Gastronomic Image and Recognition of Kars: A Study on Domestic Tourists’ Perceptions

Öz

Located in eastern Türkiye, Kars is a remarkable destination with its rich culinary culture, geographically indicated products, and historical background. The research evaluates the gastronomic image perceptions of domestic tourists visiting Kars based on two dimensions: "image" and "recognition." A quantitative research approach was employed using the survey model. Data were collected from 366 domestic tourists selected through random sampling. The questionnaire consisted of two sections: demographic variables and items measuring gastronomic image. The collected data were analyzed using SPSS 21 software, applying descriptive statistics, reliability analysis (Cronbach’s Alpha), independent sample T-tests, Anova, and Pearson correlation analysis. The results indicate that participants generally hold a positive image of Kars cuisine. However, the level of recognition, particularly at the national level, was found to be insufficient. A moderate, positive, and statistically significant correlation was found between the dimensions of image and recognition. No significant differences were observed in relation to demographic variables. The study suggests enhancing promotional strategies and marketing efforts for local products to strengthen the gastronomic image of Kars

Anahtar Kelimeler

• Gastronomy tourism
• Kars cuisine
• destination recognition
• local products

Kars’ın Gastronomik İmajı ve Tanınırlığı: Yerli Turist Algıları Üzerine Bir Araştırma

Öz

Türkiye’nin doğusunda yer alan Kars, zengin mutfak kültürü, coğrafi işaretli ürünleri ve tarihsel geçmişiyle dikkat çeken bir destinasyondur. Araştırmada, Kars’ı ziyaret eden yerli turistlerin gastronomi imaj algıları “imaj” ve “tanınırlık” boyutlarıyla değerlendirilmiştir. Çalışma, nicel araştırma yöntemine dayalı olarak tarama modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Veriler, rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen 366 yerli turiste uygulanan anket aracılığıyla toplanmıştır. Anket formu, demografik bilgiler ve gastronomi imaj ölçeğini içeren iki bölümden oluşmaktadır. Toplanan veriler SPSS 21 programında analiz edilmiş; betimsel istatistiklerin yanı sıra güvenirlik, T-testi, Anova ve Pearson korelasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Bulgular, katılımcıların Kars mutfağına ilişkin genel olarak olumlu bir imaja sahip olduğunu göstermektedir. Ancak tanınırlık düzeyinin özellikle ulusal düzeyde yeterince gelişmediği tespit edilmiştir. İmaj ve tanınırlık alt boyutları arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Demografik değişkenler ile imaj ve tanınırlık algıları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Araştırma, Kars’ın gastronomi imajını geliştirmeye yönelik tanıtım stratejilerinin ve yerel ürünlerin pazarlanmasına yönelik çalışmaların artırılmasını gerektiğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomi turizmi
• Kars mutfağı
• destinasyon tanınırlığı
• yerel ürünler

Kaynakça

1. Ab Karim, M. S., Chua, B. L., Salleh, H. (2009). Malaysia as a culinary tourism destination: International tourists’ perspective. Journal of Tourism, Hospitality & Culinary Arts, 1(3), 1–16.
2. Akbulut, B. A., Yazıcıoğlu, İ. (2020). Destinasyon markası oluşumunda gastronomik kimlik ve imaj: Konya örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(1), 100–120.
3. Aksoy, M., Çekiç, İ. (2019). Algılanan mutfak imajının davranışsal niyet üzerindeki etkisi: Hatay ili örneği. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 7(4), 2839–2854.
4. Aksoy, M., Sezgi, G. (2015). Gastronomi turizmi ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi gastronomik unsurları. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(3), 79–89.
5. Aslan, K. (2024). Kars ilinin yöresel yiyecek ve içeceklerinin okul çağı çocukların beslenmesindeki yerinin değerlendirilmesi (Tez no. 852189) [Yüksek lisans tezi, Başkent Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
6. Atalay, S. (2016). Ziyaretçilerin Edirne ili gastronomik imaj algılarının değerlendirilmesi (Tez no. 433723) [Yüksek lisans tezi, Trakya Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
7. Bakkaloğlu, F., Koçoğlu, C. M. (2022). Gastronomi imaj algısının destinasyona yönelik davranışsal niyetler üzerindeki etkisi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 10(3), 1769–1787.
8. Bayat, G. (2020). Kars’ın yerel yemekleri ve yerel ürünlerin Kars’taki yiyecek içecek işletmelerinde kullanımının sürdürülebilir gıda kapsamında değerlendirilmesi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(3), 2640–2654.

9. Baydan, S. (2018). Gastronomi imajı ve sosyal medyanın turistlerin ziyaret niyetleri üzerine etkisi (Tez no. 515045) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
10. Bayraktar, Z. (2021). Gastronomi turizmi kaynağı olarak gastronomi rotaları: Schleswig-Holstein peynir rotası örneği üzerinden Kars peynir rotası model önerisi (Tez no. 692887) [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
11. Björk, P., Kauppinen-Räisänen, H. (2016). Local food: A source for destination attraction. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 28(1), 177–194. https://doi.org/10.1108/IJCHM-05-2014-0214
12. Brillat-Savarin, J. A. (2009). The physiology of taste: or meditations on transcendental gastronomy (M. F. K. Fisher, Çev.). Everyman’s Library (Orijinal eserin basım tarihi 1998, 1. baskı).
13. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., Demirel, F. (2018). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
14. Chang, R. C., Mak, A. H. (2018). Understanding gastronomic image from tourists’ perspective: A repertory grid approach. Tourism Management, 68, 89–100. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2018.03.001
15. Chen, Z., Chan, I. C. C., Egger, R. (2023). Gastronomic image in the foodstagrammer’s eyes-A machine learning approach. Tourism Management, 99, 104784. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2023.104784
16. Chi, C. G. Q., Chua, B. L., Othman, M., Karim, S. A. (2013). Investigating the structural relationships between food image, food satisfaction, culinary quality, and behavioral intentions: The case of Malaysia. International Journal of Hospitality & Tourism Administration, 14(2), 99–120. https://doi.org/10.1080/15256480.2013.782287
17. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2. baskı). Lawrence Erlbaum Associates.
18. Creswell, J. W. (2007). Qualitative Inquiry & Research Design: Choosing among Five Approaches (2. Baskı). SAGE Publications.
19. Çerkez, M., Erden, A. E., Kızıldemir, Ö. (2021). Tarihi ve kültürel özellikleri ile Kars’taki turizm faaliyetlerinde gastronomik unsurların önemi. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 50, 43–63.
20. Çırak, K., Gümüş, B. (2021). Yerel halkın gastronomi imajı ve yenilik korkusu algılarının yiyecek tüketim niyetine etkisi. Turar Turizm ve Araştırma Dergisi, 10(1), 80–103.
21. Dalby, A. (2013). Siren feasts: A history of food and gastronomy in Greece. Routledge.
22. Demir, M., Alım, M. (2016). Sarıkamış Bayraktepe (Cıbıltepe) kış sporları ve turizmi merkezine ait coğrafi bir değerlendirme. Marmara Coğrafya Dergisi, 33, 241–275.
23. Derinalp Çanakçı, S. (2019). Gastronomi turizmi açısından yöresel mutfak kültürünün önemi: Kars ili örneği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(67), 886–894.
24. Derinalp Çanakçı, S., Çanakçı, T., Geçgin, E. (2019). Kars ilinin destinasyon imajı ve Doğu Ekspresi deneyimi. OPUS International Journal of Society Researches, 11(18), 1876–1896.
25. Diker, O., Deniz, T. (2017). Kars kültürel ve gastronomik kimliğinde kaz. Doğu Coğrafya Dergisi, 22(38), 189–204.
26. Echtner, C., Ritchie, J. R. B. (1991). The meaning and measurement of destination image. Journal of Tourism Studies, 14(1), 2–12.
27. Erdoğan, D., Özkanlı, O. (2021). Yöresel yiyecek ve içeceklerin çevrimiçi medya kanallarındaki yansımaları ile oluşan imaj üzerine bir araştırma: Gaziantep restoranları örneği. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 9(2), 1165–1186.
28. Eren, R., Kuvvetli, M. (2017). Çevrimiçi gastronomi imajı: Türkiye restoranlarının Tripadvisor yorumlarının içerik analizi. Turizm Akademik Dergisi, 4(2), 121–138.
29. Erkmen, Ö. (2023). Kars şehrinin kültürel coğrafyası (Tez no. 835474) [Yüksek lisans tezi, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
30. Everett, S., Slocum, S. L. (2013). Food and tourism: An effective partnership? A UK-based review. Journal of Sustainable Tourism, 21(6), 789-809.
31. Finkelstein, J. M. (1989). Dining out: A sociology of modern manners. Polity Press.
32. George, D., Mallery, M. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (10. baskı.). Pearson.
33. Göker, G. (2011). Destinasyon çekicilik unsuru olarak gastronomi turizmi: Balıkesir ili örneği (Tez no. 301954) [Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
34. Gunn, C. A. (1972). Vacationscape: Designing tourist regions. Bureau of Business Research, University of Texas. https://doi.org/10.1177/004728757301100306
35. Güler, O., Şimşek, N., Sormaz, Ü. (2024). Algılanan gastronomik imajın davranışsal niyete etkisinde mutfak deneyim memnuniyetinin rolü: Mersin ve Adana’da yaşayan yerli halkın bakış açısı. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 21(1), 68–88.
36. Gülşen, K. (2020). Bursa’nın gastronomi imajı: Yerli turistlerin algılama düzeylerine yönelik bir araştırma (Tez no. 646390) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
37. Hall, M., Sharples, L. (2004). The consumption of experiences or the experience of consumption. C.M. Hall, L. Sharples, R. Mitchell, N. Macionis, B. Cambourne (Ed.), Food tourism around the world içinde (s. 1–24). Routledge
38. Hunt, J. D. (1975). Image as a factor in tourism development. Journal of Travel Research, 13(3), 1–7. https://doi.org/10.1177/004728757501300301
39. İlhan, M. O., Bezirgan, M., Çolakoğlu, F. (2018). Destinasyon bağlılığı yaratmada gastronomi marka imajı ve gastronomi aşinalığının rolü: Kemer örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(2), 622–640.
40. İslamoğlu, H. (2002). Bilimsel araştırma yöntemleri. Beta Yayınları.
41. Kars İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü (2025). Kars ili 2024 yılı turizm istatistikleri. https://kars.ktb.gov.tr/TR-393167/kars-ili-2024-yili-turizm-istatistikleri.html
42. Kırbaç, K., Bucak, T. (2022). Yerel gıda ürünlerinin sürdürülebilirliğinde gastronomi müzelerinin önemi: Kars Zavot ekomüze örneği. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(2), 581–603.
43. Korkusuz, T. (2019). Kars ilindeki turizm varlıklarının küreselleşmenin etkisi ile incelenmesi ve CBS analizi (Tez no. 604883) [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
44. Kozak, M. (2001). Comparative assessment of tourist satisfaction with destinations across two nationalities. Tourism Management, 22, 391–401.
45. Kozak, N. (2003). Measuring tourist satisfaction with multiple destination attributes. Tourism Analysis, 7, 229–240.
46. Lin, Y. C., Pearson, T. E., Cai, L. A. (2011). Food as a form of destination identity: A tourism destination brand perspective. Tourism and Hospitality Research, 11(1), 30–48.
47. Onat, G. (2022). Gastronomi imajının davranışsal niyete etkisinde müşteri memnuniyetinin aracılık rolü (Tez no. 743042) [Doktora tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
48. Özersin, U. (2019). Gastronomi turizminin destinasyon imajı ve destinasyon seçimine etkisi: Çeşme örneği (Tez no. 586335) [Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
49. Özsoy, G., Demir, M. (2018). Araştırma yöntemleri ve istatistiksel analiz. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
50. Patterson, P. G., Spreng, R. A. (1997). Modelling the relationship between perceived value, satisfaction and repurchase intentions in a business‐to‐business, services context: An empirical examination. International Journal of Service Industry Management, 8(5), 414–434.
51. Peštek, A., Činjarević, M. (2014). Tourist perceived image of local cuisine: The case of Bosnian food culture. British Food Journal, 116(11), 1821–1838.
52. Roig, E. M., Clavé, S. A. (2016). Perceived image specialisation in multiscalar tourism destinations. Journal of Destination Marketing & Management, 5, 202–213.
53. Salı Balaban, J. (2018). Verilerin toplanması. A. Şimşek (Ed.), Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri içinde (s. 134–161). Anadolu Üniversitesi Yayınları.
54. Santich, B. (2004). The study of gastronomy and its relevance to hospitality education and training. International Journal of Hospitality Management, 23(1), 15–24.
55. Sarıışık, M., Özbay, G. (2015). Gastronomi turizmi üzerine bir literatür incelemesi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 26(2), 263–277.
56. Sezen, N. (2021). Gastronomi festivalleri ve yiyecek imajının gastronomi destinasyonu oluşturmaya etkisi: Hatay örneği (Tez no. 690146) [Yüksek lisans tezi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
57. Taş, S., Selçuk, G. N. (2024). Yerli ve yabancı turistlerin bakış açısı ile Trabzon'un gastronomik imajı. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 7(3), 847–872.
58. Tavşancıl, E., Aslan, E. (2001). Sözel, yazılı ve diğer materyaller için içerik analizi ve uygulama örnekleri. Epsilon Yayınları.
59. Turan, B. (2023). Potansiyel bir gastronomi turizmi destinasyonu: Kars. A. Ünal, O. Çelen, E. Çilesiz, E. Karaçar (Ed.), Turizm ve destinasyon araştırmaları V içinde (s. 339–362). Paradigma Akademi.
60. Turan, B., Arslan, T. (2024). Kars mutfağında kırmızı et tüketiminin gastronomi turizmi açısından değerlendirilmesi. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 8(2), 286–293.
61. Tutar, H., Demir, E., Elyıldırım, G., Boztemir, İ., Sarışen, M. (2012). Kars’ın sosyo-ekonomik durumu ve uygun yatırım alanları. Serhat Kalkınma Ajansı.
62. Uğur, İ., Gökkaya, S., Acar, A. (2018). Yerli turistlerin destinasyon imajına ilişkin tekrar ziyaret etme niyetleri: Safranbolu üzerine bir çalışma. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(1), 29–40.
63. Voss, G. B., Parasuraman, A., Grewal, D. (1998). The roles of price, performance, and expectations in determining satisfaction in service exchanges. Journal of Marketing, 62(4), 46–61.
64. Wang, Y. C. (2015). A study on the influence of electronic word of mouth and the image of gastronomy tourism on the intentions of tourists visiting Macau. Tourism: An Interdisciplinary Journal, 63(1), 67–80.
65. Wolf, E. (2006). Culinary tourism: The hidden harvest. Kendall/Hunt Publishing Company. Yazıcıoğlu, Y., Erdoğan, S. (2004). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Detay Yayıncılık.