Gastronomi Turizmi Deneyiminin Ziyaretçilerin Davranışsal Niyetlerine Etkisi Üzerine Bir Araştırma: Kastamonu Örneği

Öz

Turistik destinasyonlar için tarihi ve kültürel değerler önemli bir çekicilik unsurudur. Gastronomi, turizminin önemi yaşayan bir kültürel unsur olmasından dolayı giderek artırmaktadır. Araştırmada, Kastamonu ili gastronomi turizmi deneyiminin ziyaretçilerin davranışsal niyetleri üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış olup veriler 2023 yılının Mart-Ağustos ayları arasında toplanmıştır. Kastamonu il merkezi ve ilçelerini ziyaret eden 400 katılımcı ile görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın temel amacı doğrultusunda Planlı Davranış Teorisinden yola çıkılarak yedi hipotez geliştirilmiştir. Hipotezlerin test edilmesi için SPSS istatistik programı kullanılmış olup, verilerin çözümlenmesinde regresyon analizinden faydalanılmıştır. Bu analiz bulgularına göre algılanan gastronomi turizmi deneyiminin davranışa yönelik tutum, öznel norm, algılanan davranışsal kontrol ve davranışsal niyet değişkenleri üzerinde anlamlı ve olumlu etkilere sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Ziyaretçilerin Kastamonu ili gastronomi deneyimlerini faydalı ve akıllıca bulmaları olumlu tutum göstermelerine neden olmaktadır. Daha fazla turistin gastronomi turizmine yönelmesi için zengin yöresel yemek çeşitliliği sunulmalıdır. Destinasyon yöneticilerinin, ziyaretçilerin, aile ve arkadaş gibi yakın çevrelerinden gelen sosyal baskıyı avantaja çevirmeleri gerekmektedir. Turistleri, tekrar ziyaret etme davranışına yönlendirebilecek gastronomi temalı etkinlik karmasının zenginleştirilmesi önemli bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Cezbedici deneyim
• davranışsal niyet
• Kastamonu
• yöresel yemek

A Study on the Effect of Gastronomy Tourism Experience on Visitors' Behavioral Intentions: Kastamonu Example

Öz

Historical and cultural values are an important element of attraction for tourist destinations. The importance of gastronomy tourism is increasing as it is a living cultural element. The aim of the research is to examine the effect of Kastamonu province gastronomy tourism experience on the behavioral intentions of visitors. Quantitative research method was used in the study and the data were collected between March and August 2023. Interviews were conducted with 400 participants who visited Kastamonu city center and its districts. In line with the main purpose of the research, seven hypotheses were developed based on the Theory of Planned Behavior. SPSS statistical program was used to test the hypotheses and regression analysis was used to analyze the data. According to the findings of this analysis, it was concluded that the perceived gastronomy tourism experience has significant and positive effects on the variables of attitude towards behavior, subjective norm, perceived behavioral control and behavioral intention. The fact that visitors find the gastronomy experiences of Kastamonu province useful and wise causes them to show a positive attitude. In order for more tourists to turn to gastronomy tourism, a rich variety of local dishes should be offered. Destination managers need to turn the social pressure coming from visitors' close circles, such as family and friends, into an advantage. It is important to enrich the gastronomy-themed event mix that can direct tourists to repeat visits.

Anahtar Kelimeler

• Captivating experience
• behavioral ıntention
• Kastamonu
• local food

Kaynakça

1. Ab Karim, S., Chi, C. G. Q. (2010). Culinary tourism as a destination attraction: An empirical examination of destinations' food image. Journal of Hospitality Marketing ve Management, 19 (6), 531–555.
2. Akkuş, Ç. Şimşek. A., (2021). Destinasyon imajının algılanan değer ve deneyim kalitesine etkisi: kültür turistleri üzerine bir araştırma, İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8 (1), 127–144
3. Akyürek, S., Kutukız, D. (2020). Gastro turistlerin deneyimleri: Gastronomi turları kapsamında nitel bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8(4), 3319–3346.
4. Al-Swidi, A., Huque, S. M. R., Hafeez, M. H., Shariff, M. N. M. (2014). The role of subjective norms in theory of planned behavior in the context of organic food consumption. British Food Journal, 116(10), 1561–1580.
5. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Orgaiızational Behavior and Human Decision Processes, 50, 179–211.
6. Ajzen, I. (2001). Nature and operation of attatudes. Annuel Review of Pychology, 52, 27–58.
7. Ajzen, I. Fishbein. M., (1977). Attitude-behavior relations: a theoretical analysis and review of empirical research, Psychological Bulletin, 84(5), 888–918.
8. Aydoğdu, A., Okay, E. Ö., Köse, Z. C. (2016). Destinasyon tercihinde gastronomi turizminin önemi: Bozcaada örneği. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(2), 120–132.

9. Balcı, A. (2013). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Yöntem teknik ve ilkeler. Pegem Akademi Yayınevi.
10. Baş, T. (2013). Anket: Anket nasıl hazırlanır, nasıl uygulanır, nasıl değerlendirilir. Seçkin Yayıncılık.
11. Buhalis, D. (2000). Marketing the competitive destination of the future. Tourism Management, 21(1), 97–116.
12. Carfora, V., Cavallo, C., Catellani, P., Del Giudice, T., Cicia, G. (2021). Why do consumers intend to purchase natural food? Integrating theory of planned behavior, value-belief-norm theory, and trust. Nutrients, 13(6), 2–14.
13. Chen, Q., Huang, R. (2018). Local food in China: a viable destination attraction. British Food Journal, 120(1), 146–157.
14. Çekiç, İ. (2021). Gastronomi şehirlerinin algılanan mutfak imajı ile davranışsal niyet arasındaki ilişki (Tez no. 660052) [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
15. Erkmen, E. (2019). Managing restaurant attributes for destination satisfaction: what goes beyond food? Administrative Sciences, 9 (1), 2–11.
16. Gazeloğlu, C., Erkılıç, E. (2020). Bilimsel araştırmalarda temel örnekleme yöntemleri. Detay Yayıncılık.
17. Guan, J., Jones, D. L. (2015). The contribution of local cuisine to destination attractiveness: An analysis involving Chinese tourists' heterogeneous preferences. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 20(4), 416–434.
18. Horng, J. S., Liu, C. H., Chou, H. Y., Tsai, C. Y. (2012). Understanding the impact of culinary brand equity and destination familiarity on travel intentions. Tourism management, 33(4), 815–824.
19. Kastabil. (2022) Konaklama verileri. https://www.kastabil.gov.tr/veritablolari/ adresinden 07.05.2022 tarihinde alınmıştır.
20. Kastamonu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (2021). Kastamonu tarihçesi. https://kastamonu.ktb.gov.tr/TR-63806/tarihce.html adresinden 18.10.2021 tarihinde alınmıştır.
21. Kastamonu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (2024). Kastamonu ilçeleri turizm kaynakları. https://kastamonu.ktb.gov.tr adresinden 19.05.2024 tarihinde alınmıştır.
22. Kılıç, S. (2016). Cronbach'ın alfa güvenirlik katsayısı. Journal of Mood Disorders, 6(1), 47–48.
23. Kivela, J., Crotts, J. C. (2005). Gastronomy tourism: A meaningful travel market segment. Journal of Culinary Science ve Technology, 4(2-3), 39–55.
24. Kodaş, D. (2018). Gastronomi deneyimi, gastronomi motivasyonu, destinasyon tatmini ve destinasyon marka denkliği ilişkisi: Gaziantep örneği (Tez no. 524526) [Doktora Tezi, Eskişehir Anadolu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
25. Lam, T., Hsu, C. H. (2006). Predicting behavioral intention of choosing a travel destination. Tourism Mnagement, 27(4), 589–599.
26. Levitt, J. A., Meng, F., Zhang, P., DiPietro, R. B. (2019). Examining factors influencing food tourist intentions to consume local cuisine. Tourism and Hospitality research, 19(3), 337–350.
27. López-Guzmán, T., Sánchez-Cañizares, S. (2012). Gastronomy, tourism and destination differentiation: a case study in Spain. Review of Economics ve Finance, 1, 63–72.
28. Mızrak, M. (2018). Yöresel yemekler ne kadar yöresel? Kastamonu mutfağı için bir sorgulama? (Tez no. 541611) [Yüksek Lisans Tezi, Kastamonu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
29. Nesterchuk, I., Matsuka, V., Balabanyts, A., Skarha, O., Pivnova, L. Kondratenko, I. (2022). Tools and development drivers for the gastronomic tourism. Economic Affairs, 67(4), 579–587.
30. Öner, S. (2018). Yerel halkın gastronomi turizmine karşı farkındalık ve tutumu: Kastamonu örneği. (Tez no. 527320) [Yüksek Lisans Tezi, Kastamonu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
31. Öztürk, B. Güven, S. (2018). Gastronomi ile ilgili genel kavramlar. A. Akbaba, N. Çetinkaya, (Ed.) Gastronomi ve yiyecek tarihi içinde. Detay Yayıncılık.
32. Pang, S. M., Tan, B. C., Lau, T. C. (2021). Antecedents of consumers’ purchase intention towards organic food: Integration of theory of planned behavior and protection motivation theory. Sustainability, 13(9), 2–18.
33. Ryu, K., Jang, S. (2006). Intention to experience local cuisine in a travel destination: The modified theory of reasoned action.. Journal of Hospitality ve Tourism Research, 30(4), 507–516.
34. Quan, S., Wang, N. (2004). Towards a structural model of the tourist experience: An illustration from food experiences in tourism. Tourism Management, 25(3), 297–305.
35. Quintal, V. A., Lee, J. A., Soutar, G. N. (2009). Risk, uncertainty and the theory of planned behavior: A tourism example. Tourism Management, 31(6), 797–805.
36. Ritchie, B. Crouch, G. (2003). The competitive destination a sustainable tourism perspective. CABI Publishing.
37. Saatçi, G. (2016). Kültürel miras olarak gastronomi. H. Yılmaz (Ed.). Bir iletişim biçimi olarak gastronomi içinde. Detay Yayıncılık.
38. Sautter, E. T., Leisen, B. (1999). Managing stakeholders a tourism planning model. Annals of Tourism Research, 26(2), 312–328.
39. Sheehan, L. R., Ritchie, J. B. (2005). Destination stakeholders exploring identity and salience. Annals of Tourism Research, 32(3), 711–734.
40. Solunoğlu, A. (2018). Sokak lezzetlerine ilişkin tüketici tutumları: Gaziantep ve İstanbul örnekleri [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
41. Stone, M. J., Migacz, S., Sthapit, E. (2022). Connections between culinary tourism experiences and memory. Journal of Hospitality ve Tourism Research, 46(4), 797–807.
42. Şengel, T., Karagöz, A., Çetin, G., Dinçer, F, Ertuğral, SM, Balık, M. (2015). Turistlerin yerel yemeklere yaklaşımı. Procedia-Sosyal ve Davranış Bilimleri, 195, 429–437.
43. Tsai, Y. F., Lin, Y. C., Liou, Y. H. (2021). Effects of memorable tourism experience on tourist’s satisfaction and revisiting: Case of cittaslow in Taiwan. International Journal of Research in Business and Social Science 10(7), 297–309.
44. Türkay, O. (2014). Destinasyon yönetimi: Yönetim bilim bakış açısıyla işlevler, yaklaşımlar ve araçlar. Detay Yayıncılık.
45. Türk Patent Enstitüsü. (2021). Kastamonu ili coğrafi işaretleri. https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=37 adresinden 08.11.2021 tarihinde alınmıştır.
46. Tuncay, N., Ilgaz, A. Akmeşe, H. (2020). Gastronomi turizminde yerel mutfak ürünleri deneyiminin davranışsal niyet üzerindeki etkisi. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 6(35), 1451–1465.
47. Üzülmez, M. (2021). Yöresel mutfak ile destinasyon ve gastronomi turizmi arasındaki ilişkiye yönelik bir inceleme. Journal of Hospitality and Tourism Issues, 3(1), 23–36.
48. Vitaux, J. (2021). Gastronomi. (Z.Yaya, Çev.). Dost Kitap Evi. (Orijinal eserin basım tarihi 2007).
49. Yazdanpanah, M., Forouzani, M. (2015). Application of the Theory of Planned Behaviour to predict Iranian students' intention to purchase organic food. Journal of Cleaner Production, 107, 342–352.
50. Zhang, K. (2018). Theory of planned behavior: Origins, development and future direction. International Journal of Humanities and Social Science Invention, 7(5), 76–83.