GİYİLEBİLİR SAĞLIK TEKNOLOJİLERİ KULLANIM NİYETİ İLE YAŞAM TARZI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: X, Y VE Z KUŞAĞI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

Yusuf Öcel; Şükran Karaca; Buşra Köse

doi:10.54688/ayd.1413329

EN TR

INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN INTENTION OF WEARABLE HEALTH TECHNOLOGIES USE AND LIFESTYLE

Öz

The main purpose of this study is to examine the relationship between the intention to use wearable health technologies and lifestyle. In this study in which quantitative analysis methods were preferred, correlational survey model was used. In this context, generation X, generation Y and generation Z individuals over the age of 18 were selected as the population. With the convenience sampling method, data were obtained from 435 people with the survey technique. Frequency, factor, correlation, regression and difference analyses were applied to the collected data. According to the correlation analysis findings, there are positive relationships between all dimensions of intention to use wearable health technologies and lifestyle dimensions of strivers, experiencers, doers, achievers, and intellectual extraordinary. However, there was a negative relationship with believers and strugglers. According to the regression analysis findings, it was concluded that lifestyle dimensions were effective on the intention to use wearable health technologies. According to the ANOVA analysis findings, it was concluded that generations Y and Z have a more positive perception towards the intention to use wearable health technologies than generation X. In addition, it was revealed that the participants' experience of using wearable health technology was 39.7%. In addition, the most experienced wearable health technology products are smartwatch, smart bracelet, blood glucose sensor and wearable ECG, respectively. The most desired wearable health technologies are smartwatch, smart glasses, smart wristband and blood glucose sensor, respectively.

Anahtar Kelimeler

Keywords: Wearable Health Technologies, Lifestyle, Generations, Technology Acceptance Model.

GİYİLEBİLİR SAĞLIK TEKNOLOJİLERİ KULLANIM NİYETİ İLE YAŞAM TARZI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: X, Y VE Z KUŞAĞI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

Öz

Bu çalışmanın temel amacı giyilebilir sağlık teknolojileri kullanım niyeti ile yaşam tarzı arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Nicel analiz yöntemlerinin tercih edildiği bu çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Bu kapsamda X, Y kuşağı ve 18 yaş üstü Z kuşağı bireyler evren olarak seçilmiştir. Kolayda örneklem yöntemi ile 435 kişiden çevrimiçi anket tekniği ile veriler elde edilmiştir. Toplanan verilere frekans, faktör, korelasyon, regresyon ve farklılık analizleri uygulanmıştır. Korelasyon analizi sonuçlarına göre; giyilebilir sağlık teknolojileri kullanım niyetinin tüm boyutları ile yaşam tarzı boyutlarından gayret edenler, tecrübeliler, gerçekleştirenler, başarılılar ve entel sıra dışılar arasında pozitif ilişki; inananlar ve mücadele edenler ile negatif ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Regresyon analizi bulgularına göre; yaşam tarzı boyutlarının giyilebilir sağlık teknolojileri kullanım niyeti üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. ANOVA analizi bulgularına göre ise; Y ve Z kuşaklarının X kuşağına göre giyilebilir sağlık teknolojileri kullanım niyetine yönelik daha olumlu bir algı içerisinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda, katılımcıların giyilebilir sağlık teknolojisi kullanım deneyiminin %39,7 olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca deneyimlenen giyilebilir sağlık teknolojisi ürünlerinin sırasıyla en fazla; akıllı saat, akıllı bileklik, kan şekeri ölçümü sensörü ve giyilebilir EKG’dir. En fazla kullanılmak istenen giyilebilir sağlık teknolojileri ise sırasıyla; akıllı saat, akıllı gözlük, akıllı bileklik ve kan şekeri ölçümü sensörüdür.

Anahtar Kelimeler

Giyilebilir Sağlık Teknolojileri, Yaşam Tarzı, Kuşaklar, Teknoloji Kabul Modeli.

Kaynakça

Adıgüzel, O., Batur, H. Z. ve Ekşili, N. (2014). Kuşakların değişen yüzü ve y kuşağı ile ortaya çıkan yeni çalışma tarzı: Mobil yakalılar. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(19), 165-182.
Agárdi, I., & Alt, M. A. (2022). Do digital natives use mobile payment differently than digital immigrants? A comparative study between generation X and Z. Electronic Commerce Research, 1-28. doi: 10.1007/s10660-022-09537-9
Ahmetoğullari, K. ve Öcel, Y. (2021). Finansal okuryazarlık ile yaşam tarzı arasındaki ilişkinin irdelenmesi. Third Sector Social Economic Review, 56(4), 2477-2497. doi:10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.21.11.1690
Altunışık, R., Çoşkun R., Bayraktaroğlu S. ve Yıldırım E. (2010). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri SPSS uygulamalı. 6. Basım. Sakarya: Sakarya Yayıncılık.
Aydan: ve Aydan, M. (2016). Sağlık hizmetlerinde bireysel ölçüm ve giyilebilir teknoloji: olası katkıları, güncel durum ve öneriler. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 19(3). 325-342
Ayhün: E. (2013). Kuşaklar arasındaki farklılıklar ve örgütsel yansımaları. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 93-112.
Bohil, C. J., Alicea, B., & Biocca, F. A. (2011). Virtual reality in neuroscience research and therapy. Nature Reviews Neuroscience, 12(12), 752-762. doi:10.1038/nrn3122
Bonato P. (2010, August). Advances in wearable technology and its medical applications. 32nd Annual International Conference of the IEEE, Argentina. doi:10.1109/IEMBS.2010.5628037
BTK, (2020). Giyilebilir teknolojiler. Erişim adresi: https://www.btk.gov.tr/arastirma-raporlari Erişim tarihi: 14.03.2023
Büyükgöze: (2019). Sağlık 4.0’da giyilebilir teknolojilerden sensör yamalar üzerine bir inceleme. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 17, 1239-1247.

Büyüköztürk, Ş. (2015). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. 21. Baskı. Ankara: Pegem Yayınları.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (24. baskı). Ankara: Pegem Yayınları.
Chae, J. M. (2009). Consumer acceptance model of smart clothing according to innovation. International Journal of Human Ecology, 10(1), 23-33.
Chan, J. K. C., & Leung, L. (2005). Lifestyles, reliance on traditional news media and online news adoption. New Media & Society, 7(3), 357–382. doi:10.1177/1461444805052281
Chan, M., Estève, D., Fourniols, J. Y., Escriba, C., & Campo, E. (2012). Smart wearable systems: Current status and future challenges. Artificial intelligence in medicine, 56(3), 137-156. doi:10.1016/j.artmed.2012.09.003
Chang, H. S., Lee: C., & Ji, Y. G. (2016). Wearable device adoption model with TAM and TTF. International Journal of Mobile Communications, 14(5), 518–537. doi:10.1504/IJMC.2016.078726
Chau, K. Y., Lam, M. H. S., Cheung, M. L., Tso, E. K. H., Flint: W., Broom, D. R., ... & Lee, K. Y. (2019). Smart technology for healthcare: Exploring the antecedents of adoption intention of healthcare wearable technology. Health psychology research, 7(1), 33-39. Doi:10.4081/hpr.2019.8099
Chen, T., Su, H., Jiang, H., Li, X., Zhong, N., Du, J., … & Zhao, M. (2020). Cognitive and emotional predictors of real versus sham repetitive transcranial magnetic stimulation treatment response in methamphetamine use disorder. Journal of psychiatric research, 126, 73-80. doi:10.1016/j.jpsychires.2020.05.007
Cheung, M. L., Leung, W. K. S., & Chan, H. (2021). Driving healthcare wearable technology adoption for generation Z consumers in Hong Kong. Young Consumers, 22(1), 10–27. doi:10.1108/YC-04-2020-1123
Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340. doi:10.2307/249008
Debb: M., Schaffer, D. R., & Colson, D. G. (2020). A reverse digital divide: comparing information security behaviors of generation Y and generation Z adults. International journal of cybersecurity intelligence & cybercrime, 3(1), 42-55. doi:10.52306/03010420GXUV5876
Dexom, (2023). Dexcom CGM sistemini keşfedin. Erişim adresi: https://dexcomtr.com/ Erişim tarihi: 01.08.2023
Dhanapal:, Vashu, D., & Subramaniam, T. (2015). Perceptions on the challenges of online purchasing: a study from “baby boomers”, generation “X” and generation “Y” point of views. Contaduría y administración, 60, 107-132. doi:10.1016/j.cya.2015.08.003
Dias, D., & Paulo Silva Cunha, J. (2018). Wearable health devices-vital sign monitoring, systems and technologies. Sensors, 18(8), 2414. doi:10.3390/s18082414
Duygun, A. (2020). COVID-19 pandemisi sırasında tüketicilerin yaşam tarzlarının değerlendirilmesi. Econder International Academic Journal, 4(1), 232-247. doi:10.35342/econder.744621
Erciş, A., Ünal:, ve Can, P. (2007). Yaşam tarzlarının satın alma karar süreci üzerindeki rolü. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(2), 281-311.
Gao, Y., Li, H., & Luo, Y. (2015). An empirical study of wearable technology acceptance in healthcare. Industrial Management & Data Systems, 115(9), 1704-1723. doi:10.1108/IMDS-03-2015-0087
Gibson, J. W., Greenwood, R. A., & Murphy Jr, E. F. (2009). Generational differences in the workplace: Personal values, behaviors, and popular beliefs. Journal of Diversity Management (JDM), 4(3), 1-8. doi:10.19030/jdm.v4i3.4959
Gursoy, D., Maier, T. A., & Chi, C. G. (2008). Generational differences: An examination of work values and generational gaps in the hospitality workforce. International journal of hospitality management, 27(3), 448-458. doi:10.1016/j.ijhm.2007.11.002
Gümüş, N. (2020). Z kuşağı tüketicilerin satın alma karar tarzlarının incelenmesi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 15(58), 381-396. doi:10.19168/jyasar.572987
Jafari: M., Sheikhhassani, N., & Gharachorlo, A. (2015, November). A conceptual model on customers lifestyles and purchase from the virtual stores. In 2015 2nd International Conference on Knowledge-Based Engineering and Innovation (KBEI) (pp. 188-191). IEEE.
Kesic, T., & Piri‐Rajh: (2003). Market segmentation on the basis of food‐related lifestyles of Croatian families. British Food Journal, 105(3), 162-174. doi:10.1108/00070700310477112
Ko, E., Sung, H., & Yun, H. (2009). Comparative analysis of purchase intentions toward smart clothing between Korean and US consumers. Clothing and Textiles Research Journal, 27(4), 259-273. doi:10.1177/0887302X08327086
Lamm, E., & Meeks, M. D. (2009). Workplace fun: The moderating effects of generational differences. Employee relations, 31(6), 613-631. doi:10.1108/01425450910991767
Lee, J. W., Xu, R., Lee:, Jang, K. I., Yang, Y., Banks, A., ... & Rogers, J. A. (2016). Soft, thin skin-mounted power management systems and their use in wireless thermography. Proceedings of the National Academy of Sciences, 113(22), 6131-6136. doi:10.1073/pnas.1605720113
Li, H., Wu, J., Gao, Y., & Shi, Y. (2016). Examining individuals’ adoption of healthcare wearable devices: An empirical study from privacy calculus perspective. International journal of medical informatics, 88, 8-17. doi:10.1016/j.ijmedinf.2015.12.010
Li: C. S. (2013). Lifestyle orientations and the adoption of Internet-related technologies in Taiwan. Telecommunications Policy, 37(8), 639-650. doi:10.1016/j.telpol.2012.12.009
Lu, L., Zhang, J., Xie, Y., Gao, F., Xu:, Wu, X., & Ye, Z. (2020). Wearable health devices in health care: narrative systematic review. JMIR mHealth and uHealth, 8(11), e18907. doi:10.2196/18907
Madran, C. ve Kabakçı, Ş. (2002). Tüketici davranışını etkileyen bir faktör olarak yaşam tarzı: Çukurova Üniversitesinde okuyan kız öğrencilerin yaşam tarzı tiplerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(1), 81-94.
Mercan, N. (2016). X, Y ve Z kuşağı kadınların farklı tüketim alışkanlarının modern dünyada inşa edilmesi. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 2(1), 59-70.
Nasir:, & Yurder, Y. (2015). Consumers’ and physicians’ perceptions about high tech wearable health products. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 195, 1261-1267. doi:10.1016/j.sbspro.2015.06.279
Park, Y., & Chen, J. V. (2007). Acceptance and adoption of the innovative use of smartphone. Industrial Management & Data Systems, 107(9), 1349-1365. doi:10.1108/02635570710834009
Paxton, A., Rodriguez, K., & Dale, R. (2015). PsyGlass: capitalizing on google glass for naturalistic data collection. Behav. Res. Methods, 47(3), 608–619. doi:10.3758/s13428-015-0586-z
Pekerti, A. A., & Arli, D. (2017). Do cultural and generational cohorts matter to ideologies and consumer ethics? A comparative study of Australians, Indonesians, and Indonesian migrants in Australia. Journal of Business Ethics, 143, 387-404. doi:10.1007/s10551-015-2777-z
Reeves, T. C., & Oh, E. (2007). Generational differences. In J. M. Spector, M. D. Merrill, J. van Merrienboer, & M. P. Driscoll (Eds.), Handbook of Research on Educational Communications and Technology (3 ed., pp. 295-303). Lawrence Erlbaum Associates.
Sackmann, R., & Winkler, O. (2013). Technology generations revisited: The internet generation. Gerontechnology, 11(4), 493-503. doi:10.4017/gt.2013.11.4.002.00
Skyrme T., & Dale: (2023). Wearable technology forecasts 2023-2033. Erişim adresi: https://www.idtechex.com/en/research-report/wearable-technology-forecasts-2023-2033/928 Erişim tarihi: 10.07.2023
Slegers, K, Boxtel, M.P.J., & Jolles, J. (2009). The efficiency of using everyday technological devices by older adults: The role of cognitive functions. Ageing & Society, 29(2), 309-325. doi:10.1017/S0144686X08007629
Socher, R. (2017). Wearables for rehab. Erişim adresi: https://wt-obk.wearable-technologies.com/2017/09/wearables-for-rehabilitation-2/ Erişim tarihi: 01.08.2023
Strategic Business Insights, (2021). US Framework and VALS™ Types. Erişim adresi: http://www.strategicbusinessinsights.com/vals/ustypes.shtml Erişim tarihi: 02.03.2023
Sun, J., Guo, Y., Wang, X., & Zeng, Q. (2016). mHealth for aging China: opportunities and challenges. Aging and disease, 7(1), 53. https://doi.org/10.14336/AD.2015.1011
Sürücü, A. (2015). Yaşam biçimi ve pazarlamada kullanımı: otomobil sektöründe bir uygulama (Doktora tezi). Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Boston: Pearson.
Tang, W. (2019). Are you future ready (1. ed.). Hong Kong: Esri China Limited. Retrieved from http://www.winnietang.hk/ebook/AreYouFutureReadyEnglish.pdf
Tavakoli, M., Carriere, J., & Torabi, A. (2020). Robotics, smart wearable technologies, and autonomous intelligent systems for healthcare during the COVID‐19 pandemic: An analysis of the state of the art and future vision. Advanced Intelligent Systems, 2(7), 2000071. doi:10.1002/aisy.202000071
Taylor, P., & Keeter: (2010). Millennials: A portrait of generation next. Washington, DC: Pew Research Center. Retrieved from https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/3/2010/10/millennials-confident-connected-open-to-change.pdf
Tekinay, A. (2000). Küme küme Türkiye. Capital, Şubat, 2000/2, 88-92.
Wearesocial, (2023). Special report digital 2023. Erişim adresi: https://wearesocial.com/uk/blog/2023/01/digital-2023/ Erişim tarihi: 05.08.2023
Williams: (2010). Welcome to generation Z. B&T Magazine, 60(2731), 12-12.
Willie, W. L. (1994). Customer Behavior. Canada: John Wiley and Sons, Inc. Yetisen, A. K., Martinez‐Hurtado, J. L., Ünal, B., Khademhosseini, A., & Butt, H. (2018). Wearables in medicine. Advanced Materials, 30(33), 1706910. doi:10.1002/adma.201706910
Yıldırır: C. ve Kaplan, B. (2019). Mobil uygulama kullanımının benimsenmesi: teknoloji kabul modeli ile bir çalışma. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(19), 22–51. doi:10.9775/kauiibfd.2019.002
Yüksekbilgili, Z. (2013). Türk tipi Y kuşağı. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 12(45), 342-353.
Zhang, M., Luo, M., Nie, R., & Zhang, Y. (2017). Technical attributes, health attribute, consumer attributes and their roles in adoption intention of healthcare wearable technology. International journal of medical informatics, 108, 97-109. doi:10.1016/j.ijmedinf.2017.09.016

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yusuf Öcel ^*
0000-0002-4555-7035
Türkiye

Şükran Karaca
0000-0002-0268-1810
Türkiye

Buşra Köse
0000-0001-7346-9721
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

2 Ocak 2024

Kabul Tarihi

17 Ekim 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 15 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.54688/ayd.1413329

IZ

https://izlik.org/JA85JP65UN

APA

Öcel, Y., Karaca, Ş., & Köse, B. (2024). GİYİLEBİLİR SAĞLIK TEKNOLOJİLERİ KULLANIM NİYETİ İLE YAŞAM TARZI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: X, Y VE Z KUŞAĞI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Journal of Academic Approaches, 15(3), 1324-1354. https://doi.org/10.54688/ayd.1413329

AMA

1.Öcel Y, Karaca Ş, Köse B. GİYİLEBİLİR SAĞLIK TEKNOLOJİLERİ KULLANIM NİYETİ İLE YAŞAM TARZI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: X, Y VE Z KUŞAĞI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Journal of Academic Approaches. 2024;15(3):1324-1354. doi:10.54688/ayd.1413329

Chicago

Öcel, Yusuf, Şükran Karaca, ve Buşra Köse. 2024. “GİYİLEBİLİR SAĞLIK TEKNOLOJİLERİ KULLANIM NİYETİ İLE YAŞAM TARZI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: X, Y VE Z KUŞAĞI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA”. Journal of Academic Approaches 15 (3): 1324-54. https://doi.org/10.54688/ayd.1413329.

EndNote

Öcel Y, Karaca Ş, Köse B (01 Aralık 2024) GİYİLEBİLİR SAĞLIK TEKNOLOJİLERİ KULLANIM NİYETİ İLE YAŞAM TARZI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: X, Y VE Z KUŞAĞI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Journal of Academic Approaches 15 3 1324–1354.

IEEE

[1]Y. Öcel, Ş. Karaca, ve B. Köse, “GİYİLEBİLİR SAĞLIK TEKNOLOJİLERİ KULLANIM NİYETİ İLE YAŞAM TARZI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: X, Y VE Z KUŞAĞI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA”, Journal of Academic Approaches, c. 15, sy 3, ss. 1324–1354, Ara. 2024, doi: 10.54688/ayd.1413329.

ISNAD

Öcel, Yusuf - Karaca, Şükran - Köse, Buşra. “GİYİLEBİLİR SAĞLIK TEKNOLOJİLERİ KULLANIM NİYETİ İLE YAŞAM TARZI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: X, Y VE Z KUŞAĞI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA”. Journal of Academic Approaches 15/3 (01 Aralık 2024): 1324-1354. https://doi.org/10.54688/ayd.1413329.

JAMA

1.Öcel Y, Karaca Ş, Köse B. GİYİLEBİLİR SAĞLIK TEKNOLOJİLERİ KULLANIM NİYETİ İLE YAŞAM TARZI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: X, Y VE Z KUŞAĞI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Journal of Academic Approaches. 2024;15:1324–1354.

MLA

Öcel, Yusuf, vd. “GİYİLEBİLİR SAĞLIK TEKNOLOJİLERİ KULLANIM NİYETİ İLE YAŞAM TARZI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: X, Y VE Z KUŞAĞI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA”. Journal of Academic Approaches, c. 15, sy 3, Aralık 2024, ss. 1324-5, doi:10.54688/ayd.1413329.

Vancouver

1.Yusuf Öcel, Şükran Karaca, Buşra Köse. GİYİLEBİLİR SAĞLIK TEKNOLOJİLERİ KULLANIM NİYETİ İLE YAŞAM TARZI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: X, Y VE Z KUŞAĞI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Journal of Academic Approaches. 01 Aralık 2024;15(3):1324-5. doi:10.54688/ayd.1413329

INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN INTENTION OF WEARABLE HEALTH TECHNOLOGIES USE AND LIFESTYLE

Öz

Anahtar Kelimeler

GİYİLEBİLİR SAĞLIK TEKNOLOJİLERİ KULLANIM NİYETİ İLE YAŞAM TARZI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: X, Y VE Z KUŞAĞI ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster