki kısa ve uzun dönemli ilişkiler. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 19(1), 37-44. https://dergipark.org.tr/tr/pub/atad/issue/16794/174463
- Dickey, D. & Fuller, W. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49, 1057-1072.
- Eğilmez, M. (2022). Döviz kuru rejimleri ve Türkiye uygulaması. 21 Temmuz 2023.https://www.mahfiegilmez.com/2022/03/doviz-kuru-rejimleri-ve-turkiye.html.
- Öncel, Y. A., İnal, A. G. V. & Torusdağ, A. G. M. (2016). Türkiye’de reel döviz kuru-turizm gelirleri ilişkisi: 2003-2015 dönemi için ampirik bir uygulama. Yüzüncü Yıl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (2), 125-142. https://dergipark.org.tr/en/pub/yyuiibfd/issue/35328/392208
- Sarı, Y. & Oğuz, Y. E. (2018). Reel döviz kurlarının turizm talebine etkisi üzerine karşılaştırmalı nedensellik analizi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(66), 603-620. DOI: 10.17755/esosder.338205
- Sevim, A. & Oğan, A. (2020). Reel döviz kurunun Türkiye'deki turizm talebi üzerindeki etkisi. İktisat ve İşletme Araştırmaları Dergisi, 10(4), 1-20.