6284 SAYILI KANUN KAPSAMINDA TEDBİR KARARLARI VE GEREKÇELİ KARAR HAKKI

Yıl 2025, Cilt: 14 Sayı: 28, 357 - 404, 31.12.2025

Hilmi Can Turan

Öz

Bu çalışma, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında verilen koruyucu ve önleyici tedbir kararlarının gerekçeli karar hakkı ile olan anayasal bağını incelemektedir. Kadına ve aile bireylerine yönelik şiddetin yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal bir tehdit olduğu açıktır. Devletin pozitif yükümlülükleri çerçevesinde şiddet mağdurlarını koruma yükümlülüğü gerçekleştirirken uygulamada özellikle gerekçeli karar hakkı ihlalleri de ortaya çıkmaktadır. Çalışmada Anayasa Mahkemesi kararları ışığında, tedbir kararlarının gerekçesiz veya yetersiz gerekçelerle verilmesinin adil yargılanma hakkını ihlal ettiği ortaya konulmuş, gerekçeli karar hakkının yalnızca biçimsel bir yükümlülük değil, aynı zamanda hukuki güvenlik, öngörülebilirlik ve hesap verebilirlik ilkelerinin bir teminatı olduğu savunulmuştur. Ayrıca Anayasa Mahkemesi’nin ihlal kararları analiz edilerek, tedbir taleplerinin aciliyeti, tedbir talebinin koruduğu anayasal haklar ile gerekçesiz verilen tedbir taleplerinin yol açtığı ihlaller değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonunda ise mevzuat ve uygulama üzerinde tespit ve önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

6284 Sayılı Kanun , Kadına Karşı Şiddet , Uzaklaştırma , Gerekçeli Karar Hakkı

Protective Measures and the Right to a Reasoned Judgment under Law No. 6284

Öz

This study examines the constitutional link between the right to a reasoned judgment and the protective and preventive measures ordered under Law No. 6284 on the Protection of the Family and the Prevention of Violence Against Women. It is evident that violence against women and family members constitutes not only an individual problem but also a social threat. While the State fulfills its positive obligations to protect victims of violence, violations of the right to a reasoned judgment frequently arise in practice. In light of the Constitutional Court’s case law, the study demonstrates that issuing protection orders without sufficient reasoning, or without reasoning at all, amounts to a violation of the right to a fair trial. It argues that the duty to provide reasons is not merely a formal requirement but also a safeguard of the principles of legal certainty, foreseeability, and accountability. Furthermore, by analyzing the Constitutional Court’s violation judgments, the study evaluates the urgency of protection requests, the constitutional rights these requests aim to safeguard, and the violations resulting from unreasoned or insufficiently reasoned decisions. The study concludes with findings and recommendations concerning both legislation and judicial practice.

Anahtar Kelimeler

Law No. 6284 , Violence Against Women , Restraining Orders , Right to a Reasoned Judgment

Kaynakça

• KAYNAKÇA Acar. F., Türkiye’de Kadınların İnsan Hakları: Uluslararası Standartlar, Hukuk ve Sivil Toplum, .s.13-22 - Oder B. E., Gökçiçek. A., Dilek Eryılmaz. S. (2010). Kadın Hakları Uluslararsı Hukuk ve Uygulama, İnsan Hakları Hukuku Çalışmaları, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2. Baskı
• Akbulut, B. ; (2014), 6284 Sayılı Kanunda Şiddet ve İstanbul Sözleşmesinin TCK Açısından Değerlendirilmesi, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sayı: 16, s.141- 177
• Akçabay, F. C. (2018) Feminist Hukuk Metodolojisi: Hukuk Uygulaması, Feminizm ve Politika, Kitap Bölümü s.17-56 - Uygur G., Özdemir N. ;(2018), Hukuk ve Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları, Seçkin Hukuk
• Aslan Düzgün, Ü.: (2018), Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi Amacıyla Hakim ve Kolluk Amiri Tarafından Verilebilecek Koruyucu Tedbir Kararları [Elektronik Sürüm], Polis Akademisi Yayınları,
• Aydın O. 2024, İstanbul Sözleşmesi Yürürlüğe Dair Rehber ve Türkiye Uygulaması, https://kadinkoalisyonu.org/wp-content/uploads/2024/10/tr.pdf,
• Bölükbaşı Ö. (2015); 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun Kapsamında Kadının ve Aile Bireylerinin Korunması, Yetkin Yayın, Ankara
• Caniklioğlu Kırbaş, S, Kadınlar Yönelik Şiddetin ve Ev İçi Şiddetin Önlenmesine Dair Ulusal ve Uluslararası Mevuzat (İstanbul Sözleşmesi ve 6284 Sayılı Kanun), Ankara Barosu Dergisi, Yıl 2015, Sayı:3, S. 355-378
• Cohen M, “When Judges Have Reasons Not to Give Reasons: A Comparative Law Approach”, 72 Washington & Lee Law Review (2015), s. 483–571.
• Çetinkaya, Reşat. “AHİM ve AYM Kararları Işığında Gerekçeli Karar Hakkı”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sy. 57 (Ocak 2024): 323-360.
• Değirmencioğlu, B. (2023). 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun’un Anayasa Mahkemesi İçtihatları Işığında Değerlendirilmesi, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı, 167, 289–334.
• Ecevit Y. (2021), Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Temel Kavramları, Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği, (CEİD)
• Ekinci, B. E. (2018) Anayasa Hukukuna Feminist Yaklaşımlar ve Anayasa Mahkemesi Kararlarında Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine İlişkin Genel Bir Değerlendirme, Kitap Bölümü - Uygur G., Özdemir N. ;(2018), Hukuk ve Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları, Seçkin Hukuk, s.165-211
• Ekinci, B. E. (2020), 6284 Sayılı Kanun’da Düzenlenen Önleyici Tedbirin Niteliğine Yönelik Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararları Kapsamında Bir Değerlendirme, https://anayasagundemi.com/2020/07/13/forum-dr-bezar-eylem-ekinci-6284-sayili-kanunda-duzenlenen-onleyici-tedbirin-niteligine-yonelik-anayasa-mahkemesi-bireysel-basvuru-kararlari-kapsaminda-bir-degerlendirme/
• Ekinci, B.E., Bireysel Başvuru Yolunda Gerekçeli Karar Hakkı: Anayasa Mahkemesinin Temel Tespitleri ve İhlal Kararlarının Sonuçları Anayasa Yargısı, Cilt: 39, Sayı: 2, (2022), ss. 171–211.
• Fuller, Lon L. (1949). The Forms and Limits of Adjudication. Harvard Law Review, Vol. 92,No.2,pp.353–409. Harvard Law Review Association.
• Günay Mehmet, (2012) 6284 Sayılı Kanuna Göre Koruyucu ve Önleyici Tedbirler, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi (TAAD), Yıl:3, Sayı: 10, s.647-686
• Gözler, K., Anayasa Hukukuna Giriş, Genel Esaslar ve Türk Anayasa Hukuku, Ekin Basım Yayın Dağıtım, 17. Baskıdan İkinci Tıpkı Ek Baskı, Bursa, Mart 2011
• Harris, O’Boyle, Bates, 2009, Law of the Europen Convetion on Human Rights, Oxford University Press – Çeviri, Avrupa İnsan Hakları Sözleşme Hukuku, Çevirmen Mehveş Bingöllü Kılcı, Ulaş Karan 2013, Avrupa Konseyi, 1. Baskı
• İbicioğlu, G., Durutürk B., 2022, Bireysel Başvurularda Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesi Kararlarının İncelenmesi, İstanbul Hukuk Mecmuası, 80(3), s.753-783
• İnceoğlu S, 2013 İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarında Adil Yargılanma Hakkı İstanbul: Beta Yayınları 2, Tıpkı 4. Baskı
• Karakaya R. (2016), Uygulamada Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanın(6284 Sayılı Yasa), Adalet Yayınevi, Ankara
• Katz O, Zamir E, 2025, Law, Justice and Reason-Giving, Journal of Empirical Legal Studies, Vol. 22, sayfa 243-266.
• Moroğlu, N. (2012). Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesi 6284 Sayılı Yasa ve İstanbul Sözleşmesi, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 2012, Sayı. 99, ss. 357-380
• Nergis. N., Öcal. A. (2021) Disiplinler Arası Kadın, Nobel Yayın
• Songu, S. Ö. ve Emir, A. Ş. 6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dait Kanun’un Çalışma İlişkilerine Etkisi, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakülyesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 26, Sayı 2, Aralık 2020, ss.1157-1178 .
• Strong S. I Writing Reasoned Decisions and Opinions: A Guide for Novice, Experienced, and Foreign Judges, Journal of Dispute Resolution, Volume 2015, Issue:1 Article 7, 1-36
• Şenol, H.K.E. Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun Üzerine Bir İnceleme, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Yıl 7, Sayı 13, Haziran 2019
• Oder. B. E. (2010), Kadınların İnsan Haklarının Uluslararası Düzeyde Korunması, s.23-52 - Oder B. E., Gökçiçek. A., Dilek Eryılmaz. S. (2010). Kadın Hakları Uluslararsı Hukuk ve Uygulama, İnsan Hakları Hukuku Çalışmaları, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2. Baskı
• Oder B. E., Gökçiçek. A., Dilek Eryılmaz. S. (2010). Kadın Hakları Uluslararsı Hukuk ve Uygulama, İnsan Hakları Hukuku Çalışmaları, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2. Baskı
• Özdemir E. A., 2020, 6284 Sayılı Kanun ve Bu Kanunun Ceza Muhakemesi Kanununda Ekileri, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Üniversitesi, Kamu Hukuku Anabilim Dalı
• Öztürk, N. Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanunun Getirdiği Bazı Yenilikler ve Öneriler, İnönü Üniversitesi, Hukuk Fakültesi Dergisi, 2017, Cilt 8, S.1
• Uğur, H. ; (2012) “Kadın ve Aile Bireylerine Yönelik Şiddete Karşı 6284 Sayılı Kanunun Getirdikleri”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 101, (s. 333-366).
• UN. (1994). Beijing Declaration and Platform for Action. Adopted at the 16th plenary meeting, on 15 September.
• Uygur, G. (2015). “Toplumsal Cinsiyet ve Adalet: Hukuk Adaletsizdir. Ankara Barosu Dergisi (4), 121-132.
• Uygur, G., Özdemir N.; 2021, Adalete Erişimde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Haritalama ve İzleme Çalışması, Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği (CEİDUygur G., Özdemir N. ;(2018), Hukuk ve Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları, Seçkin Hukuk
• Taşpınar. Ayvaz. S. (2012). Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair 6284 Sayılı Kanun’da Yer Alan Tedbirlerin Medenî Usul Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi. EMU-CWS 4 th International Conference for Women Studies Gender Equality and the Law(1), 27- 49. (Tam Metin Bildiri/Sözlü Sunum)(Yayın No:4476632)
• Tellioğlu, F. R. 6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruyucu ve Önleyici Tedbirler ve Kanundan Yararlanacak Kişiler, Dicle Üniversitesi Adalet Meslek Yüksekokulu Dicle Adalet Dergisi, Cilt: 5, Sayı:2 Yıl, 2021