GAZETECİLİK ETİK İLKELERİ ÇERÇEVESİNDE DEPREM DÖNEMLERİNDE UYGULANMASI GEREKEN DOĞRU GAZETECİLİK PRATİKLERİ

Gazetecilik etik ilkeleri gazetecilerin haber toplarken, yazarken ve yayınlarken karşılaşabilecekleri ahlaki çıkmazları düzenleyen yazılı metinlerdir. Depremler de toplumsal sonuçlarından dolayı haber değeri olan doğa olaylarıdır. Bu çalışma, “deprem zamanlarında uygulanması gereken doğru gazetecilik pratikleri nelerdir” araştırma sorusundan hareketle deprem zamanlarındaki habercilik pratiklerinin gazetecilik etik ilkeleri bağlamında ele alınmasını kapsamaktadır. Betimleyici bir yöntemle ele alınan çalışmada, profesyonel haber medyasının depremler söz konusu olduğunda uygulaması gereken doğru gazetecilik pratiklerinin gazetecilik etik ilkelerine yaslanarak ortaya konması amaçlanmaktadır. Çalışmadaki araştırma kategorileri, deprem dönemlerinde haberin doğruluğu ve gerçekliğini, depremzedelerin acılarına ve psikolojilerine saygı ile mahremiyetlerinin mutlaklığını, haberde nefret söyleminden kaçınmayı, haberin kaynaklarının seçimini, deprem dönemlerinde gazetecilerin her türlü çıkar çatışmasından kaçınmasını, resmî otoritelerle özdeşleşmemelerini, haber için para alıp vermemelerini içermektedir. Çalışmada, afet haberciliğine yönelik hazırlanan rehber ve kılavuzların, gazetecilik etik ilkelerinde belirtilen birçok ilkeyle uyumlu olduğu ve onlardan beslendiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, gazetecilik etik ilkelerinde bulunan “çıkar çatışması” ve “özdeşleşme” ilkelerinin literatürde ihmal edildiği görülmüştür. Çalışmada deprem haberciliği konusunda medya kuruluşlarının gazetecileri bilinçlendirmeleri gerektiği de önerilmektedir.

Journalism ethical principles are written texts that regulate the moral dilemmas that journalists may encounter while collecting, writing and publishing news. Earthquakes are natural events that are newsworthy due to their social consequences. This study covers the discussion of journalism practices in times of earthquakes in the context of ethical principles of journalism, based on the research question “What should be the correct journalistic practices to be applied in times of earthquakes?” This study, which is handled with a descriptive method, aims to reveal the correct journalistic practices that professional news media should apply when it comes to earthquakes, based on the ethical principles of journalism. The research categories in the study include the accuracy and reality of the news during earthquake periods, respect for the pain and psychology of earthquake victims and their absolute privacy, avoiding hate speech in the news, selection of sources of the news, journalists' avoidance of any conflict of interest during earthquake periods, not identifying with official authorities, not taking money for news. In the study, it was determined that the guides and guides prepared for disaster journalism were compatible with and nourished by many principles specified in the ethical principles of journalism. However, it has been observed that the principles of “conflict of interest” and “identification” in the ethical principles of journalism are neglected in the literature. The study also suggests that media organizations should raise awareness of journalists about earthquake reporting.