KAZAK GENÇLERİNİN KONUŞMA DİLİNDEKİ DİL DEĞİŞİKLİKLERİ

Öz

Kazakça konuşan gençlerin sayısı giderek artsa da, konuştukları Kazakçanın kalitesi tatmin edici düzeyde değil. Bu durum son zamanlarda Kazak basınında ve sosyal medyada tartışma konusu oldu. Bu nedenle, konuyu dilbilimsel araştırmaların konusu haline getirmek ve gerçek örneklerle göstermek amacıyla, Kazakistan'daki iki tanınmış üniversitenin öğrencilerinin sözlü konuşmaları üzerinde bir çalışma yürütüldü. Gençlerin sözlü konuşmalarındaki olumlu ve olumsuz süreçlere işaret eden olgular tespitedilip analizedilmiştir. Bu çalışmada, öğrencilerin sözlü ifadelerindeki bu süreçlerin dilsel ve dildışı nedenlerini tespit ediyoruz. Araştırma verileri, üniversite öğrencilerinin belirli konularda fikir alış verişinde bulundukları bir videoyu içermektedir. Uygunsuz kullanılan kelimeler yazıya dökülmüş ve tartışılmıştır. Analiz, konunun genel girişi çeriği ve her öğrencinin konuşma yapısı üzerinden gerçekleştirilir. Bu amaca ulaşmak için dilselnedenler fonetik, morfoloji ve sözdizimsel yapılar düzeyinde analiz edilir ve dildışı nedenleri etkileyen faktörler belirlenir.

Anahtar Kelimeler

• Kazakça
• Sözlü Konuşma
• Gençlik Dili
• Konuşma
• Tartışma

LANGUAGE CHANGES IN THE SPOKEN LANGUAGE OF KAZAKH YOUTH

Öz

Although the number of Kazakh-speaking young people is currently growing, the quality of the Kazakh language they speak is not satisfactory. It has been a point of discussion in the Kazakh press and social networks recently. Therefore, in order to bring this issue into the subject of linguistic research and illustrate it with concrete examples, a study of the oral speech of students of well-known university in Kazakhstan was conducted. The facts regarding positive and negative processes in the oral speech of young people were established and analyzed. In this paper, we identify linguistic and non-linguistic causes of these processes in students' oral utterances. The research data includes a video of university students exchanging opinions on specific topics. The words used inappropriately were transcribed and discussed. The analysis is performed on the general introductory content of the topic and the structure of each student's speech. To achieve the goal, linguistic causes are analyzed at the levels of phonetics, morphology, and syntactic structures, and the factors influencing non-linguistic causes are determined.

Anahtar Kelimeler

• Kazakh language
• Oral speech
• The Language of Youth.
• Speaking
• Discussion

ЯЗЫКОВЫЕ ИЗМЕНЕНИЯ В РАЗГОВОРНОЙ РЕЧИ КАЗАХСКОЙ МОЛОДЕЖИ

Öz

несмотря на рост числа казахскоязычной молодёжи, качество казахского языка, которым они владеют, в последнее время оставляет желать лучшего. В последнее время эта тема активно обсуждается в казахской прессе и социальных сетях. Поэтому, с целью включения этого вопроса в сферу лингвистических исследований и иллюстрации его конкретными примерами, было проведено исследование устной речи студентов известного университета Казахстана. Установлены и проанализированы факты, свидетельствующие о позитивных и негативных процессах в устной речи молодёжи. В данной работе мы выявляем лингвистические и нелингвистические причины этих процессов в устной речи студентов. Материалом исследования служит видео, где студенты университета обмениваются мнениями по определённым темам. Были расшифрованы и обсуждены некорректно используемые слова. Анализу подвергается общее вводное содержание темы и структура речи каждого студента. Для достижения поставленной цели лингвистические причины анализируются на уровне фонетики, морфологии и синтаксических структур, а также определяются факторы, влияющие на нелингвистические причины.

Anahtar Kelimeler

• казахский язык
• устная речь
• язык молодежи.
• Выступление
• Дискуссия

ҚАЗАҚ ЖАСТАРЫНЫҢ СӨЙЛЕУ ТІЛІНДЕГІ ТІЛДІК ӨЗГЕРІСТЕР

Öz

Қазіргі уақытта қазақ тілінде сөйлейтін жастардың қатары көбейгенімен олар сөйлеп жүрген қазақ тілінің сапасы көңіл қуантарлық жағдайда емес. Бұл туралы қазақ баспасөзінде, әлеуметтік желілерде соңғы уақытта көп айтылып, жазылып жатыр. Сондықтан осы мәселені лингвистикалық тұрғыдан зерттеу нысанына алып, нақты себептерін көрсету үшін Қазақстанның танымал университетіндегі студенттердің ауызекі сөйлеу тіліне зерттеу жүргізілді. Жастардың сөйлеу тіліндегі оң үдерістер мен теріс үдерістерге не жататыны анықталды. Содан соң зерттеу нысанына алынған студент-жастардың тілдік қорындағы оң және теріс үдерістердің тілдік және тілдік емес себептерін анықтау жоспарланды. Зерттеу материалына университет студенттерінің белгілі бір тақырыпта пікір алмасқан видеосы пайдаланылады. Бұл материалдағы студенттердің машықсыз сөйленген сөздері алдымен жазылып алынып, сосын оған талдау жүргізілді. Талдау тақырыптың жалпы ашылу мазмұны мен әр сөйлеуші студент сөзінің құрылымын қоса ала отырып жасалады. Нәтижеге қол жеткізу үшін тілдік себептер фонетикалық, морфологиялық, синтаксистік құрылымдар деңгейінде талданады. Сонымен қатар тілдік емес себептерге әсер етуші факторлар анықталады.

Anahtar Kelimeler

• қазақ тілі
• ауызша сөз
• жастар тілі
• Сөйлеу
• Талқыдау

Kaynakça

1. Anthony, K. (2001). Syntactic change. University of Pennsylvania. 699-729. https://doi.org/10.1002/9780470756416.ch22
2. Amirov, R. (1972). Peculiarities of the syntax of Kazakh colloquial speech. Alma-Ata.
3. Bubnova, G.I., & Garbovsky, N.K. (1991). Written and oral communication. Syntax and prosody. Moscow: Moscow State University.
4. Belikov, V.I. & Krysin, L.P. (2001). Sociolinguistics. Moscow: Russian State Humanitarian University.
5. David, C. (2000). Language death. Cambridge: Cambridge University Press.
6. Jean, A. (2001). Language Change: Progress or Decay? 3rd ed. Cambridge University Press
7. Harriet, J. O. (2009). The Anthropology of Language: An Introduction to Linguistic Anthropology. 2nd ed. Wadsworth.
8. Khassenov B. (2021). Sound Symbolism in theProto-Turkic Language. 3L: TheSoutheastAsianJournal of English Language Studies – Vol 27(1): 102 – 114 http://doi.org/10.17576/3L-2021-2701-08 102

9. Kuderinova, K.B. (2016). Importance of studying spoken language. Bulletin of BSMU scientific journal, №4, pp. 202-211.
10. Kuderinova, K.B. (2008). Characteristics of modern Kazakh literary language. “Tiltanym” journal. №2.
11. Kuderinova, K. (2010). Peculiarities of modern oral literary language. Proceeding of the conference International scientific-theoretical conference "Language, literature and translation problems at the junction of cultures". Almaty, pp. 342-344.
12. Kroch A. (2001). Syntactic change. The Handbook of Contemporary Syntactic Theory. Blachwell. Pp. 699-729.
13. Luria, A.R. (2002). Letter and speech. Neurolinguistic research. Moscow.
14. Lvov, M.R. (2002). Basic theory speech. Moscow, 248 p.
15. Ministry of Education and Science of the Republic of Kazakhstan, Ministry of Education of the Republic of Kazakhstan, viewed 5 December 2023. https://www.gov.kz/memleket/entities/edu/activities/273?lang=en
16. Syzdyk, R. (2014). Oral developed literary language. Almaty: Dyke-Press.
17. Syzdyk, R. (2014). Soz sazy. Akmaty.
18. Shcherba, L.V. (1957). Selected works on the Russian language. Moscow.
19. Russian colloquial speech. Phonetics. Morphology. Vocabulary. Gesture, (1983). Moscow: Nauka.
20. Uali, N. (2020). Qazaqtyngdasturlisozsaptamy. Almaty.
21. Zemskaya, E.A. Kitaigorodskaya, M.V. & Shiryaev, E.N. (1981). Russian colloquial speech. General questions. Word formation, syntax. Moscow: Nauka.