Araştırma Makalesi

Algılanan Ebeveynlik Biçimlerinin Kişiler Arası Döngüsel Model Üzerinde Temsili

Cilt: 9 Sayı: 1 28 Şubat 2022
PDF İndir
EN TR

Algılanan Ebeveynlik Biçimlerinin Kişiler Arası Döngüsel Model Üzerinde Temsili

Öz

Şema Terapi Kuramına göre farklı ebeveynlik biçimleri, çocukluk çağında karşılanmayan veya fazlasıyla karşılanan temel psikolojik ihtiyaçlar aracığıyla erken dönem uyumsuz şemaların gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Bu şemaların da farklı psikolopatolojilerin gelişiminde ve kişiler arası işlevselliğin bozulmasında etkili olduğu öne sürülmektedir. Bu çalışmada, algılanan farklı ebeveynlik biçimlerinin özgül kişiler arası problem türleri ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya, yaşları 18 ile 65 arasında değişen 498 yetişkin (324 kadın, 174 erkek) katılmıştır. Ölçüm araçları olarak Kişiler Arası Problemler Envanteri, Young Ebeveynlik Ölçeği ve demografik bilgi formu kullanılmıştır. Döngüsel analiz ile anne ve babadan algılanan ebeveynlik biçimlerinin kişilerarası döngü üzerindeki temsilleri incelenmiştir. Sonuçlar, anne ve babadan algılanan cezalandırıcılık ile, babadan algılanan sömürücü/istismar eden ve anneden algılanan aşırı izin verici/sınırsız ebeveynlik biçimlerinin düşmancıl-baskın problemler çeyreğinde, anne ve babadan algılanan koşullu/ başarı odaklı ebeveynlik biçiminin yakın-baskın problemler çeyreğinde, anneden algılanan aşırı koruyucu ebeveynlik biçiminin yakın-itaatkar problemler çeyreğinde, anneden algılanan duygusal bakımdan yoksun bırakma ve babadan algılanan değişime kapalı/duygularını bastıran ebeveynlik biçiminin ise düşmancıl-itaatkar problemler çeyreğinde konumlandığı göstermiştir. Bulgular, şema terapi kuramına sağladığı görgül destek ve klinik doğurguları açısından tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adibsereshki, N., Rafi, M. A., Aval, M. H. ve Tahan, H. (2018). Looking into some of the risk factors of mental health: the mediating role of maladaptive schemas in mothers’ parenting style and child anxiety disorders. Journal of Public Mental Health, 17(2), 69-78. https://doi.org/10.1108/JPMH-08-2017-0028
  2. Alden, L. E., Wiggins, J. S. ve Pincus, A. L. (1990). Construction of circumplex scales for the Inventory of Interpersonal Problems. Journal of Personality Assessment, 55(3-4), 521-536.
  3. Alden, L. E. ve Capreol, M. J. (1993). Avoidant personality disorder: Interpersonal problems as predictors of treatment response. Behavior Therapy, 24(3), 357-376. https://doi.org/10.1016/S0005-7894(05)80211-4
  4. Akyunus, M. ve Gençöz, T. (2016a). Psychometric properties of the inventory of interpersonal problems-Circumplex scales short form: A reliability and validity study. Dusunen Adam: The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences, 29(1), 36-48. https://doi.org/10.5350/DAJPN2016290104
  5. Akyunus, M. ve Gençöz, T. (2016b). Kişilik bozukluğu inanışlarının kişilerarası döngüsel model üzerindeki temsili. Türk Psikoloji Dergisi, 31(77), 1-7.
  6. Akyunus, M., Gençöz, T. ve Karaköse Çelik, S. (2021). The mediator role of negative cognitive emotion regulation strategies between interpersonal problems and borderline personality beliefs. Journal of Rational - Emotive and Cognitive - Behavior Therapy, 39(3), 322-334. https://doi.org/10.1007/s10942-020-00373-0
  7. Akyunus, M. ve Gültekin, F. B. (2021). Representations of the early maladaptive schemas on the interpersonal circumplex. [Değerlendirilmek üzere gönderilmiş yazı]. International Journal of Cognitive Therapy.
  8. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-5®). American Psychiatric Pub.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Şubat 2022

Gönderilme Tarihi

15 Eylül 2021

Kabul Tarihi

29 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Akyunus, M., & Akbay, S. (2022). Algılanan Ebeveynlik Biçimlerinin Kişiler Arası Döngüsel Model Üzerinde Temsili. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 9(1), 160-181. https://doi.org/10.31682/ayna.995535
AMA
1.Akyunus M, Akbay S. Algılanan Ebeveynlik Biçimlerinin Kişiler Arası Döngüsel Model Üzerinde Temsili. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2022;9(1):160-181. doi:10.31682/ayna.995535
Chicago
Akyunus, Miray, ve Sergen Akbay. 2022. “Algılanan Ebeveynlik Biçimlerinin Kişiler Arası Döngüsel Model Üzerinde Temsili”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 9 (1): 160-81. https://doi.org/10.31682/ayna.995535.
EndNote
Akyunus M, Akbay S (01 Şubat 2022) Algılanan Ebeveynlik Biçimlerinin Kişiler Arası Döngüsel Model Üzerinde Temsili. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 9 1 160–181.
IEEE
[1]M. Akyunus ve S. Akbay, “Algılanan Ebeveynlik Biçimlerinin Kişiler Arası Döngüsel Model Üzerinde Temsili”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 9, sy 1, ss. 160–181, Şub. 2022, doi: 10.31682/ayna.995535.
ISNAD
Akyunus, Miray - Akbay, Sergen. “Algılanan Ebeveynlik Biçimlerinin Kişiler Arası Döngüsel Model Üzerinde Temsili”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 9/1 (01 Şubat 2022): 160-181. https://doi.org/10.31682/ayna.995535.
JAMA
1.Akyunus M, Akbay S. Algılanan Ebeveynlik Biçimlerinin Kişiler Arası Döngüsel Model Üzerinde Temsili. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2022;9:160–181.
MLA
Akyunus, Miray, ve Sergen Akbay. “Algılanan Ebeveynlik Biçimlerinin Kişiler Arası Döngüsel Model Üzerinde Temsili”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 9, sy 1, Şubat 2022, ss. 160-81, doi:10.31682/ayna.995535.
Vancouver
1.Miray Akyunus, Sergen Akbay. Algılanan Ebeveynlik Biçimlerinin Kişiler Arası Döngüsel Model Üzerinde Temsili. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 01 Şubat 2022;9(1):160-81. doi:10.31682/ayna.995535