Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretenlerin Okuma Metinlerine Yönelik Algıları

Ufuk Sezer Kaynak; Yusuf Mete Elkıran

Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretenlerin Okuma Metinlerine Yönelik Algıları

Öz

Yabancı dil öğreniminde, eğitim sürecinde öğrendikleri dil yapılarını pekiştirmek ve yeni dil yapılarını öğrenmek için yararlanılacak alanlardan birisi de okumadır. Okuma becerisini geliştirmek için basılı materyallere ihtiyaç duyulmaktadır. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan basılı dokümanlar ihtiyaca cevap veremediği zamanlarda eğiticiler yeni ürünler ortaya koymaktadır. Buradan hareketle bu çalışmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe öğreticilerinin basılı materyal üretimi hakkındaki görüşlerini belirlemektir. Araştırmada nitel yaklaşım yöntemlerinden görüşme tekniği benimsenmiştir. Araştırmada veri toplama yöntemlerinden yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın örneklem seçiminde amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Sonuç olarak yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan metinlerin bir kısmının seviyeye uygun olmadığı, alandaki bu eksikliğin giderilmesinde otantik metinlerden yararlanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca metin hazırlanırken, kültür aktarımı, seviyeye uygunluk, güncel konular barındırması gibi özelliklere sahip olması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Agius, S. J. (2013). Qualitative research: It’s value and applicability. In Psychiatrist 37, (6). https://doi.org/10.1192/pb.bp.113.042770
Akın, E. ve Özenç, E. (2020). Yabancılara Türkçe öğretim kitaplarında kültür aktarımı ile metin ve görsel bütünlüğünün incelenmesi (ABC çocuklar için Türkçe öğretim A1-A2 seti). Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 207–229. https://doi.org/10.20493/birtop.750079
Arıcı, A. F. ve Taşkın, Y. (2019). Okuma becerisinin diğer dil becerileriyle ilişkisi. International Journal of Field Education, 5(2), 185–194. https://doi.org/10.32570/ijofe.650240
Arslan, G. ve Çifçi, S. (2024). The Use of Podcasts in Enhancing Discriminative Listening Skills of Turkish Learners Abroad: A1 Level. International Journal of Education and Literacy Studies, 12(1), 44–59. https:// doi.org/10.7575/aiac.ijels.v.12n.1p.44
Aşçı, Y. ve Alican, Y. (2019). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde dinleme ve konuşma becerilerinin kazandırılmasına yönelik materyal geliştirme. Uluslararası Türk Kültürü Sempozyumu (Dil – Tarih – Coğrafya), 252–262.
Ayverdi, A. (2020). Gazi TÖMER akademik okuma (C2) kitabındaki metinlerin kelime öğretimi açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(4), 1234–1256. https://doi.org/10.16916/aded.489346
Barın, E. (2004). Yabancılara Türkçe öğretiminde ilkeler. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), (1), 19-30.
Belet Boyacı, D. S. ve Güner, M. (2018). The impact of authentic material use on development of the reading comprehension, writing skills and motivation in language course. International Journal of Instruction, 11(2), 351–368. https://doi.org/10.12973/iji.2018.11224a

Biçer, N. ve Alan, Y. (2017). Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan Yeni Hitit 3 ve İstanbul C1+ ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik düzeylerinin karşılaştırılması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 1130-1139. https://doi.org/10.17860/mersinefd.328486
Boylu, E. (2014). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen temel seviyedeki İranlı öğrencilerin yazma problemleri. Zeitschrift für die Welt der Türken / Journal of World of Turks, 6(2), 335–349.
Bozorgian, H. (2012). The relationship between listening and other language skills in international English language testing system. Theory and Practice in Language Studies, 2(4), 657–663. https://doi.org/10.4304/ tpls.2.4.657-663
Bölükbaş, F. ve Keskin, F. (2010). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metinlerin kültür aktarımındaki işlevi. Turkish Studies, 5(4), 221– 235. http://doi.org/10.7827/TurkishStudies.1632
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri (19th ed.). Pegem Akademi.
Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research desing: Chosing among five approaches. Sage Publication.
Değirmencioğlu, E., Botabekova, Z. ve Temur, Y. (2024). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan Yesevi Türkçe kitap setindeki okuma metinlerinin okunabilirlik düzeyleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 13(1), 45–68.
Demir, A. ve Açık, F. (2011). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kültürlerarası yaklaşım ve seçilecek metinlerde bulunması gereken özellikler. Türklük Bilimi Araştırmaları, (30), 51–72.
Demirel, Ö. (2003). Yabancı dil öğretimi. Pegem Akademi.
Erdem, M. D., Gün, M., Şengül, M. ve Şimşek R. (2012). Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan okuma metinlerinin öğretim elemanlarınca diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni ve işlevsel metin özellikleri kapsamında değerlendirilmesi. Turkish Studies, 7(4), 1399-1416. https://doi. org/10.7827/TurkishStudies.8020
Field, J. (2009). Listening in the language classroom. Cambridge University Press.
Fişekçioğlu, A. (2019). Yabancı dil öğretim süreçlerinde ders kitaplarında yer alacak metinlerin seçiminde kültür aktarımı. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 2225–2243. https://doi.org/10.12981/mahder. 598017
Gökmen, H. (2021). Yabancılar için Türkçe ders kitaplarındaki söz varlığı: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi yabancılar için Türkçe öğretim seti örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
Gökoğlu, Y. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarının metin merkezli ölçütler bağlamında incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
Grabe, W. (2009). Reading in a second language: Moving from theory to practice. Cambridge University Press.
Grabe, W., & Stoller, F. L. (2013). Teaching and Researching Reading (2nd ed.). Routledge.
Güleç, E. (2019). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Kullanılan Ders Kitaplarındaki Okuma Metinlerinin İncelenmesi: Gazi TÖMER Örneği. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 2(2), 115-139.
Günaydın, Y. ve Arıcı, A. F. (2020). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde etkileşimli okumanın konuşma becerisine etkisi. Ekev Akademi Dergisi, 24(83), 673–696. https://doi.org/10.17753/ekev1688
Güneş, F. (2013). Türkçe öğretiminde metin seçimi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(1), 1-12. https://doi.org/10.16916/aded.16014
Güzel, A. ve Barın, E. (2013). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi. Akçağ Yayınları.
Karababa, C. Z. ve Taşkın Üstünsoy, S. (2012). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarının öğretmen görüşleri çerçevesinde değerlendirilmesi. Dil Dergisi, 0(157), 65–80. https://doi. org/10.1501/dilder_0000000175
Koda, K. (2005). İnsights into second language reading: a cross-linguistic approach. Cambridge University Press.
Güdek, G. ve Göçen, G. (2021). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde metin değiştirimi: Mustafa Kutlu’nun “Hayat Güzeldir” hikâyesi örneği. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, Ö10, 265-295. https://doi.org/10.29000/rumelide.1011415
Kramsch, C. (2014). Teaching foreign languages in an era of globalization: Introduction. The Modern Language Journal, 98(1), 296–311.
McGrath, I. (2002). Materials evaluation and design for language teaching. Edinburgh University Press.
Memiş, M. R. (2016). Yabancı dil öğretiminde eğitim ortamı ve kültür aktarımı. Turkish Studies, 11(9), 605–616. http://doi.org/10.7827/TurkishStudies. 9506
Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
Mutlu, H. H. (2020). Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarında yer alan metinlerin okunabilirlik düzeylerinin incelenmesi. AVRASYA Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 8(22), 371-386. https://doi. org/10.33692/avrasyad.728455
Mutlu, H. H. ve Gümüş, E. (2021). Akademik çalışmalara göre yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde karşılaşılan güncel sorunlar. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 13(25), 829–853. https://doi.org/10.38155/ksbd.884902
Nan, C. (2018). Implications of interrelationship among four language skills for high school english teaching. Journal of Language Teaching and Research, 9(2), 418–423. https://doi.org/10.17507/jltr.0902.26
Nation, I. S. P. & John, M. (2021). Teaching ESL/EFL reading and writing (2nd ed.). Routledge.
Okur, Ş. ve Memiş, M. (2024). Yabancılara Türkçe öğretiminde metinlerin niteliği ve düzeyler arası geçişin değerlendirilmesi. Uluslararası Dil Eğitimi ve Öğretimi Dergisi, 7(2), 334–354. https://doi.org/10.37999/ udekad.1477488
Osmanbegović-Bakšić, S. ve Miyanyedi, E. (2018). Yabancılara Türkçe öğretiminde okuma becerisinin Geliştirilmesinde gazetenin yer. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(76), 461–479. http://dx.doi. org/10.16992/ASOS.14040
Özbay, M. (2009). Türkçe özel öğretim yöntemleri I. Öncü Kitap.
Özdemir, Ş. ve Eroğlu, E. (2022). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yapılan metin uyarlama çalışmalarının betimsel analizi. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 10(3), 95–118. https:// doi.org/10.29228/ijlet.54050
Şen, E. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde okuma becerisini geliştirmek üzere “Bellek Stratejileri”nin kullanımı. E-Dil, 64–83.
Şimşek, P. (2017). Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde temel materyaller: Okuma metinleri ve okuma kitapları. International Journal of Turkish Education Sciences, 2017(8), 211–225.
Şimşek, P. (2022). Yabancılara Türkçe öğretiminde okuma metinleri ve yardımcı okuma kitapları. Paradigma Akademi Yayınları.
Şimşek, R. (2021). Yumuşak güç göstergesi: Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde okuma metinleri. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(1), 423–440. https://doi.org/10.7822/omuefd.883909
Tekşan, K. ve Kaynak, S. (2023). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarının metin türleriyle metin altı sorular açısından incelenmesi. Ordu Üniversitesi SOBIAD, 13(3), 3271-3298. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1259433
Temizyürek, F. ve Birinci, F. G. (2016). Yabancı dil öğretiminde otantik materyal kullanımı. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 54–62. https://doi.org/10.14686/buefad.v5i1.5000158999
Temizyürek, M. (2021). Yedi İklim Türkçe ders kitabı B2 seviyesi okuma metinlerinin incelenmesi. Erciyes Akademi, 35(3), 1125–1146. https:// doi.org/10.48070/erciyesakademi.1192181
Ye, W. & Liu, J. (2023). Exploring and modeling the reading-writing connection in EFL integrated writing. Frontiers in Psychology, 14(July), 1–12. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1161272
Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Zhang, Y., Peng, H. & Bian, Y. (2020). Interplay between reading and writing under different teaching models: A study based on Chinese learning by Vhina’s ethnic minorities. Frontiers in Psychology, 11, 1–15. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.02150

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dil Edinimi, Türkçe Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ufuk Sezer Kaynak ^*
0009-0000-8526-5523
Türkiye

Yusuf Mete Elkıran
0000-0001-8372-8555
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

21 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

9 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

29 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA33WY33YS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kaynak, U. S., & Elkıran, Y. M. (2026). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretenlerin Okuma Metinlerine Yönelik Algıları. Aydın Tömer Dil Dergisi, 11(2), 627-656. https://izlik.org/JA33WY33YS

AMA

1.Kaynak US, Elkıran YM. Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretenlerin Okuma Metinlerine Yönelik Algıları. Aydın Tömer Dil Dergisi. 2026;11(2):627-656. https://izlik.org/JA33WY33YS

Chicago

Kaynak, Ufuk Sezer, ve Yusuf Mete Elkıran. 2026. “Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretenlerin Okuma Metinlerine Yönelik Algıları”. Aydın Tömer Dil Dergisi 11 (2): 627-56. https://izlik.org/JA33WY33YS.

EndNote

Kaynak US, Elkıran YM (01 Eylül 2026) Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretenlerin Okuma Metinlerine Yönelik Algıları. Aydın Tömer Dil Dergisi 11 2 627–656.

IEEE

[1]U. S. Kaynak ve Y. M. Elkıran, “Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretenlerin Okuma Metinlerine Yönelik Algıları”, Aydın Tömer Dil Dergisi, c. 11, sy 2, ss. 627–656, Eyl. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA33WY33YS

ISNAD

Kaynak, Ufuk Sezer - Elkıran, Yusuf Mete. “Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretenlerin Okuma Metinlerine Yönelik Algıları”. Aydın Tömer Dil Dergisi 11/2 (01 Eylül 2026): 627-656. https://izlik.org/JA33WY33YS.

JAMA

1.Kaynak US, Elkıran YM. Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretenlerin Okuma Metinlerine Yönelik Algıları. Aydın Tömer Dil Dergisi. 2026;11:627–656.

MLA

Kaynak, Ufuk Sezer, ve Yusuf Mete Elkıran. “Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretenlerin Okuma Metinlerine Yönelik Algıları”. Aydın Tömer Dil Dergisi, c. 11, sy 2, Eylül 2026, ss. 627-56, https://izlik.org/JA33WY33YS.

Vancouver

1.Ufuk Sezer Kaynak, Yusuf Mete Elkıran. Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretenlerin Okuma Metinlerine Yönelik Algıları. Aydın Tömer Dil Dergisi [Internet]. 01 Eylül 2026;11(2):627-56. Erişim adresi: https://izlik.org/JA33WY33YS