Araştırma Makalesi

Psikoterapide Kültürel Yetkinlikler ve Toplumsal Cinsiyet: Erkek Psikoterapistlerin Mesleki Deneyimleri Üzerine Nitel bir Araştırma

Cilt: 12 Sayı: 2 31 Mayıs 2025
PDF İndir
TR EN

Psikoterapide Kültürel Yetkinlikler ve Toplumsal Cinsiyet: Erkek Psikoterapistlerin Mesleki Deneyimleri Üzerine Nitel bir Araştırma

Öz

Psikoterapistlerin mesleki gelişim süreçleri alan yazında ilgi çeken ancak özellikle Türkiye’de görece az çalışılan bir konu olmuştur. Bu süreçlerdeki en önemli gelişim alanlarından biri psikoterapistin kültürel yetkinliği ve bunun bir unsuru olan toplumsal cinsiyet farkındalığıdır. Konuyla ilgili yapılan az sayıda çalışma, özellikle geleneksel erkeklik normlarının psikoterapistlerin mesleki deneyimleri üzerindeki etkilerine işaret etmekte, erkek psikoterapistlerin duygular, otorite, sınırlar gibi konularda yaşadıkları çatışmaları ortaya koymaktadır. Türkiye’deki çalışmalarda erkekliğin gelişimsel ve toplumsal boyutları detaylı olarak incelense de psikoterapi ve mesleki gelişim bağlamındaki etkilerini inceleyen araştırmalar sınırlı sayıdadır. Bu çalışma, erkek psikoterapistlerin mesleki deneyimlerini toplumsal cinsiyet perspektifinden incelemeyi, mesleki gelişimlerini destekleyen ve zorlaştıran faktörleri anlamayı, geleneksel erkeklik normlarının mesleki süreçleri nasıl şekillendirdiğini araştırmayı hedeflemiştir. Bu amaçla, yaşları 27-52 arasında ve deneyimleri 3-20 yıl arasında değişen 11 erkek psikoterapistle bireysel ve yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Verilerin tematik analiz yöntemiyle derinlemesine incelenmesi sonucunda üç ana tema oluşturulmuştur: a) Psikoterapistlik ve erkeklik rollerini dönüştürme, b) Psikoterapi ilişkisindeki zorluklar, c) Meslekten kaynaklı gerilim ve şüpheler. Bulgular, psikoterapistlerin geleneksel erkeklikten uzaklaşarak alternatif bir rol tanımlamaya çalıştığını, bu süreçte ise erkeklikle ilgili yaygın kalıp yargılar ve maddi kaygılar nedeniyle mesleki şüphe ve yetersizlik duyduğunu göstermektedir. Bulgular, aynı zamanda, psikoterapistlerin özellikle erkek danışanlarla duygularla çalışma konusunda, kadın danışanlarla ise güven ilişkisi kurma ve cinsel tacizle suçlanma korkusu konularında zorluk yaşadığına işaret etmektedir. Araştırmanın sonuçları, Türkiye’de erkek psikoterapistlerin yaşadıkları toplumsal cinsiyete dayalı çatışmalara dikkat çekmektedir. Bulgular ışığında psikoterapistlerin eğitim ve mesleki süreçlerine ilişkin öneriler paylaşılmış, kültürel yetkinlik ve etik uygulamalar kapsamında tartışılmıştır. Araştırmanın sınırlılıkları gözden geçirilmiş, sonraki araştırmalar için öneriler paylaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Amerikan Psikoloji Birliği (2017). Ethical principles of psychologists and code of conduct. https://www.apa.org/ethics/code/ethics-code-2017.pdf
  2. Bakalım, O., Şanal-Karahan, F. ve Şensoy, G. (2018). The effect of group supervision on the psychological counseling self-efficacy levels of psychological counseling candidates. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 9(4), 412-428. https://doi.org/10.17569/tojqi.439769
  3. Barnett, J. E. (2014). Sexual feelings and behaviors in the psychotherapy relationship: An ethics perspective. Journal of Clinical Psychology, 70(2), 170-181. https://doi.org/10.1002/jclp.22068
  4. Beel, N., Jeffries, C., Brownlow, C., Winterbotham, S. ve Du Preez, J. (2018). Recommendations for male-friendly individual counseling with men: A qualitative systematic literature review for the period 1995–2016. Psychology of Men & Masculinity, 19(4), 600-611. https://doi.org/10.1037/men0000137
  5. Bertsch, K. N., Bremer-Landau, J. D., Inman, A. G., DeBoer Kreider, E. R., Price, T. A. ve DeCarlo, A. L. (2014). Evaluation of the critical events in supervision model using gender related events. Training and Education in Professional Psychology, 8(3), 174–181. https://doi.org/10.1037/tep0000039
  6. Benuto, L. T., Casas, J. ve O’donohue, W. T. (2018). Training culturally competent psychologists: A systematic review of the training outcome literature. Training and Education in Professional Psychology, 2(3), 125-134. http://dx.doi.org/10.1037/tep0000190
  7. Benuto, L. T., Singer, J., Newlands, R. T. ve Casa, J. B. (2019). Training culturally competent psychologists: Where are we and where do we need to go? Training and Education in Professional Psychology, 13(1), 56-63. http://dx.doi.org/10.1037/tep0000214
  8. Bilican, F. I. ve Soygüt, G. (2015). Professional development processes of trainee and experienced psychotherapists in Turkey. Turkish Journal of Psychiatry, 26(4), 249-260. https://doi.org/10.5080/u8024

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Psikoloji, Psikoterapi Uygulama ve Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2025

Gönderilme Tarihi

30 Haziran 2024

Kabul Tarihi

13 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Siper, Y. T., & Üstünel, A. Ö. (2025). Psikoterapide Kültürel Yetkinlikler ve Toplumsal Cinsiyet: Erkek Psikoterapistlerin Mesleki Deneyimleri Üzerine Nitel bir Araştırma. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 12(2), 211-250. https://doi.org/10.31682/ayna.1507423
AMA
1.Siper YT, Üstünel AÖ. Psikoterapide Kültürel Yetkinlikler ve Toplumsal Cinsiyet: Erkek Psikoterapistlerin Mesleki Deneyimleri Üzerine Nitel bir Araştırma. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2025;12(2):211-250. doi:10.31682/ayna.1507423
Chicago
Siper, Yaşar Tunç, ve Anıl Özge Üstünel. 2025. “Psikoterapide Kültürel Yetkinlikler ve Toplumsal Cinsiyet: Erkek Psikoterapistlerin Mesleki Deneyimleri Üzerine Nitel bir Araştırma”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 12 (2): 211-50. https://doi.org/10.31682/ayna.1507423.
EndNote
Siper YT, Üstünel AÖ (01 Mayıs 2025) Psikoterapide Kültürel Yetkinlikler ve Toplumsal Cinsiyet: Erkek Psikoterapistlerin Mesleki Deneyimleri Üzerine Nitel bir Araştırma. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 12 2 211–250.
IEEE
[1]Y. T. Siper ve A. Ö. Üstünel, “Psikoterapide Kültürel Yetkinlikler ve Toplumsal Cinsiyet: Erkek Psikoterapistlerin Mesleki Deneyimleri Üzerine Nitel bir Araştırma”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 12, sy 2, ss. 211–250, May. 2025, doi: 10.31682/ayna.1507423.
ISNAD
Siper, Yaşar Tunç - Üstünel, Anıl Özge. “Psikoterapide Kültürel Yetkinlikler ve Toplumsal Cinsiyet: Erkek Psikoterapistlerin Mesleki Deneyimleri Üzerine Nitel bir Araştırma”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 12/2 (01 Mayıs 2025): 211-250. https://doi.org/10.31682/ayna.1507423.
JAMA
1.Siper YT, Üstünel AÖ. Psikoterapide Kültürel Yetkinlikler ve Toplumsal Cinsiyet: Erkek Psikoterapistlerin Mesleki Deneyimleri Üzerine Nitel bir Araştırma. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2025;12:211–250.
MLA
Siper, Yaşar Tunç, ve Anıl Özge Üstünel. “Psikoterapide Kültürel Yetkinlikler ve Toplumsal Cinsiyet: Erkek Psikoterapistlerin Mesleki Deneyimleri Üzerine Nitel bir Araştırma”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 12, sy 2, Mayıs 2025, ss. 211-50, doi:10.31682/ayna.1507423.
Vancouver
1.Yaşar Tunç Siper, Anıl Özge Üstünel. Psikoterapide Kültürel Yetkinlikler ve Toplumsal Cinsiyet: Erkek Psikoterapistlerin Mesleki Deneyimleri Üzerine Nitel bir Araştırma. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 01 Mayıs 2025;12(2):211-50. doi:10.31682/ayna.1507423