Araştırma Makalesi

Yürütme Organının Dizginlenmesinin Aracı Olarak Hukuk Devleti

Cilt: 13 Sayı: 25 20 Ekim 2024
Onur Gürer
PDF İndir
TR EN

Yürütme Organının Dizginlenmesinin Aracı Olarak Hukuk Devleti

Öz

Nüfus artışı, üretim araçlarının göreli olarak gelişmesi, yerleşik hayata geçilmesi ile üretim fazlası ve toplumsal sınıflar ortaya çıkmıştır. Karmaşıklaşan toplumsal ilişkiler nedeniyle düzenin sağlanması ihtiyacı bu süreçle eş zamanlı olarak hukuku ve devleti yaratmıştır. Doğuşundan itibaren hukuk, devlet ve sınıflar simbiyotik bir ilişki içerisindedir. Dolayısıyla bunların birbirinden bağımsız olarak var olması düşünülemez. Bu saptama, sınıflara dayanan bütün üretim tarzları için geçerlidir. Devletin ve hukukun yapısını üretim tarzı belirler. Üretim ilişkilerinin ve üretici güçlerin birleşmesiyle oluşan üretim tarzının toplumsal yaşamdaki görünümü hukuk aracılığıyla gerçekleşir. Devlet; hukuk aracılığıyla bu alanları düzenleyen öznedir, üretici güçler ve üretim ilişkileri arasındaki diyalektik ilişki bağlamında ise sınıf mücadelesinin nesnesidir. Devasa örgütü ve çok sayıda personeliyle aralıksız faaliyette bulunan yürütme, oldukça az çalışanı ve küçük örgütü bulunan yasama ve yargı organlarına göre devletin merkezinde durmaktadır. Tarihsel olarak yürütme gücü uzunca bir dönem yasama ve yargı yetkilerini de kullanmıştır. Bu durumun ortaya çıkardığı sorunları bertaraf edebilmek için kuvvetler ayrılığı ve hukuk devleti teorileri geliştirilmiştir. XIX. yüzyılda aristokrasi ve burjuvazi arasındaki sınıf mücadelesinin kesin olarak ikincisi lehine sonuçlanmasıyla ortaya çıkan modern kapitalist devletlerin yapısı bu iki kavram tarafından şekillendirilmiştir. Yürütme organını sınırlandırmayı amaçlayan bu iki teori, yaşam ağacının yeşil olması nedeniyle kısmen başarılı olmuştur. Bu çalışmada, toplumsal yaşama ve özel hayata büyük bir güçle müdahale eden yürütme organının sınırlandırılması bağlamında hukuk devleti ilkesi incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Hukuk Devleti, Kuvvetler Ayrılığı, Yürütme Gücü, Temel Hak ve Özgürlüklerin Sınırlandırılması, Yargısal Denetim

Kaynakça

  1. Ackerman, Bruce. “New Separation of Powers”, Harvard Law Review, V. CLIII, N. 3, (2000).
  2. Ahmad, Feroz. Demokrasi Sürecinde Türkiye (1945-1980), Çev. Ahmet Fethi, Hil Yayın, İstanbul, 1996.
  3. Akşin, Sina. Siyasal Tarih (1950-1960), in Türkiye Tarihi Cilt IV: Çağdaş Türkiye 1908-1980, Cem Yayınevi, İstanbul 2013.
  4. Alkan, Mehmet Öznur. “1960 Darbesi ve Üniversiteden Tasfiyeler: 147’ler Olayı”, Toplumsal Tarih, S. 286, 2017.
  5. Aristotle. Politics, Penguin Books, Çev. T. A. Sinclair, London, 1992.
  6. Atılgan, Gökhan. Behice Boran: Öğretim Üyesi, Siyasetçi, Kuramcı, Yordam Kitap, İstanbul, 2009.
  7. Azrak, Ali Ülkü. “Yargı ve İdare İki Fonksiyonun Karşılaştırılması Üzerine Bir Teorik Deneme”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Cilt XXXIV, Sayı 1-4, (1968).
  8. Bachelet, Vittorio. “Profili Giuridici dell’Organizzazione Amministrativa”, in Scritti Giuridici I, Giuffrè, Milano, 1981.
  9. Balta, Tahsin Bekir. İdare Hukukuna Giriş C. I, TODAİE Yayını, Ankara, 1968-1970.
  10. Balta, Tahsin Bekir/Kubalı, Hüseyin Nail. “Türkiye’de Hukuk Devleti Anlayışı”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Cilt XV, Sayı 3, (1960).

Kaynak Göster

APA
Gürer, O. (2024). Yürütme Organının Dizginlenmesinin Aracı Olarak Hukuk Devleti. Anayasa Hukuku Dergisi, 13(25), 67-128. https://izlik.org/JA88WZ68BC
AMA
1.Gürer O. Yürütme Organının Dizginlenmesinin Aracı Olarak Hukuk Devleti. AYHD. 2024;13(25):67-128. https://izlik.org/JA88WZ68BC
Chicago
Gürer, Onur. 2024. “Yürütme Organının Dizginlenmesinin Aracı Olarak Hukuk Devleti”. Anayasa Hukuku Dergisi 13 (25): 67-128. https://izlik.org/JA88WZ68BC.
EndNote
Gürer O (01 Ekim 2024) Yürütme Organının Dizginlenmesinin Aracı Olarak Hukuk Devleti. Anayasa Hukuku Dergisi 13 25 67–128.
IEEE
[1]O. Gürer, “Yürütme Organının Dizginlenmesinin Aracı Olarak Hukuk Devleti”, AYHD, c. 13, sy 25, ss. 67–128, Eki. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA88WZ68BC
ISNAD
Gürer, Onur. “Yürütme Organının Dizginlenmesinin Aracı Olarak Hukuk Devleti”. Anayasa Hukuku Dergisi 13/25 (01 Ekim 2024): 67-128. https://izlik.org/JA88WZ68BC.
JAMA
1.Gürer O. Yürütme Organının Dizginlenmesinin Aracı Olarak Hukuk Devleti. AYHD. 2024;13:67–128.
MLA
Gürer, Onur. “Yürütme Organının Dizginlenmesinin Aracı Olarak Hukuk Devleti”. Anayasa Hukuku Dergisi, c. 13, sy 25, Ekim 2024, ss. 67-128, https://izlik.org/JA88WZ68BC.
Vancouver
1.Onur Gürer. Yürütme Organının Dizginlenmesinin Aracı Olarak Hukuk Devleti. AYHD [Internet]. 01 Ekim 2024;13(25):67-128. Erişim adresi: https://izlik.org/JA88WZ68BC