Inclusivity in Teaching Turkish as a Foreign Language: The Case of TÖMER

Öz

Accessible and quality education is recognized as a fundamental human right. In this context, inclusivity has become an increasingly significant concept in teaching Turkish as a foreign language (TTFL). Turkish Teaching Centers (TÖMER), where students from various linguistic and cultural backgrounds study together, are institutions in which inclusive education is particularly essential. This study aims to examine the perspectives of instructors working at TÖMERs regarding inclusive practices in teaching Turkish as a foreign language. The research was designed as a descriptive qualitative study, and the participants consisted of 14 instructors selected through criterion sampling. The data were analyzed using content analysis. The analysis revealed four themes: knowledge and awareness, practice, inclusive classroom climate and challenges, and areas for improvement. The findings indicate that inclusive language teaching has not been systematically implemented in TÖMERs; instead, it largely depends on individual instructors’ initiatives, and institutional support remains limited

Anahtar Kelimeler

• Inclusive education
• inclusive language education
• Turkish teaching as foreign language

Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Kapsayıcılık: TÖMER Bağlamı

Öz

Herkes için erişilebilir ve nitelikli eğitim, temel bir insan hakkı olarak görülmektedir. Bu doğrultuda, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kapsayıcılık kavramı son yıllarda giderek önem kazanmaktadır. Farklı dil, kültür ve öğrenme geçmişine sahip öğrencilerin bir arada bulunduğu Türkçe Öğretim Merkezleri (TÖMER), kapsayıcı eğitimin en belirgin biçimde uygulanması gereken kurumlar arasında yer almaktadır. Bu araştırma, TÖMER’lerde görev yapan öğreticilerin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kapsayıcı eğitime ilişkin görüşlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden betimleyici nitel desende tasarlanmış olup, katılımcılar ölçüt örnekleme yoluyla seçilen 14 öğreticiden oluşmaktadır. Veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda “bilgi ve farkındalık”, “uygulama”, “kapsayıcı sınıf iklimi ve sorunlar” ile “gelişmeye açık yönler” temaları belirlenmiştir. Bulgular, kapsayıcı dil öğretiminin TÖMER’lerde sistematik biçimde yerleşmediğini, sürecin büyük ölçüde öğreticilerin bireysel çabalarıyla yürüdüğünü ve kurumsal desteğin yetersiz olduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

• Kapsayıcı eğitim
• kapsayıcı dil eğitimi
• yabancı dil olarak Türkçe öğretimi

Etik Beyan

Araştırma İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Bilimleri Etik Kurulu tarafından 2025-08 sayılı kararla etik açıdan uygun bulunmuştur.

Kaynakça

1. Ainscow, M. (2005). Developing inclusive education systems: What are the levers for change? Journal of Educational Change, 6, 109–124. https://doi.org/10.1007/s10833-005-1298-4
2. Alyılmaz, C. (2010). Türkçe öğretiminin sorunları. Turkish Studies, 5(3), 728-479.
3. Atanasova, D., & Papen, U. (2025). UK University teachers on inclusive education: conceptualizations, practices, opportunities and challenges. Studies in Higher Education, 1–12. https://doi.org/10.1080/0307507 9.2025.2455431
4. Baş, M. (2022). Kapsayıcı eğitim, kuramsal çerçeve, temel kavramlar ve uluslararası belgelerde kapsayıcı eğitim. M. Baş (Ed.) Kapsayıcı eğitim: Pedagoji, teori ve uygulama perspektifleri içinde (ss. 1- 22). Anı Yayıncılık.
5. Bhowmik, M. K., Walker, A., & Bryant, D. (2023). Reconceptualizing inclusive leadership to address diversity in schools. Multicultural Education Review, 15(2), 139-156.
6. Billingsley, B. S., & McLeskey, J. (2014). What are the roles of principals in inclusive schools? In J. McLeskey, N. L. Waldron, F. Spooner, & B. Algozzine (Eds.), Handbook of effective inclusive schools: Research and practice (pp. 67–93). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203102930
7. Boylu, E. ve Başar, U. (2016). Türkçe öğretim merkezlerinin güncel durumu ve standartlaştırılması üzerine. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(24), 309-324.
8. Bozan, M. A. ve Çelik, S. (2021). Mülteci eğitiminde “uyum sınıflarına” yönelik bir değerlendirme. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(2), 317-332. https://doi.org/10.16986/HUJE.202006023

9. Bradshaw, C., Atkinson, S., &Doody, O., (2017) Employing a qualitative description approach in health care research. Global Qualitative Nursing Research, 4, 1–8.
10. Bulut, S. (2018). İşitme engellilere yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde üç boyutlu teknolojilerin yeri. Milli Eğitim Dergisi, 47(218), 21-54.
11. Bulut, S. (2024). Görme engellilere yabancı dil olarak Türkçe öğretimi. Kesit Akademi Dergisi, (1), 138-173.
12. Council of Europe. (2020). Common European framework of reference for languages: Learning, teaching, assessment – Companion volume. Council of Europe Publishing.
13. Çalıcı, M. A., Aytan, T. ve Kamacı, M. C. (2022). İşitme engelli yabancı öğrencilere Türkçe öğretiminde karşılaşılan sorunlar. Turkophone, 9(1), 1-17. https://doi.org/10.55246/turkophone.1023493
14. Çeşit, H. ve Kaya, M. (2025). Türkçe öğretim merkezleri ve akreditasyon: akademik personel açısından bir değerlendirme. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 10(1), 27-56 http://dx.doi.org/10.17932/IAU.TOMER.2016.019/ tomer_v010i1002.
15. Demir, T ve Sayar, E. (2021). Türkçenin yabancı/ikinci dil olarak öğretiminde akreditasyon ihtiyacına yönelik bir inceleme. International Journal of Language Academy, 9(3), 310-329. http://dx.doi.org/10.29228/ ijla.52307
16. Demir, T. (2021). Türkçe öğretmenlerinin/öğreticilerinin pedagojik yeterlikleri üzerine bir değerlendirme. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(3), 966-977.
17. Demir, T. ve Sayar, E. (2024). Türkçenin yabancı/ikinci dil olarak öğretiminde akreditasyon ihtiyacına yönelik bir inceleme. International Journal of Language Academy, 9(38), 310-329.
18. Dilbilimi.net. (2021). TÖMER ve dil merkezleri. Dilbilimi.net. https:// www.dilbilimi.net/tomer_ve_dil_merkezleri.html
19. Dimici, K., Yıldız, B. ve Başbay, A. (2018). Bir İngilizce ders kitabının (English File) çok kültürlülük açısından incelenmesi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 4(3), 175-200.
20. Erdil, M. (2017). Türkçe okutmanlarının yabancı öğrencilerin Türkçe yazma becerisine karşı öznel algıları. Electronic Turkish Studies, 12(28), 281-306.
21. Gersten, R., Keating, T., & Yovanoff, P. (2001). Working in special education: Factors thatenhance special educators’ intent to stay. Exceptional Children, 67, 549–567.
22. Glashan, L., Mackay, G., & Grieve, A. (2004). Teachers’ experience of support in the mainstreameducation of pupils with autism. Improving Schools, 7, 49–60. doi:10.1177/1365480204042113
23. İkiel, A. (2019). Yabancılara Türkçe öğretim merkezleri için akreditasyon standart önerileri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi.
24. İşcan, A. (2020). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminin sorunlarına ilişkin bir değerlendirme. Aydın Tömer Dil Dergisi, 5(1), 119-138.
25. Keskin, H. ve Yeşilyurt, E. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan “yedi iklim Türkçe öğretim seti”nin çoklu zekâ kuramı açısından incelenmesi. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(1), 1-18.
26. Kılıç Avan, Ş. ve Kalenderoğlu, İ. (2020). Kapsayıcı eğitim kursu alan öğretmenlerin ikinci dil olarak Türkçe öğretimi ile ilgili görüşleri. Aydın Tömer Dil Dergisi, 5(1), 69-90.
27. Kozikoğlu, İ. ve Yıldırımoğlu, S. (2021). Öğretmenlerin çokkültürlü eğitime yönelik tutumları ile kapsayıcı eğitimde sınıf içi uygulamaları arasındaki ilişki. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (51), 226-244.
28. Köse, D. ve Özsoy, E. (2020). Türkiye’de yabancılara Türkçe öğretiminin otuz yılı: 1990-2020. Turkophone, 7(2), 27-54.
29. Lambert, VA., & Lambert, CE., (2012) Qualitative descriptive research: An acceptable design. Pacific Rim International Journal of Nursing Research, 16, 255–256.
30. Layton, L. Y. N. (2005). Special educational needs coordinators and leadership: A role too far? Support for Learning, 20, 53–60. https://doi. org/10.1111/j.0268-2141.2005.00362.x
31. Mazzuki, B. D. (2025). Preparing teachers for ınclusive education: Pre-service teachers’ knowledge, perceptions and experiences of ınclusive pedagogy from teaching practice. Center for Educational Policy Studies Journal. https://doi.org/10.26529/cepsj.1807
32. McConachy, T. (2018). Critically engaging with cultural representations in foreign language textbooks. Intercultural Education, 29(1), 77–88. https://doi.org/10.1080/14675986.2017.1404783
33. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Josey Bass
34. Messiou, K., M. Ainscow, G. Echeita, S. Goldrick, Max, Hope, I. Paes, M. Sandoval, C. Simon & T. Vitorino (2016). Learning from differences: A strategy for teacher development in respect to student diversity. School Effectiveness and School Improvement, 27(1), 45-61.
35. Mutlu, H. H. ve Gümüş, E. (2021). Akademik çalışmalara göre yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde karşılaşılan güncel sorunlar. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 13(25), 829-853. https://doi.org/10.38155/ ksbd.884902
36. Oğlakçı, M. ve Amaç, Z. (2024). Öğretmenlerin gözünden kapsayıcı eğitim: Öğretmen, sınıf ve materyaller. RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 38, 625-647. https://doi.org/10.29000/rumelide.1439710
37. Öztürk, S., Aytan, T. ve Öztürk, H. M. (2021). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen zihin engeli ve otizm spektrum bozukluğu (osb) olan öğrenciler üzerine bir alan yazın taraması. International Journal of Field Education, 7(1), 40-50. https://doi.org/10.32570/ijofe.864014
38. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (Third edition). Sage Publication.
39. Sepadi, M. D. (2025). Teachers’ understanding of ımplementing ınclusion in mainstream classrooms in rural areas. Education Sciences, 15(7), 889. https://doi.org/10.3390/educsci15070889
40. Spratt, J. & Florian, L. (2015). Inclusive pedagogy: From learning to action. Supporting each individual in the context of ‘everybody’. Teaching and Teacher Education, 49, 89-96. https://doi.org/10.1016/j. tate.2015.03.006
41. Türkiye Maarif Vakıf (2025). Türkçenin yabancı dil olarak öğretim programı. https://turkiyemaarif.org/view-pdf/168c7bcc93c524.pdf
42. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2009). Defining an inclusive education agenda: Reflections around the 48th session of the international conference on education. Geneva: UNESCO International Bureau of Education.
43. Wang, Y., Mu, G. M., Wang, Z., Deng, M., Cheng, L., & Wang, H. (2015). Multidimensional classroom support to ınclusive education teachers in Beijing, China. International Journal of Disability, Development and Education, 62(6), 644–659. https://doi.org/10.1080/1034912X.2015.1077937
44. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık
45. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı. (Erişim tarihi: 18.09.2025). Uyruğa göre yabancı öğrenci sayıları (2024-2025 öğretim yılı verileri). Yükseköğretim Bilgi Yönetim Sistemi. https://istatistik.yok.gov.tr/
46. Zhang, H., Li, R., Chen, X., & Yan, F. (2024). Cultural representation in foreign language textbooks: A scoping review from 2012 to 2022. Linguistics and Education, 83, 101331. https://doi.org/10.1016/j. linged.2024.101331