Derleme

Otizmi Yeniden Anlamak: Parçalanabilir Belirtiler ve Nicel Genetik

Cilt: 8 Sayı: 2 28 Haziran 2021
PDF İndir
EN TR

Otizmi Yeniden Anlamak: Parçalanabilir Belirtiler ve Nicel Genetik

Öz

Otizm spektrum bozukluğu, sosyal etkileşimde ve iletişimde güçlükler ile kısıtlı/tekrarlayan davranışlar ve ilgi alanları temelinde tanımlanmaktadır. Otizmin etiyolojisini anlamak ve etkili müdahale yolları üretmek, bozukluğun karmaşık doğası ve belirtilerin farklı şekillerde görülebilmesi gibi sebeplerden dolayı zorlayıcı olabilmektedir. Konu hakkında kısıtlı ilerlemenin sebeplerinden biri birbirinden oldukça farklı belirti gruplarını açıklayan tek bir sebep aranması olabilir. Parçalanabilir otizm üçlemesi hipotezi, otizmi karakterize eden belirti gruplarının davranışsal, bilişsel ve genetik düzeylerde büyük ölçüde birbirinden bağımsız olabileceğini önermektedir. Bu makale, söz konusu hipoteze kanıt teşkil edebilecek nicel genetik yöntemler ile elde edilen bulguları değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Söz konusu bulgular, otizm belirtilerinin genetik temellerinin farklılık gösterebildiğine işaret etmekte ve parçalanabilir otizm üçlemesi hipotezini desteklemektedir. Tek yumurta ikizlerinde görülen fenotipik varyanslar, belirti grupları arasında yeterli düzeyde anlamlı ilişkinin bulunamayışı ve hem genetik hem de çevresel faktörlerin etkisi açısından tespit edilen farklılıklar otizm belirtilerinin birbirinden bağımsız değerlendirilebileceğine işaret etmektedir. Belirli kısıtlılıklar ve bunlara yönelik öneriler ışığında tartışılan bulgular otizmin heterojen yapısını anlamayı kolaylaştırmakta ve etkili müdahale teknikleri geliştirilebilmesi için yol göstermektedir. Böylece, belirli belirti gruplarında daha çok güçlüğü bulunan otizm tanısı almış bireyler kadar tanı kriterini karşılayacak kadar çeşitli belirtilere sahip olmayan ancak yoğun güçlük yaşayan bireyler için faydalı olacak müdahale protokollerinin oluşturulabileceğine dikkat çekilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. American Psychiatric Association (APA). (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5. Baskı). Washington, DC: Author.
  2. Bailey, A., Le Couteur, A., Gottesman, I., Bolton, P., Simonoff, E., Yuzda, E. ve Rutter, M. (1995). Autism as a strongly genetic disorder: Evidence from a British twin study. Psychological Medicine, 25(01), 63–77. https://doi.org/10.1017/S0033291700028099
  3. Bargiela, S., Steward, R. ve Mandy, W. (2016). The experiences of late-diagnosed women with autism spectrum conditions: An investigation of the female autism phenotype. Journal of Autism and Developmental Disorders, 46(10), 3281–3294. https://doi.org/10.1007/s10803-016-2872-8
  4. Bolton, P., Macdonald, H., Pickles, A., Rios, P., Goode, S., Crowson, M., Bailey, A. ve Rutter, M. (1994). A case-control family history study of autism. Journal of Child Psychology and Psychiatry, and Allied Disciplines, 35(5), 877–900. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.1994.tb02300.x
  5. Bruder, C. E., Piotrowski, A., Gijsbers, A. A., Andersson, R., Erickson, S., de Ståhl, T. D., ... Crowley, M. (2008). Phenotypically concordant and discordant monozygotic twins display different DNA copy-number-variation profiles. The American Journal of Human Genetics, 82(3), 763–771. https://doi.org/10.1016/j.ajhg.2007.12.011
  6. Brunsdon, V. E. ve Happé, F. (2014). Exploring the ‘fractionation’of autism at the cognitive level. Autism, 18(1), 17–30. https://doi.org/10.1177/1362361313499456
  7. DeFries, J. C. ve Fulker, D. W. (1985). Multiple regression analysis of twin data. Behavior Genetics, 15(5), 467–473. https://doi.org/10.1007/BF01066239
  8. Dworzynski, K., Happé, F., Bolton, P. ve Ronald, A. (2009). Relationship between symptom domains in autism spectrum disorders: A population based twin study. Journal of Autism and Developmental Disorders, 39(8), 1197–1210. https://doi.org/10.1007/s10803-009-0736-1

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

28 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

8 Mayıs 2020

Kabul Tarihi

28 Aralık 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Zıvralı Yarar, E. (2021). Otizmi Yeniden Anlamak: Parçalanabilir Belirtiler ve Nicel Genetik. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 8(2), 186-198. https://doi.org/10.31682/ayna.734371
AMA
1.Zıvralı Yarar E. Otizmi Yeniden Anlamak: Parçalanabilir Belirtiler ve Nicel Genetik. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2021;8(2):186-198. doi:10.31682/ayna.734371
Chicago
Zıvralı Yarar, Esra. 2021. “Otizmi Yeniden Anlamak: Parçalanabilir Belirtiler ve Nicel Genetik”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 8 (2): 186-98. https://doi.org/10.31682/ayna.734371.
EndNote
Zıvralı Yarar E (01 Haziran 2021) Otizmi Yeniden Anlamak: Parçalanabilir Belirtiler ve Nicel Genetik. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 8 2 186–198.
IEEE
[1]E. Zıvralı Yarar, “Otizmi Yeniden Anlamak: Parçalanabilir Belirtiler ve Nicel Genetik”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 8, sy 2, ss. 186–198, Haz. 2021, doi: 10.31682/ayna.734371.
ISNAD
Zıvralı Yarar, Esra. “Otizmi Yeniden Anlamak: Parçalanabilir Belirtiler ve Nicel Genetik”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 8/2 (01 Haziran 2021): 186-198. https://doi.org/10.31682/ayna.734371.
JAMA
1.Zıvralı Yarar E. Otizmi Yeniden Anlamak: Parçalanabilir Belirtiler ve Nicel Genetik. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2021;8:186–198.
MLA
Zıvralı Yarar, Esra. “Otizmi Yeniden Anlamak: Parçalanabilir Belirtiler ve Nicel Genetik”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 8, sy 2, Haziran 2021, ss. 186-98, doi:10.31682/ayna.734371.
Vancouver
1.Esra Zıvralı Yarar. Otizmi Yeniden Anlamak: Parçalanabilir Belirtiler ve Nicel Genetik. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 01 Haziran 2021;8(2):186-98. doi:10.31682/ayna.734371