Derleme

Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Önlenmesine Yönelik Korku Belleği Üzerine Yapılan Müdahaleler

Cilt: 10 Sayı: 3 30 Eylül 2023
PDF İndir
EN TR

Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Önlenmesine Yönelik Korku Belleği Üzerine Yapılan Müdahaleler

Öz

Klasik korku koşullaması, klinik öncesi çalışmalarda travma sonrası stres bozukluğunu (TSSB) modellemede kullanılmaktadır. Yeniden-bütünleştirme sürecinde anılar belleğe geri çağrıldığında, bellek değişime açık bir hale gelir ve müdahale edilmeye uygundur. Koşullu uyarana (KU’lu uyaran) maruz bırakma ile tetiklenen yeniden-bütünleştirme sürecindeki müdahalelerin sadece maruz bırakılan KU’lu uyaranın tetiklediği korku tepkisinde azalmaya neden olduğu, korku ile ilişkili diğer ipuçlarına genellenmediği gözlenmiştir. Ancak günlük yaşamda, birden çok KU, korku uyandıran olayla ilişkilendirilebilir. Bu nedenle, son çalışmalarda tüm korku belleğinin yenidenbütünleştirme sürecine girmesine yol açtığı düşünülen, koşulsuz uyaran (KU’suz uyaran) ile geri çağırma prosedürüne odaklanılmıştır. KU’suz uyaran ile geri-çağırma ile tetiklenen yeniden-bütünleştirme sürecinde uygulanan müdahalelerin daha etkili olduğu düşünülmektedir. Bu derleme çalışmasında, KU’lu uyaran veya KU’suz uyaran ile aktive edilmiş korku belleği çalışmalara atıfta bulunularak, edinilmiş korkunun davranışsal ve farmakolojik müdahalelerle nasıl söndürülebileceğinden bahsedilmektedir. Ayrıca, korku belleğinde rol oynayan beyin bölgeleri ve cinsiyet farklılıklarının etkisi de ele alınmıştır. Bu derlemenin amacı, korku bozukluklarının daha etkili tedavi yaklaşımlarıyla nasıl çözülebileceğine yönelik alana katkıda bulunmaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Agren, T., Engman, J., Frick, A., Björkstrand, J., Larsson, E. M., Furmark, T. ve Fredrikson, M. (2012). Disruption of reconsolidation erases a fear memory trace in the human amygdala. Science, 337(6101), 1550–1552. https://doi.org/10.1126/science.1223006
  2. Amaral, O. B., Luft, T., Cammarota, M., Izquierdo, I.ve Roesler, R. (2007). Temporary inactivation of the dorsal hippocampus induces a transient impairment in retrieval of aversive memory. Behavioural Brain Research, 180(2), 113–118. https://doi.org/10.1016/j.bbr.2007.02.031
  3. American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing, Inc.
  4. An, B., Kim, J., Park, K., Lee, S., Song, S. ve Choi, S. (2017). Amount of fear extinction changes its underlying mechanisms. eLife, 6, e25224. https://doi.org/10.7554/eLife.25224
  5. Armstrong, T., Federman, S., Hampson, K., Crabtree, O. ve Olatunji, B. O. (2021). Fear Learning in Veterans with Combat-Related PTSD Is Linked to Anxiety Sensitivity: Evidence From Self-Report and Pupillometry. Behavior Therapy, 52(1), 149–161. https://doi.org/10.1016/j.beth.2020.03.006
  6. Bechara, A., Tranel, D., Damasio, H., Adolphs, R., Rockland, C.ve Damasio, A. R. (1995). Double dissociation of conditioning and declarative knowledge relative to the amygdala and hippocampus in humans. Science, 269(5227), 1115–1118. https://doi.org/10.1126/science.7652558
  7. Björkstrand, J., Agren, T., Åhs, F., Frick, A., Larsson, E. M., Hjorth, O., Furmark, T. ve Fredrikson, M. (2016). Disrupting Reconsolidation Attenuates Long-Term Fear Memory in the Human Amygdala and Facilitates Approach Behavior. Current Biology: CB, 26(19), 2690–2695. https://doi.org/10.1016/j.cub.2016.08.022
  8. Bouton, M. E. (2002). Context, ambiguity, and unlearning: sources of relapse after behavioral extinction. Biological Psychiatry, 52(10), 976–986. https://doi.org/10.1016/s0006-3223(02)01546-9

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Öğrenme Psikolojisi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

23 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

1 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 10 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
İlhan, Ç. F., & Kışlal, S. (2023). Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Önlenmesine Yönelik Korku Belleği Üzerine Yapılan Müdahaleler. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 10(3), 396-412. https://doi.org/10.31682/ayna.1348783
AMA
1.İlhan ÇF, Kışlal S. Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Önlenmesine Yönelik Korku Belleği Üzerine Yapılan Müdahaleler. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2023;10(3):396-412. doi:10.31682/ayna.1348783
Chicago
İlhan, Çınar Furkan, ve Sezen Kışlal. 2023. “Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Önlenmesine Yönelik Korku Belleği Üzerine Yapılan Müdahaleler”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 10 (3): 396-412. https://doi.org/10.31682/ayna.1348783.
EndNote
İlhan ÇF, Kışlal S (01 Eylül 2023) Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Önlenmesine Yönelik Korku Belleği Üzerine Yapılan Müdahaleler. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 10 3 396–412.
IEEE
[1]Ç. F. İlhan ve S. Kışlal, “Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Önlenmesine Yönelik Korku Belleği Üzerine Yapılan Müdahaleler”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 10, sy 3, ss. 396–412, Eyl. 2023, doi: 10.31682/ayna.1348783.
ISNAD
İlhan, Çınar Furkan - Kışlal, Sezen. “Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Önlenmesine Yönelik Korku Belleği Üzerine Yapılan Müdahaleler”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 10/3 (01 Eylül 2023): 396-412. https://doi.org/10.31682/ayna.1348783.
JAMA
1.İlhan ÇF, Kışlal S. Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Önlenmesine Yönelik Korku Belleği Üzerine Yapılan Müdahaleler. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2023;10:396–412.
MLA
İlhan, Çınar Furkan, ve Sezen Kışlal. “Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Önlenmesine Yönelik Korku Belleği Üzerine Yapılan Müdahaleler”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 10, sy 3, Eylül 2023, ss. 396-12, doi:10.31682/ayna.1348783.
Vancouver
1.Çınar Furkan İlhan, Sezen Kışlal. Travma Sonrası Stres Bozukluğunun Önlenmesine Yönelik Korku Belleği Üzerine Yapılan Müdahaleler. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 01 Eylül 2023;10(3):396-412. doi:10.31682/ayna.1348783

Cited By