Araştırma Makalesi

Trafik Kazazedelerinin Deneyimlerinin İncelenmesi: Ölümün Kıyısında, Yaşamın Derinliğine Bir Bakış

Cilt: 10 Sayı: 3 30 Eylül 2023
PDF İndir
TR EN

Trafik Kazazedelerinin Deneyimlerinin İncelenmesi: Ölümün Kıyısında, Yaşamın Derinliğine Bir Bakış

Öz

Türkiye’de yılda 1,1 milyon trafik kazası gerçekleşmekte ve bu kazalarda her yıl 6 binin üzerinde insanımız hayatını kaybederken 280 binin üzerinde insanımız da yaralanmaktadır. Bu çalışmanın amacı bu kadar büyük sayıda kayıplara ve yaralanmalara neden olan trafik kazalarını, kaza geçirmiş kişilerinin gözünden trafik psikolojisi bakış açısıyla incelemektir. Son 5 yılda trafik kazası deneyimlemiş ve bundan etkilendiğini belirtmiş 9 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Tematik analiz sonucunda 4 üst tema ortaya çıkmıştır. Bunlar; “kaza öncesi ve kaza anı durum”, “kazanın etkileri”, “kaza ile baş etme yöntemleri”, ve “kaza sonrası değişimler” temalarıdır. “Kaza öncesi ve kaza anı durum” teması kaza öncesi psikolojik ve fizyolojik durum, kaza anı duyguları, kaza anı davranışları alt temalarından; “kazanın etkileri” teması kazanın psikolojik etkileri, kazanın fiziksel etkileri, kazanın maddi etkileri alt temalarından; “kaza ile baş etme yöntemleri” teması kendini telkin, sosyal veya profesyonel destek, çeşitli aktivitelerle uğraşma alt temalarından; “kaza sonrası değişimler” teması tutum ve atıf değişiklikleri, davranış değişiklikleri alt temalarından oluşmaktadır. Çalışmanın bulguları değerlendirildiğinde kazanın neden olduğu travmatik deneyimin kaza öncesini gölgede bıraktığı gözlemlenmiştir. Kaza anından sonraki sürecin katılımcıları travmatik olarak etkilediği gibi travma sonrası büyüme de sağladığı bulunmuştur. Bunun yanı sıra katılımcıların genel olarak güvenli sürücülüğü benimsemektense kazalarının nedenini atfettikleri davranışa odaklandıkları ve sadece bu davranışı değiştirdikleri gözlemlenmiştir. Ortaya çıkan temalar alanyazın ışığında değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Yaşadıkları bu zor olayı anlatıp, trafik kazazedelerini daha iyi anlamımıza yardımcı olan katılımcılarımıza çok teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Abedi, M., Gane, E., Aplin, T., Zerguine, H. ve Johnston, V. (2022). Barriers and facilitators associated with return to work following minor to serious road traffic musculoskeletal injuries: A systematic review. Journal of Occupational Rehabilitation, 32, 13-26. https://doi.org/10.1007/s10926-021-09994-3
  2. Bahari, R., Alwi, M. N. M., Jahan, N., Ahmad, M. R. ve Saiboon, I. M. (2016). How do people cope with post traumatic distress after an accident? The role of psychological, social and spiritual coping in Malaysian Muslim patients. European Journal of Psychotherapy and Counselling, 18(4), 349-366. https://doi.org/10.1080/13642537.2016.1260615
  3. Bonanno, F. G. (2011). Clinical pathology of the shock syndromes. Journal of Emergencies, Trauma, and Shock, 4(2), 233-243. https://doi.org/10.4103/0974-2700.82211
  4. Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3, 77-101. https://psycnet.apa.org/doi/10.1191/1478088706qp063oa
  5. Cagnetta, E. ve Cicognani, E. (1999). Surviving a serious traffic accident: Adaptation processes and quality of life. Journal of Health Psychology, 4(4), 551-564. https://doi.org/10.1177/135910539900400408
  6. Doohan, I., Gyllencreutz, L., Björnstig, U. ve Saveman, B. I. (2018). Survivors’ experiences of consequences and recovery five years after a major bus crash. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 32, 1179-1187. https://doi.org/10.1111/scs.12563
  7. Giummarra, M. J., Dipnall, J. F., Collie, A., Ponsford, J., Ameratunga, S. ve Gabbe, B. J. (2021). An evaluation of the association between fault attribution and healthcare costs and trajectories in the first three years after transport injury. Injury, 52, 3309-3319. https://doi.org/10.1016/j.injury.2021.09.027
  8. Kaplanhan, F. (2021). Trafik kazalarının Türkiye ekonomisine maliyeti üzerine bir inceleme. The Journal of International Civilization Studies, 6(2), 115-140.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

9 Mart 2023

Kabul Tarihi

11 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 10 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Kaçan-bibican, B., Fındık, G., & Öz, B. (2023). Trafik Kazazedelerinin Deneyimlerinin İncelenmesi: Ölümün Kıyısında, Yaşamın Derinliğine Bir Bakış. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 10(3), 489-516. https://doi.org/10.31682/ayna.1262910
AMA
1.Kaçan-bibican B, Fındık G, Öz B. Trafik Kazazedelerinin Deneyimlerinin İncelenmesi: Ölümün Kıyısında, Yaşamın Derinliğine Bir Bakış. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2023;10(3):489-516. doi:10.31682/ayna.1262910
Chicago
Kaçan-bibican, Bilgesu, Gizem Fındık, ve Bahar Öz. 2023. “Trafik Kazazedelerinin Deneyimlerinin İncelenmesi: Ölümün Kıyısında, Yaşamın Derinliğine Bir Bakış”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 10 (3): 489-516. https://doi.org/10.31682/ayna.1262910.
EndNote
Kaçan-bibican B, Fındık G, Öz B (01 Eylül 2023) Trafik Kazazedelerinin Deneyimlerinin İncelenmesi: Ölümün Kıyısında, Yaşamın Derinliğine Bir Bakış. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 10 3 489–516.
IEEE
[1]B. Kaçan-bibican, G. Fındık, ve B. Öz, “Trafik Kazazedelerinin Deneyimlerinin İncelenmesi: Ölümün Kıyısında, Yaşamın Derinliğine Bir Bakış”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 10, sy 3, ss. 489–516, Eyl. 2023, doi: 10.31682/ayna.1262910.
ISNAD
Kaçan-bibican, Bilgesu - Fındık, Gizem - Öz, Bahar. “Trafik Kazazedelerinin Deneyimlerinin İncelenmesi: Ölümün Kıyısında, Yaşamın Derinliğine Bir Bakış”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 10/3 (01 Eylül 2023): 489-516. https://doi.org/10.31682/ayna.1262910.
JAMA
1.Kaçan-bibican B, Fındık G, Öz B. Trafik Kazazedelerinin Deneyimlerinin İncelenmesi: Ölümün Kıyısında, Yaşamın Derinliğine Bir Bakış. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2023;10:489–516.
MLA
Kaçan-bibican, Bilgesu, vd. “Trafik Kazazedelerinin Deneyimlerinin İncelenmesi: Ölümün Kıyısında, Yaşamın Derinliğine Bir Bakış”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 10, sy 3, Eylül 2023, ss. 489-16, doi:10.31682/ayna.1262910.
Vancouver
1.Bilgesu Kaçan-bibican, Gizem Fındık, Bahar Öz. Trafik Kazazedelerinin Deneyimlerinin İncelenmesi: Ölümün Kıyısında, Yaşamın Derinliğine Bir Bakış. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 01 Eylül 2023;10(3):489-516. doi:10.31682/ayna.1262910

Cited By