TÜRKİYE’DE YEREL YÖNETİM OMBUDSMANLIĞINA YÖNELİK BİR MODEL ÖNERİSİ

Ahmet Tunç; Fevzi Can; Erhan Gümüş

doi:10.54688/ayd.1530979

TR EN

TÜRKİYE’DE YEREL YÖNETİM OMBUDSMANLIĞINA YÖNELİK BİR MODEL ÖNERİSİ

Öz

göstermesi, alternatif denetim yöntemlerini gündeme getirmiştir. Alternatif yöntemlerden en popüleri olan ombudsmanlık denetimi, günümüzde oldukça yayılmıştır. Ombudsmanlık sisteminin göstermiş olduğu başarı, yerel yönetim ombudsmanlığı gibi alt türlerin oluşturulmasına zemin hazırlamıştır. Sadece yerel yönetim kaynaklı şikâyetleri inceleyen yerel yönetim ombudsmanlığı da gittikçe yayılmaktadır. Türkiye’de yerel yönetimlerin denetiminde yaşanan sorunlar düşünüldüğünde yerel yönetim ombudsmanlığının fayda sağlayacağı söylenebilir. Çalışmanın amacı yerel yönetim ombudsmanlığının Türkiye’ye sağlayacağı katkıları ortaya koymak ve kurulacak bir yerel yönetim ombudsmanlığı için model önerisi getirmektir. Betimsel analiz yöntemiyle gerçekleştirilen çalışmada ayrıca tarihsel yöntemden de yararlanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Denetim , Yerel Yönetimler , Ombudsmanlık , Ombudsman , Yerel Yönetim Ombudsmanlığı

A Model Proposal for Local Government Ombudsmanship in Turkey

Abstract

The fact that existing control methods are inadequate against the conditions of the time has brought alternative control methods to the agenda. Ombudsman audit, which is the most popular alternative method, is widely spread today. The success of the ombudsman system has led to the creation of subtypes such as local government ombudsman. Local government ombudsmanship, which only examines complaints from local governments, is also becoming more widespread. Considering the problems in the control of local governments in Turkey, it can be said that local government ombudsman will be beneficial. The aim of the study is to reveal the contributions of the local government ombudsman to Turkey and to propose a model for a local government ombudsman to be established. In the study carried out with the descriptive analysis method, the historical method was also used.

Keywords

Audit , Local Governments , Ombudsmanship , Ombudsman , Local Government Ombudsmanship

Kaynakça

Ataman, T. (1997). Ombudsman ve temiz toplum. Yeni Türkiye Dergisi, 14 (1), 783-802.
Akın, C. (1998). Cumhuriyetimizin 75. kuruluş yıldönümünde yönetimin denetlenmesinde yeni bir denetim yolu: ombudsman (yüksek yönetim denetçisi. Türk İdare Dergisi, 421, 517-550.
Akıncı, M. (1999). Bağımsız idari otoriteler ve ombudsman. Beta Yayın.
Altuğ, Y. (2002). Kamu denetçisi (Ombudsman). İ. Ü. Rektörlük Yayını.
Avşar, B. Z. (2007). Ombudsman iyi yönetilen Türkiye için kamu hakemi. Asil Yayın.
Avşar, B. Z. (t.y). Ombudsman (kamu hakemi): Türkiye için bir model önerisi. Hak-İş Konfederasyonu Yayınları.
Aykanat, M. (2019). Ombudsmanlık kurumunun Osmanlı kökleri. Turkish Studies, 14(1), 91-110.
Baylan, Ö. (1978). Vatandaşın devlet yönetimi hakkındaki şikâyeti ve Türkiye için İsveç Ombudsman modeli. İçişleri Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı Yayınları.
Babüroğlu, O. & Hatiboğlu, N. (1997). Ombudsman (kamu hakemi) kurumu incelemesi: Devlette bir toplam kalite mekanizması örneği. TÜSİAD.
Birdişli, F. (2011). Yeni kamu yönetimi yaklaşımı bağlamında kamu denetçiliği ve bir denetim aracı önerisi olarak üniversite ombudsmanlığı. İçinde Y. Koçak, A. Cem Çiçek (Ed.). Kamu Yönetimi, (ss. 152-175). Gazi Kitabevi.

Büyükavcı, M. (2008). Ombudsmanlık kurumu. Ankara Barosu Dergisi, 4, 10-13.
Coşkun, B. & Günaydın, H. (2015). Ombudsmanlığın kökeni meselesi bağlamında Türk İslâm devlet geleneğinde şikâyet hakkının kurumsal tekâmülü. Ombudsman Akademik Dergisi, 3, 9-60.
Demiral, B. & Demiral, N. (2012). Yerel yönetimler ombudsmanlığının Türkiye’de uygulanabilirliği. II. Turgut Özal Uluslararası Siyaset ve Ekonomi Kongresi. Malatya.
Demirkol, S. (2012). Kamu denetçisi (ombudsman) kurumunun etkinliğinin sağlanması ve yargıyla ilişkisi hakkında kıyaslamalı bir çalışma taslağı. İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, 15(2), 12-18.
Diamandouros, N. (2013). Avrupa Ombudsmanı Nikiforos Diamandouros’un konuşması. I. uluslararası kamu denetçiliği (ombudsmanlık) sempozyumu. (ss. 12-18).
Eryılmaz, B. (1993). Kamu bürokrasisinin denetlenmesinde yeni gelişmeler. Amme İdaresi Dergisi, 26(6), 81-106. Erhürman, T. (1998). Ombudsman. Amme İdaresi Dergisi, 31(3), 87-102.
Erhürman, T. (2000). Türkiye için nasıl bir ombudsman formülü. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 49(1-4) 155-180.
Ekici, B. & Toker, M. C. (2005). Avrupa'da ve ülkemizde yerel yönetimlerin denetimi ve etkinliği. Çağdaş Yerel Yönetimler, 14(1), 5-28.
Efe, H. & Demirci, M. (2013). Ombudsmanlık kavramı ve Türkiye’de kamu denetçiliği kurumundan beklentiler. Sayıştay Dergisi, 90, 49-72.
Erdoğan, M. (2021). İngiltere Yerel Yönetim Ombudsmanlığının etkinliği üzerine bir değerlendirme. OPUS International Journal of Society Researches, 17(34), 1383-1407.
Fendoğlu, H. T. (2011). Kamu denetçiliği (ombudsmanlık). Yetkin Yayınları.
Fendoğlu, H. T. (2012). Kamu denetçiliği (ombudsmanlık) ve Türkiye. İçinde N. Öktem ve N. Katmer (Ed.), Uluslararası Kamu Denetçiliği (Ombudsmanlık) Sempozyumu, (ss. 68-79). Doğuş Üniversitesi Yayınları.
Fendoğlu, H. T. (2017). Cumhurbaşkanlığı sisteminde ombudsman denetimi: İdarenin kamu denetçiliği kurumu tarafından denetlenmesi. Ombudsman Akademik, 5, 13-36.
Fendoğlu, H. T. (2019). Kamu denetçiliği kurumu ve Osmanlı. Adalet Dergisi, 62-63, 161-188.
Gölönü, S. (1997). Ombudsman ve yönetimde halkla ilişkilerin gelişmesine etkisi. Sayıştay Dergisi, 27, 3-14.
Kestane, D. (2006). Çağdaş bir denetim organizasyonu olarak ombudsmanlık (kamu denetçiliği). Maliye Dergisi, 151(2), 128-142.
Küçüközyiğit, H. G. (2006). Ombudsmanlık kurumu: hukuksal ve siyasal bir inceleme. Uluslararası Hukuk ve Politika, 2(5), 90-111.
Kahraman, M. (2011). Hukuk devletine katkıları bakımından kamu denetçiliği. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(16), 355-373.
Kavili Arap, S. (2015). 40. Yılında İngiltere'de Yerel Yönetim Ombudsmanı. Ege Akademik Bakış, 15(1), 65-80.
Kocaoğlu, M. & Akman, Ç. (2015). Türkiye’de yerel yönetimler ombudsmanlığı gerekli midir ? İçinde M. A. Çukurçayır, H. T. Eroğlu, H. Sağır ve M. Navruz (Ed.), Kamu yönetiminde değişimin yönü ve etkileri (Kayfor 13 bildiri kitabı), (ss. 437-454).
Karcı, Ş. (2018). Türkiye'de mahalli idareler halk denetçisi düzenlemesi üzerine bir değerlendirme. LAÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 184-198.
Kirkham, R. (2018). Judicial review, litigation effects and the ombudsman. Journal of Social Welfare and Family Law, 40(1), 110-125.
Kutlu, Ö., Örselli, E. & Kahraman, S. (2018). Türkiye’de yerel ombudsmanlığın uygulanabilirliği: İtalya Yerel Ombudsmanlığı üzerinden bir analiz. Ombudsman Akademik, 8(15), 38.
Karakılçık, Y. (2020). Yeni yerel-bölgesel gelişmeler ışığında yerel yönetimler. Seçkin Yayınları.
Magnette, P. (2003). Between parliamentary control and the rule of law: the political role of the Ombudsman in the European Union¹. Journal of European Public Policy, 10(5), 677-694.
Oytan, M. (1975). Ombudsman eli ile idarenin denetimi konusunda kıyaslamalı bir inceleme. Danıştay Dergisi, 18-19, 193-214.
Özden, K. (2007). Yerel demokrasi bağlamında Türkiye’de ombudsman denetimi. İçinde B. Eryılmaz, M. Eken ve M. L. Şen (Ed.), Kamu yönetimi yazıları, (ss. 384-410). Nobel Yayın.
Özden, K. (2010). Ombudsman ve Türkiye’deki tartışmalar. Seçkin Yayıncılık.
Önen, S. M. & Küçük, Ü. (2021). Yerel yönetim ombudsmanlığı sistemi: Türkiye’ye uygulanabilirliği. Assam Uluslararası Hakemli Dergi, 8(19), 88-111.
Pickl, V. J. (1986). Ombudsman ve yönetimde reform. Amme İdaresi Dergisi, 19(4), 37-46.
Parlak, B. & Sobacı, Z. (2008). Kamu yönetimi. Alfa Aktüel Yayınları.
Parlak, B. & Doğan, K. C. (2016). Ombudsman: kavram ve tarihsel gelişim. İçinde B. Parlak ve K. C. Doğan (Ed.), Karşılaştırmalı Ombudsman İncelemeleri, (ss. 19-24). Seçkin Yayıncılık.
Sezen, S. (2001). Ombudsman: Türkiye için nasıl bir çözüm? Kamu denetçiliği kanun tasarısı üzerine bir değerlendirme. Amme İdaresi Dergisi, 4, 71-96.
Şengül, R. (2005). Ombudsman Kurumu Kötü Yönetime Çare Olabilir mi? Siyasette ve Yönetimde Etik Sempozyumu, (ss. 127-141).
Şahin, R. (2010). Ombudsman kurumu ve Türkiye’de kurulmasının Türkiye’nin demokratikleşmesi ve Avrupa Birliği üyeliği üzerine etkileri. Türk İdare Dergisi, 468, 131-158.
Sander, G. (2013). Ombudsman and local governments. International Local Governments Congress. Venice.
Şengül, R. (2013). Kamu yönetimi ile birey ilişkilerinin dönüşümüne ombudsman kurumunun etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(3), 71-88.
Tavares, A. F., Pires, S. M., & Teles, F. (2022). Voice, responsiveness, and alternative policy venues: An analysis of citizen complaints against the local government to the national Ombudsman. Public Administration, 100(4), 1054-1072.
Tayşi, İ. (1997). Ombudsman kurumu ve ülkemizde uygulanabilirliği. Sayıştay Dergisi, 25, 106-123.
Temizel, Z. (1997). Yurttaşın yönetime karşı korunmasında bağımsız bir denetim organı ombusman. IULA-EMME.
Tortop, N. (1998). Ombudsman sistemi ve çeşitli ülkelerde uygulanması. Amme İdaresi Dergisi, 31(1), 3-11.
Tutal, E. (2014). Dünyada ve Türkiye'de ombudsmanlık. Adalet Yayınevi.
Tunç, A. (2016). Kazakistan Cumhuriyeti Ombudsmanı. İçinde B. Parlak ve K. C. Doğan (Ed.), Karşılaştırmalı Ombudsman İncelemeleri, (ss. 123-136). Seçkin Yayınevi.
Uler, Y. (1990). Ombudsman (kamu denetçisi). İçinde B. Aykaç, Ş. Durgun ve H. Yayman (Ed.), Türkiye'de Kamu Yönetimi, (ss. 499-506). Nobel Yayın.
Uyanık, S. (1994). İngiliz Yerel Yönetimlerinde ombudsman denetimi. Türk İdare Dergisi, 403, 205-210.
Ünal, F. (2008). Türkiye'de yerel yönetimlerin denetimi ve yerel yönetim ombudsmanı. (Yayınlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Ünal, F., & Erdoğan, S. (2016). Kamu yönetiminin denetimi anlayışında dönüşüm ve ombudsmanlık kurumu. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (Afro Avrasya Özel Sayısı), 623-634.
Yıldırım, K. E. (2019). Mahalli idarelerce yürütülen hizmetlere ilişkin şikâyetlerin incelenmesi ve yerel yönetimler kamu denetçisinin gerekliliği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(3), 395-404.
Zeren, H. E., Tekin, Y., & Özdek, F. (2020). Kamu yönetiminin dönüşümü bağlamında Türkiye’de kamu denetçiliği kurumunun faaliyetlerine ilişkin bir değerlendirme. Kamu Yönetimi ve Politikaları Dergisi, 1(2) 34-49.
6328 Sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu (2023, 19 Aralık). Erişim adresi: https://www.ombudsman.gov.tr/Mevzuat/Kanun
5227 Sayılı Kamu Yönetiminin Temel İlkeleri ve Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanun Tasarısı (2023, 18 Kasım). Erişim adresi: https://www5.tbmm.gov.tr/kanunlar/k5227.html

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kamu Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ahmet Tunç ^*
0000-0003-0106-2599
Türkiye

Fevzi Can
0000-0001-8507-0646
Türkiye

Erhan Gümüş
0000-0002-5113-1006
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

27 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

9 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

24 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 16 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.54688/ayd.1530979

IZ

https://izlik.org/JA27AR88RN

APA

Tunç, A., Can, F., & Gümüş, E. (2025). TÜRKİYE’DE YEREL YÖNETİM OMBUDSMANLIĞINA YÖNELİK BİR MODEL ÖNERİSİ. Journal of Academic Approaches, 16(1), 172-206. https://doi.org/10.54688/ayd.1530979

TÜRKİYE’DE YEREL YÖNETİM OMBUDSMANLIĞINA YÖNELİK BİR MODEL ÖNERİSİ

Öz

Anahtar Kelimeler

A Model Proposal for Local Government Ombudsmanship in Turkey

Abstract

Keywords

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster