Araştırma Makalesi

Yaşamda Anlam Bulma, Stresle Başa Çıkma ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişkide Narsisizm Nasıl Bir Rol Üstlenir?: Transaksiyonel Stres ve Başa Çıkma Modeli Açısından Bir İnceleme

Cilt: 12 Sayı: 2 31 Mayıs 2025
PDF İndir
EN TR

Yaşamda Anlam Bulma, Stresle Başa Çıkma ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişkide Narsisizm Nasıl Bir Rol Üstlenir?: Transaksiyonel Stres ve Başa Çıkma Modeli Açısından Bir İnceleme

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, Transaksiyonel Stres ve Başa Çıkma Modeli (TSBÇM) zemininde yaşamda anlam, stresle başa çıkma ve yaşam kalitesi ilişkilerinde narsisizmin büyüklenmeci ve kırılgan boyutlarının görüngülerini incelemektir. Bu amaçla normal popülasyondan seçilen, farklı psikososyodemografik özelliklerde 18-77 yaş arası 607 yetişkin (265 erkek, 342 kadın) katılımcı, araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Katılımcılara, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ), SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği (SF-36), Yaşamın Anlamı Ölçeği (YAÖ) ve Patolojik Narsisizm Envanteri (PNE-52) uygulanmıştır. Araştırmanın bulgularında değişkenler arası ilişkilerde narsisizm analize dahil edilmeden yapılmış olan korelasyon ve regresyon analizi sonuçlarının, narsisizm analize dahil edildiğindeki sonuçlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaştığı saptanmıştır. Buna ek olarak farklı narsisizm özellikleri gösteren katılımcıların araştırmada yer alan ölçeklerin puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı ölçüde farklılaştığı bulgulanmıştır. Bulgular genel olarak değerlendirildiğinde narsisizmin büyüklenmeci boyutunun, kırılgan boyuta kıyasla sağlık sonuçları açısından daha işlevsel olduğu görülmüştür. Buna ek olarak duygu odaklı başa çıkmanın, narsisizm türü fark etmeksizin her koşulda yaşam kalitesiyle negatif yönde ilişkide olduğu saptanmıştır. Araştırma sonuçları neticesinde TSBÇM'nin sağlık sonuçlarını açıklamada kullanılabilecek bir model olduğu tekrar doğrulanmış ve narsisizmin bu ilişkiyi açıklamada etkili bir değişken olduğu görülmüştür. Ancak, çalışmada yer alan öngörülerin farklı örneklemlerle de tekrar test edilmesinin gerektiği düşünülmüştür. Ayrıca, çalışmanın bulguları gelecekteki çalışmalara ışık tutması açısından ilgili literatür doğrultusunda tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abeyta, A. A., Routledge, C. ve Sedikides, C. (2016). Material meaning: Narcissists gain existential benefits from extrinsic goals. Social Psychological and Personality Science, 8(2), 219-228. https://doi.org/10.1177/1948550616667618
  2. Akhtar, S. ve Thompson, A. J. (1982). Narcissitic personality disorder. American Journal of Psychiatry, 139(1), 12-20. https://doi.org/10.1176/ajp.139.1.12
  3. Aldwin, C. M. ve Yancura, L. A. (2004). Coping and health: A comparison of the stress and trauma literatures. In P. Schnurr ve B. L. Green (Edl.), Trauma and health: Physical health consequences of exposure to extreme stress (ss. 99-125). American Psychological Association.
  4. Allen, A. R. (2022). Meaninglessness, depression and suicidality: A review of the evidence. İçinde R.G. Menzies ve G.A. Dingle (Edl.) Existential Concerns and Cognitive-Behavioral Procedures (ss. 261-281). Springer.
  5. Amestoy, M. E., D’Amico, D. ve Fiocco, A. J. (2023). Neuroticism and stress in older adults: The buffering role of self-esteem. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(12), 6102. https://doi.org/10.3390/ijerph20126102
  6. Boyes, M. E. ve French, D. J. (2010). Neuroticism, stress, and coping in the context of an anagram-solving task. Personality and Individual Differences, 49(5), 380-385. https://doi.org/10.1016/j.paid.2010.04.001
  7. Büyükgüngör, A. (2016). Patolojik narsisizm ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi.
  8. Carver, C. S., and Connor-Smith, J. (2010). Personality and coping. Annual Review of Psychology, 61, 679 –704. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.093008.100352

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Psikoloji, Sağlık Psikolojisi, Stres, Klinik ve Sağlık Psikolojisi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2025

Gönderilme Tarihi

10 Ocak 2025

Kabul Tarihi

21 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Çakıcı, D., & Temeloğlu Şen, E. (2025). Yaşamda Anlam Bulma, Stresle Başa Çıkma ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişkide Narsisizm Nasıl Bir Rol Üstlenir?: Transaksiyonel Stres ve Başa Çıkma Modeli Açısından Bir İnceleme. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 12(2), 329-357. https://doi.org/10.31682/ayna.1616131
AMA
1.Çakıcı D, Temeloğlu Şen E. Yaşamda Anlam Bulma, Stresle Başa Çıkma ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişkide Narsisizm Nasıl Bir Rol Üstlenir?: Transaksiyonel Stres ve Başa Çıkma Modeli Açısından Bir İnceleme. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2025;12(2):329-357. doi:10.31682/ayna.1616131
Chicago
Çakıcı, Damla, ve Esin Temeloğlu Şen. 2025. “Yaşamda Anlam Bulma, Stresle Başa Çıkma ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişkide Narsisizm Nasıl Bir Rol Üstlenir?: Transaksiyonel Stres ve Başa Çıkma Modeli Açısından Bir İnceleme”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 12 (2): 329-57. https://doi.org/10.31682/ayna.1616131.
EndNote
Çakıcı D, Temeloğlu Şen E (01 Mayıs 2025) Yaşamda Anlam Bulma, Stresle Başa Çıkma ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişkide Narsisizm Nasıl Bir Rol Üstlenir?: Transaksiyonel Stres ve Başa Çıkma Modeli Açısından Bir İnceleme. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 12 2 329–357.
IEEE
[1]D. Çakıcı ve E. Temeloğlu Şen, “Yaşamda Anlam Bulma, Stresle Başa Çıkma ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişkide Narsisizm Nasıl Bir Rol Üstlenir?: Transaksiyonel Stres ve Başa Çıkma Modeli Açısından Bir İnceleme”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 12, sy 2, ss. 329–357, May. 2025, doi: 10.31682/ayna.1616131.
ISNAD
Çakıcı, Damla - Temeloğlu Şen, Esin. “Yaşamda Anlam Bulma, Stresle Başa Çıkma ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişkide Narsisizm Nasıl Bir Rol Üstlenir?: Transaksiyonel Stres ve Başa Çıkma Modeli Açısından Bir İnceleme”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 12/2 (01 Mayıs 2025): 329-357. https://doi.org/10.31682/ayna.1616131.
JAMA
1.Çakıcı D, Temeloğlu Şen E. Yaşamda Anlam Bulma, Stresle Başa Çıkma ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişkide Narsisizm Nasıl Bir Rol Üstlenir?: Transaksiyonel Stres ve Başa Çıkma Modeli Açısından Bir İnceleme. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2025;12:329–357.
MLA
Çakıcı, Damla, ve Esin Temeloğlu Şen. “Yaşamda Anlam Bulma, Stresle Başa Çıkma ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişkide Narsisizm Nasıl Bir Rol Üstlenir?: Transaksiyonel Stres ve Başa Çıkma Modeli Açısından Bir İnceleme”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 12, sy 2, Mayıs 2025, ss. 329-57, doi:10.31682/ayna.1616131.
Vancouver
1.Damla Çakıcı, Esin Temeloğlu Şen. Yaşamda Anlam Bulma, Stresle Başa Çıkma ve Yaşam Kalitesi Arasındaki İlişkide Narsisizm Nasıl Bir Rol Üstlenir?: Transaksiyonel Stres ve Başa Çıkma Modeli Açısından Bir İnceleme. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 01 Mayıs 2025;12(2):329-57. doi:10.31682/ayna.1616131

Cited By