LEV LEHİSTAN GİREYLERE KARŞI III. YAN SOBESKİY DÖNEMİNDE KIRIM HANLIĞI VE REÇ POSPOLİTA ARASINDAKİ ÇATIŞMA
Öz
Bu makalede, Mikhail Vişnevetsky ve Yan Sobeskiy hükümdarlığı döneminde Kırım Hanlığı ve Reç Pospolita ilişkileri ele alınmaktadır. Yan Sobeskiy, 1667, 1671, 1672’de birçok önemli zafer kazanmıştı. Polonyalı süvariler sayıları onlardan daha az olmasına rağmen Tatarlara ve Kozaklara karşı zaferler kazanıyordu. Yan Sobeskiy zor zamanlarda Reç Pospolita’nın hükümdarı oldu ve 1672-1675’teki Polonya-Türk Savaşı ve 1683-1696’daki Büyük Türk Savaşı’nda Osmanlılara karşı önemli zaferler kazanılmasında katkısı oldu. Askerî operasyonların ana üsleri Galiçya ve Moldova idi. Güçlendirilmiş kaleler sistemine ve süvarilerin manevra birimlerine dayanan Yan Sobeskiy, Kırımları mağlup etmiştir. S. Kunitsky liderliğindeki Kozak topluluğu, Bucaklar’ı ağır kayıplara uğratmıştır, ancak genel olarak başarısız olmuştur. XVII. yy.’ın 90’lı yıllarındaki S. Paliya yönetimindeki Bucak seferleri başarılı olmuştur. İ. Mazepa, Ukrayna’yı Tatarlardan korumak için etkili bir savunma sistemi kurmuştu. Kozaklar, Aşağı Dinyeper yakınındaki Kırımlılara karşı başarılı operasyonlar yapmıştı. S. Yablonovsky, Yan Sobeskiy’in liderlik yeteneğine sahip değildi ancak yine de 1695’te Lviv ve 1698’de Polonyalıların ağır bedeller ödeyerek aldığı Podgaytsy yakınındaki savaşlarda zafer kazandı. İ. Samoyloviç, Kırım Hanlığı ile ilişkileri genelde iyi tutmuş, sadece Türklerle savaşmıştı. İ. Mazepa, tüm Sol Hetmanlılar arasında Kırım Tatarlarına karşı savaşı destekleyenler arasında yer almaktaydı.
Anahtar Kelimeler
ЛЕВ ЛЕХИСТАН ГИРЕЕВКЕ ҚАРСЫ. ЯН III СОБЕСКИЙ ДӘУІРІНДЕГІ ҚЫРЫМ ХАНДЫҒЫ МЕН ДОСТАСТЫҚ АРАСЫНДАҒЫ ҚАРАМА-ҚАЙШЫЛЫҚ
Öz
Бұл мақала Михаил Вишневецкий мен Ян Собескийдің билік құрған кездегі Қырым хандығы мен Достастық қатынастарына арналған. Ян Собеский 1667, 1671, 1672 жылдары бірқатар маңызды жеңістерге қол жеткізген. Ян Собеский қиын-қыстау уақытта поляк-литвалық достастықтың билеушісі болды және 1672-1675 жж. Поляк-түрік соғысында, 1683-1696 жылдардағы Ұлы түрік соғысында жеңістерге қол жеткізді. Соғыс әрекеттері Галичина мен Молдавияда да етек алды. Маневрлік атқыштар құрамының арқасында Ян Собеский қырымдықтарды да жеңді. С.Куницкий казактарының жорығы буджактарға үлкен шығын әкелді, бірақ сәтсіз аяқталды. XVII ғасырдың 90-жылдары С.Пали басшылығындағы Буджак жорығы сәтті болды. И.Мазепа Украинаны татарлардан қорғаудың тиімді жүйесін құрды. Казактар Төменгі Днепрде қырымдарға қарсы сәтті ұрыстар жүргізді. С.Яблоновский Ян Собеский сияқты көшбасшылық қабілетке ие болмады, бірақ та 1695 ж. Львов үшін, 1698 ж. Подгайцы маңында болған шайқастарда жеңіске жетті. И.Самойлович Қырым хандығымен байланысты үзбеді және тек түріктермен соғысты. Сол жағалаудағы Гетманның барлық адамдары арасында И.Мазепа қырымдықтармен соғысты қолдады.
Anahtar Kelimeler
LION OF LECHISTAN AGAINST GHERAYS. RELATIONSHIPS BETWEEN CRIMEAN KHANATE AND RZECZ POSPOLITA IN EPOCH OF JAN III SOBIESKI
Öz
This paper deals with the relationship of the Crimean Khanate and the Polish-Lithuanian Commonwealth during the reign of Michael Vyshnewetskyi and Jan Sobieski. Jan Sobieski won some important victories in 1667, 1671 and 1672. Although they had fewer cavaliers, luck accompanied him in battlefields against the Tatars. Jan Sobieski became the ruler of Rzeczpospolita in difficult times and helped win several important victories over the Ottomans, who changed the course of the Polish-Turkish war of 1672-1675 and the Great Turkish War in 1683-1696. The main theaters of military operations were Galicia and Moldova. Based on the system of fortified castles and maneuverable cavalry detachments, Jan Sobieski defeated Crimeans. Campaign Cossacks under the leadership of S. Kunitsky caused heavy losses of Bugeac, but overall was unsuccessful. Bugeac campaign in the 90s of XVII. under the guidance of S. Paliy was successful. Mazepa established effective defense system of Ukraine against the Tatars. Cossacks made successful operations against the Crimeans in the Lower Dnieper. Although S. Yablonovsky did not own such leadership talent as J. Sobieski, he won victory in battle at Lviv in 1695 and at Pidgaytsi in 1698, though paying a gerat price. I. Samoylovich had good relations with the Crimean Khanate and fought only with the Turks. I. Mazepa, among the rulers of Hetmanshchina (on the left bank ) was the sole supporter of the war against Crimean Tatars.
Anahtar Kelimeler
ЛЕВ ЛЕХИСТАНА ПРОТИВ ГИРЕЕВ. ПРОТИВОСТОЯНИЕ МЕЖДУ КРЫМСКИМ ХАНСТВОМ И РЕЧЬЮ ПОСПОЛИТОЙ В ЭПОХУ ЯНА III СОБЕСКОГО
Öz
Данная статья посвящена отношениям Крымского ханства и Речи Посполитой в правление Михаила Вишневецкого и Яна Собеского. Ян Собеский одержал ряд важных побед в 1667, 1671, 1672 гг. В полевых сражениях с татарами удача сопутствовала ему. Польская гусария уступая в численности татарам и казакам неизмено одерживала победы. Ян Собеский стал правителем Речь Посполитой в сложное время и помог одержать несколько важных побед над Османами, которые переломили ход польско-турецкой войны 1672-1675 гг. и Великой Турецкой войны в 1683-1696 гг. Основными театрам военных действий были Галичина и Молдавия. Опираясь на систему укрепленных замков и маневренные отряды конницы Ян Собеский наносил поражения крымцам. Кампания казаков С. Куницкого нанесла большие убытки буджакцам, но в целом была неудачной. Буджакские кампании в 90-х гг. XVII в. под руководством С. Палия были удачными. И. Мазепа наладил эфективную систему оборону Украины от татар. Казаки совершали удачные операции против крымцев на Нижнем Днепра. С. Яблоновский не владел полководческим талантом Яна Собеского, но все таки одержал победы в битвах под Львовом в 1695 г. и под Подгайцами в 1698 г. достались полякам дорогой ценой. И. Самойлович не обострял отношений с Крымским ханством и воевал только с турками. И. Мазепа cреди всех гетьманов Левобережной Гетьманщины был сторонником войны с крымцами.
Anahtar Kelimeler
