Şizofreni Hastalarında Sanat Terapisi Programının Hastalık Belirti Düzeylerine Etkisi

Öz

Bu çalışmanın amacı, sanatla terapi programının şizofreni tanısı almış bireylerde hastalık belirti düzeyleri üzerindeki etkililiğinin incelenmesidir. Çalışmaya katılan 29-65 yaş aralığındaki 10 şizofreni tanısı almış erkek katılımcıya, her biri 120 dakika süren 10 oturumluk sanat terapisi programı toplam 10 birbirini takip eden hafta boyunca uygulanmış, ön test, son test ve çalışmanın bitişinden 12 hafta sonra takip ölçümleri alınmıştır. Wilcoxon İşaretli Sıra Testi analizi uygulanan sanat terapisi programına katılım sağlayan hastalarda terapi programından sonra Beck Depresyon Ölçeği ile Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği toplam puanlarında anlamlı farklılıkların olduğu bulunmuş, 12 hafta sonra yapılan takip ölçümünde ise bu etkinin devam ettiği görülmüştür. Araştırmanın sonuçları, sınırlılıkları ve güçlü yanları alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• şizofreni
• sanat terapisi
• sanat
• grup terapisi

The Effect of an Art Therapy Program on Disease Symptom Levels in Patients with Schizophrenia

Öz

The purpose of this study was to examine the effect of art therapy programme on the symptom levels of individuals diagnosed with schizophrenia. A 10 session art therapy program, each lasting 120 minutes, was applied to 10 male participants, aged between 29 to 65 and diagnosed with schizophrenia, for a total of 10 weeks. Follow up measurements were taken 12 weeks after the end of the study together with pre test and post test assessments Beck's Depression Inventory ( and Positive and Negative Syndrome Scale ( were given to the patients participating in the art therapy programme at the beginning and at the end of ten weeks. One group pretest posttest control study design was used, and data were analyzed using the Wilcoxon Signed Rank test. In the analyses, it was found that the art therapy programme was effective in reducing the depressive symptoms and positive and negative symptom levels of the participants, and this effect continued in the follow up measurement after 12 weeks. The results, limitations and strengths of the research were discussed in the light of the literature

Anahtar Kelimeler

• schizophrenia
• art therapy
• art
• group therapy

Kaynakça

1. Aladashvili, T. (2017). Art therapy for patients in acute psychotic episodes. European Psychiatry, 41(S1), S377-S377. https://doi.org/10.1016/j.eurpsy.2017.02.400
2. Alptekin, K., Üçok, A., Ayer, A., Ünal, A., Erol, A., Ensari, H., Atmaca, M. ve Özgüven, H. D., (2014). Psikiyatri kliniğine yatırılan şizofreni ve psikotik bozukluğu olan hastaların tedavi rehberi. Klinik Psikofarmakoloji Bülteni, 24(3). https://doi.org/10.5505/kpd.2017.58077
3. Ataseven, E. (2018). Kronik servislerde yatmakta olan kronik şizofreni tanılı hastalarda sanat terapisi ile farkındalık temelli bilişsel davranışçı terapi uygulamalarının semptom profili, içgörü ve sosyal işlevsellik üzerine etkisi (Yayımlanmamış Uzmanlık Tezi). Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Hastanesi.
4. Babaoğlu, A. (1988). Psikopatolojik sanat II. Resimsel sanat ürünlerinin analiz öğeleri. Düşünen Adam Dergisi, 2(3), 202-204.
5. Beck, A. T., Ward, C. ve Mendelson, M. (1961). Beck depression inventory (BDI). Arch Gen Psychiatry, 4(6), 561-571. https://doi.org/10.1001/archpsyc.1961.01710120031004
6. Burns, A. M., Erickson, D. H. ve Brenner, C. A. (2014). Cognitive-behavioral therapy for medication-resistant psychosis: a meta-analytic review. Psychiatric Services, 65(7), 874-880. https://doi.org/10.1176/appi.ps.201300213
7. Capacchione, L. (2012). Sanat terapisiyle iyileşmek (1. Basım). Kaknüs yayınları.
8. Case, C. ve Dalley, T. (2014). The handbook of art therapy. Routledge.

9. Crawford, M. J., Killaspy, H., Barnes, T. R., Barrett, B., Byford, S., Clayton, K., Dinsmore, J., Floyd, S., Hoadley, A., Johnson, T., Kalaitzaki, E., King, M., Leurent, B., Maratos, A., O’Neill, A. F., Osborn, P. D., Patterson, S., Soteriou, T., Tyrer, P. ve Waller, D., (2012). Group art therapy as an adjunctive treatment for people with schizophrenia: multicentre pragmatic randomised trial. Bmj, 344. https://doi.org/10.3310/hta16080
10. Çapar Çiftçi, M. (2021). Şizofreni tanılı bireylerde bilişsel davranışçı terapi temelli psikoeğitimin içselleştirilmiş damgalanma ve işlevsel iyileşmeye etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. İnönü Üniversitesi.
11. Çetin, N. (2017). Farkındalık temelli psikoeğitimin şizofreni hastalarının içgörü ve ilaç uyumuna etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. İnönü Üniversitesi.
12. Demir, V. (2017). Dışavurumcu sanat terapisinin psikolojik belirtiler ile bilişsel işlevlere etkisi. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 7(13), 575-598. https://doi.org/10.26466/opus.337250
13. Demir, V. (2021). Sanat terapisi: temel psikoloji kuramları ile dışavurumcu sanatın bütünleştirilmesi.(1. Basım). Nobel Yayınevi.
14. Demir, V. ve Yıldırım, B. (2017). Sanatla terapi programının üniversite sınavına hazırlanan öğrencilerin depresyon, anksiyete ve stres belirti düzeylerine etkililiği. Ege Eğitim Dergisi, 18(1), 311-344. https://doi.org/10.12984/egeefd.280267
15. Demir, Z. G. ve Demir, V. Investigation of the effects of art therapy on self-compassion, mood and cognitive functioning levels in the elderly. International Journal of Social Sciences, 25(6), 96-120. https://doi.org/10.52096/usbd.6.25.6
16. Doğan, S., Doğan, O., Tel, H., Çoker, F., Polatöz, Ö. ve Başeğmez, F. D. (2002). Sizofrenide psikososyal yaklasimlar: Ayaktan hastalar/Psychosocial approaches in schizophrenia: Outpatients. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 3(2), 69.
17. Elkis, H. (2007). Treatment-resistant schizophrenia. Psychiatric Clinics of North America, 30(3), 511-533. https://doi.org/10.1016/j.psc.2007.04.001
18. Fındıkoğlu, S. (2015). Şizofrenik hastalarda müzik terapinin ruhsal durum üzerine etkileri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Medipol Üniversitesi.
19. Fındıkoğlu, S., Doğan, S., Özbek, H., ve Gidiş, V. (2020). Şizofreni hastalarında müzik terapinin ruhsal durum üzerine etkileri. Uluslararası Sanat ve Sanat Eğitimi Dergisi, 3(4), 61-70.
20. Gaite, L., Va´zquez-Barquero, J. L, Borra, C., Ballesteros, J., Schene, A., Welcher, B., Thornicroft, G., Becker, T., Ruggeri, M., Herra´n, A. T. ve EPSILON Study Group. (2002). Quality of life in patients with schizophrenia in five European countries: the EPSILON study. Acta Psychiatrica Scandinavica, 105(4), 283-292 https://doi.org/10.1034/j.1600-0447.2002.1169.x
21. Geue, K.L., Goetze, H., Buttstaedt, M., Kleinert E., Richter, D. ve Singer S. (2010). An overview of art therapy interventions for cancer patients and the results of research, Complementary Therapies in Medicine, 18(3-4), 160-170. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2010.04.001
22. Gökçen, A. (2019). Şizofreni tanısı almış bireylerde dans/hareket tedavisinin psikotik durum ve işlevsel iyileşme üzerine etkisinin incelenmesi: randomize kontrollü çalışma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
23. Green, B. L., Wehling, C. ve Taisky, G. J. (1987). Group art therapy as an adjunct to treatment for chronic outpatients. Psychiatric Services, 38(9), 988-991. https://doi.org/10.1176/ps.38.9.988
24. Gümüş Demir, Z., & Demir, V. (2022). Investigation of the effects of art therapy on self-compassion, mood and cognitive functioning levels in the elderly. International Journal of Social Science, 6(25).
25. Günay, C. (2017). Şizofreni hastalarında sanat terapi uygulamasının pozitif ve negatif belirtiler ile aleksitimi düzeyine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Üsküdar Üniversitesi.
26. Hanevik, H., Hestad, K. A., Lien, L., Teglbjaerg, H. S. ve Danbolt, L. J. (2013). Expressive art therapy for psychosis: A multiple case study. The Arts in Psychotherapy, 40(3), 312-321. https://doi.org/10.1016/j.aip.2013.05.011
27. Hisli, N. (1989). Beck Depresyon Envanteri’nin üniversite öğrencileri arasında geçerliliği ve güvenilirliği. Türk Psikoloji Dergisi, 7(23), 3-13.
28. Hung, C. C. ve Ku, Y. W. (2015). Influencing and moderating factors analyzed in the group art therapy of two schizophrenic inpatients. Biomedicine, 5(4). https://doi.org/10.7603/s40681-015-0024-7
29. Johnstone, E. C. ve Sandler, R. (1998). Pharmacological treatments in schizophrenia. İçinde K. T. Mueser ve N. Tarrier (Edl.), Handbook of social functioning in schizophrenia (ss. 391–406). Allyn ve Bacon.
30. Karasar, N. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri (27. Basım). Nobel Yayınevi.
31. Kay, S. R., Fiszbein, A. ve Opler, L. A. (1987). The positive and negative syndrome scale (PANSS) for schizophrenia. Schizophrenia Bulletin, 13(2), 261-276. https://doi.org/10.1093/schbul/13.2.261
32. Kostakoğlu E, Batur S, Tiryaki A. ve Göğüş A. Pozitif ve negatif sendrom ölçeğinin (PANSS) Türkçe uyarlamasının geçerlilik ve güvenilirliği (1999). Türk Psikoloji Dergisi, 14, 23-32.
33. Kültür, S. ve Mete L. (1997). Şizofreni. İçinde C. Güleç ve E. Köroğlu (Edl.), Psikiyatri temel kitabı (ss. 321-355). Hekimler Yayın Birliği.
34. Landolt, K., Rössler, W., Burns, T., Ajdacic-Gross, V., Galderisi, S., Libiger, J., Naber, D., Derks, E. M., Kahn, R. S. ve Fleischhacker, W. W. (2012). The interrelation of needs and quality of life in first-episode schizophrenia. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience, 262(3), 207-216. https://doi.org/10.1007/s00406-011-0275-6
35. Liebmann, M. (2004). Art therapy for groups: A handbook of themes and exercises. Psychology Press.
36. Lindenmayer, J. P. (2000). Treatment refractory schizophrenia. Psychiatric Quarterly, 71(4), 373-384.
37. Malchiodi, C. A. (2005). Expressive therapies history, theory, and practice. İçinde C. A. Malchiodi (Ed.), Expressive therapies (ss. 1-15). Guilford press.
38. Malchiodi, C. A. (2011). Handbook of art therapy. Guilford Press.
39. Medalia, A., Dorn, H. ve Watras-Gans, S. (2000). Treating problem-solving deficits on an acute care psychiatric inpatient unit. Psychiatry Research, 97(1), 79-88. https://doi.org/10.1016/S0165-1781(00)00214-6
40. Montag, C., Haase, L., Seidel, D., Bayerl, M., Gallinat, J., Herrmann, U. ve Dannecker, K. (2014). A pilot RCT of psychodynamic group art therapy for patients in acute psychotic episodes: feasibility, impact on symptoms and mentalising capacity. PloS one, 9(11), e112348. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0112348
41. Mortan, O., Tekinsav Sütçü, S., & German Köse, G. (2010). İşitsel halüsinasyonlarla başa çıkmaya yönelik bilişsel-davranışçı bir grup müdahalesinin etkililiği: bir pilot çalışma. Türk Psikiyatri Dergisi, 21, 1-10.
42. Mössler, K., Chen, X., Heldal, T. O. ve Gold, C. (2011). Music therapy for people with schizophrenia and schizophrenia‐like disorders. Cochrane Database of Systematic Reviews, 12. https://doi.org/10.1002/14651858.CD004025.pub3
43. Murray, R. ve Dean, K. (2008). Schizophrenia and related disorders. Essential Psychiatry, 284-319.
44. NICE. (2009). Clinical guidelines, schizophrenia. Core interventions in the treatment and management of schizophrenia in adults in primary and secondary care. National Institute for Health and Clinical Excellence.
45. Öztürk, O. ve Uluşahin, A. (2011). Ruh sağlığı ve bozuklukları (11. Basım). Nobel Tıp Kitabevleri.
46. Petrie, K. J. ve Revenson, T. A. (2005). New psychological interventions in chronic illness: towards examining mechanisms of action and improved targeting. Journal of Health Psychology, 10(2), 179-184. https://doi.org/10.1177/1359105305049761
47. Pinikahana, J., Happell, B., Hope, J. ve Keks, N. A. (2002). Quality of life in schizophrenia: a review of the literature from 1995 to 2000. International Journal of Mental Health Nursing, 11(2), 103-111. https://doi.org/10.1046/j.1440-0979.2002.00233.x
48. Richardson, P., Jones, K., Evans, C., Stevens, P. ve Rowe, A. (2007). Exploratory RCT of art therapy as an adjunctive treatment in schizophrenia. Journal of Mental Health, 16(4), 483–491. https://doi.org/10.1080/09638230701483111
49. Röhricht, F. ve Priebe, S. (2006). Effect of body-oriented psychological therapy on negative symptoms in schizophrenia: a randomized controlled trial. Psychological Medicine, 36(5), 669-678. https://doi.org/10.1017/S0033291706007161
50. Sarandöl, A., Akkaya, C., Eracar, N. ve Kırlı, S. (2013). Şizofreni hastaları ve yakınlarıyla yapılan sanatla terapinin hastalık belirtileri, bireysel ve toplumsal beceriler üzerine etkisi. Anatolian Journal of Psychiatry/Anadolu Psikiyatri Dergisi, 14(4).
51. Sarra, N. (2014). Connection and disconnection in the art therapy group: Working with forensic patients in acute states on a locked ward. In Art psychotherapy groups (ss. 79-97). Routledge.
52. Soygür, H. (1999). Şizofreni tedavisine genel bir bakış. Psikiyatri Dünyası, 3(3), 83-90.
53. Talwar, N., Crawford, M. J., Maratos, A., Nur, U., Orii, M. ve Procter, S. (2006). Music therapy for in-patients with schizophrenia: Exploratory randomised controlled trail. British Journal of Psychiatry, 189(5), 405–409. https://doi.org/0.1192/bjp.bp.105.015073
54. Teglbjærg, H. S. (2009). Kunstterapi i psykiatrisk behandling: med særlig fokus på skizofreni [Yayımlanmamış doktora tezi]. Aarhus Universitet.
55. Teglbjaerg, H. S. (2011). Skabende kunstterapi (Vol. 1) Århus: Århus Universitetsforlag.
56. Ulrich, G., Houtmans, T. ve Gold, C. (2007). The additional therapeutic effect of group music therapy for schizophrenic patients: A randomized study. Acta Psychiatrica Scandinavia, 116(5), 362–370. https://doi.org/10.1111/j.1600-0447.2007.1073.x
57. Yang, W.-Y., Li, Z., Weng, Y.-Z., Zhang, H.-Y. ve Ma, B. (1998). Psychosocial rehabilitation effects of music therapy in chronic schizophrenia. Hong Kong Journal of Psychiatry, 8, 38–40.
58. Yıldız, E. (2019). Şizofreni hastalarında kabul ve kararlılık terapisi temelli ve motivasyonel görüşme destekli danışmanlığının işlevsel iyileşme ve motivasyon düzeylerine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. İnönü Üniversitesi.
59. Yılmaz-Karaman, İ. G. (2018). Toplum ruh sağlığı merkezinde günlük etkinliklere katılan şizofreni hastalarında ilave psikososyal beceri eğitimi almanın öznel ve nesnel sosyal işlevsellik üzerine etkisinin araştırılması: Kontrollü klinik izlem çalışması [Yayımlanmamış uzmanlık tezi]. T.C İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı.