TÜRKİYE’DE SAĞLIK GÖSTERGELERİNİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNE ETKİSİ: MEKÂNSAL EKONOMETRİK ANALİZ
Öz
Bir ülkenin güçlü ve sürdürülebilir bir ekonomik yapıya sahip olması, sağlıklı bir toplum düzeninin varlığına işaret etmektedir. Toplumun sağlık statüsünü iyileştirmek ise sağlık sistemlerinin temel amaçları arasında yer almaktadır. Bu bağlamda, sağlık sistemine ilişkin temel göstergelerin ihtiyaçlar doğrultusunda geliştirilmesi için bu göstergelerin sistem üzerindeki etkilerinin belirlenmesi gerekmektedir. Çalışmanın amacı, Türkiye’de ekonomik büyüme üzerinde seçilmiş sağlık göstergelerinin etkisini, 81 il için 2009-2022 dönemini kapsayacak şekilde mekânsal analiz yöntemiyle incelemektir. Modelde bağımlı değişken olarak kişi başına düşen Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) kullanılırken, bağımsız değişkenler olarak hekim sayısı, hastane yatak sayısı, bebek ölüm oranı ve nüfus ele alınmıştır. Analiz kapsamında üç farklı mekânsal ekonometrik model kullanılmıştır: Mekânsal Gecikmeli Model (SAR), Mekânsal Durbin Modeli (SDM) ve Mekânsal Hata Modeli (SEM). Elde edilen bulgular, hekim sayısı ve hastane yatak sayısının ekonomik büyüme üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Öte yandan, komşu illerdeki hastane yatak sayısının ilgili ilin ekonomik çıktısı üzerinde ters yönlü ve anlamlı bir etkisi bulunduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akram, N., Padda, I. H. & Khan, M. (2008). The long-term impact of health on economic growth in Pakistan, The Pakistan Development Review, 47(4), 487-500.
- Albayrak, A. S. (2005). Çoklu doğrusal bağlantı halinde en küçük kareler tekniğinin alternatifi yanlı tahmin teknikleri ve bir uygulama. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 105-126.
- Anselin, L. (2003). Spatial externalities, spatial multipliers and spatial econometrics. International Regional Science Review, 26, 153–166.
- Anselin, L., Bera, A. K. (1998). Spatial dependence in linear regression models with an introduction to spatial econometrics. Handbook of Applied Economic Statistics, New York, 237-289.
- Arslan, İ., Eren, M. V., & Kaynak, S. (2016). Sağlık ile Kalkınma Arasındaki İlişkinin Asimetrik Nedensellik Analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 31(2), 287-310.
- Ay, A., Kızılkaya, O. & Koçak, E. (2013). Sağlık göstergeleri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye örneği, Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(1), 163- 172.
- Bera, A. (2016). A Brief history of statistics and econometrics notes. Department of Econometrics University of Illinois at Urbana-Champaign, 16-53.
- Bloom, D. E., Canning, D. & Sevilla, J. (2004). The effect of health on economic growth: a production function approach, World Development, 32(1): 1–13.
- Binay, M. (2020). OECD Ülkelerinde Sağlık Harcamaları Ekonomik Büyüme İlı̇şkı̇sı̇. Sosyal Güvence Dergisi, (17), 195-208.
- Çalışkan, Ş., Karabacak, M. & Meçik, O. (2013). Türkiye’de sağlık-ekonomik büyüme ilişkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 37: 123-130.