TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI’NDA KÜLTÜREL İŞ BİRLİĞİ: “TÜRK EDEBİYATININ MÜCEVHERLERİ”
Öz
Bu makalede, 2022 yılında yayımlanan 100 ciltlik Türk Edebiyatının Mücevherleri koleksiyonunun rolü özelinde, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) çerçevesinde kültürel iş birliği incelenmektedir. Başlangıçta küçük ve bölgesel bir yapı olarak kurulan TDT, bilimsel, kültürel, eğitimsel, sosyo-ekonomik ve politik alanlarda iş birliğini teşvik eden önemli bir uluslararası aktör hâline gelmiştir. Kültürel bağlantılar ve eğitim faaliyetleri, Türkçe konuşan ülkeler arasındaki bağları güçlendirmede merkezi bir role sahiptir. “Altın Koleksiyon” olarak da bilinen Türk Edebiyatının Mücevherleri koleksiyonu, 100 ciltten oluşmakta olup, bunlardan 17 cilt (Cilt 39-55) önde gelen Türk şair ve yazarlarının başyapıtlarına ayrılmıştır. Birçok eser Özbekçeye çevrilmiş ve Latin ve Kiril alfabelerinde yayımlanmıştır. Makalede, bu ciltlerin Özbekistan’da hangi yayınevlerinde, hangi yıllarda ve hangi alfabe sistemleriyle yayımlandığına ilişkin ayrıntılı istatistiksel ve analitik veriler sunulmaktadır. Ayrıca, çevirmenlerin katkıları vurgulanmakta ve koleksiyonun Türk dünyasında kültürel iş birliğine etkisi analiz edilmektedir. Çalışma, hem nesir hem de şiir türündeki eserlerin kapsamlı bir değerlendirmesini sunmaktadır ve koleksiyonun Türk edebiyatı mirasının yayılmasındaki önemini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
ТҮРКІ МЕМЛЕКЕТТЕРІ ҰЙЫМЫНДАҒЫ МӘДЕНИ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ: «ТҮРКІ ӘДЕБИЕТІНІҢ ЖАУҺАРЛАРЫ»
Öz
: Бұл мақалада 2022 жылы жарияланған 100 томдық «Түркі әдебиетінің жауһарлары» жинағының рөліне ерекше мән бере отырып, Түркі мемлекеттері ұйымы (ТМҰ) аясындағы мәдени ынтымақтастық қарастырылады. Бастапқыда шағын аймақтық құрылым ретінде құрылған ТМҰ ғылым, мәдениет, білім, әлеуметтік-экономикалық және саяси салаларда ынтымақтастықты дамытуға бағытталған маңызды халықаралық ұйымға айналды. Мәдени және білім беру қызметтері түркі тілдес елдер арасындағы байланыстарды нығайтуда негізгі рөл атқарады. «Түркі әдебиетінің жауһарлары» жинағы, «Алтын коллекция» деп те аталады, 100 томнан тұрады, оның 17 томы (39-55 томдар) белгілі түркі ақындары мен жазушыларының жауһарларына арналған. Көптеген шығармалар өзбек тіліне аударылып, латын және кирилл жазу жүйелерімен басылып шыққан. Мақалада бұл томдардың Өзбекстанда қай баспаларда, қай жылдары және қандай жазу үлгілерімен жарияланғаны туралы толық статистикалық және аналитикалық мәліметтер берілген. Сонымен қатар аудармашылардың үлесі көрсетіліп, жинақтың түркі әлемінде мәдени ынтымақтастыққа тигізген әсері талданады. Зерттеу прозалық және поэзиялық шығармаларды кешенді бағалап, жинақтың түркі әдеби мұрасын таратудағы маңызын атап көрсетеді.
Anahtar Kelimeler
CULTURAL COOPERATION IN THE ORGANIZATION OF TURKIC STATES: “JEWELS OF TURKIC LITERATURE”
Öz
This review paper examines cultural cooperation within the Organization of Turkic States (OTS), with a particular focus on the role of the 100-volume collection Jewels of Turkic Literature, published in 2022. The OTS, initially established as a small regional organization, has expanded into a significant international actor promoting collaboration across scientific, cultural, educational, socio-economic, and political domains. Cultural and educational activities play a central role in strengthening ties among Turkic-speaking countries. The Jewels of Turkic Literature collection, known as the “Golden Collection,” includes 100 volumes, of which 17 (Volumes 39-55) are dedicated to masterpieces of prominent Turkic poets and writers. Many works have been translated into Uzbek and published across various formats, including Latin and Cyrillic scripts. This paper provides a detailed analytical overview of the publishing houses and chronology of publication years, and translation practices associated with these volumes in Uzbekistan. Additionally, it highlights the contributions of translators and evaluates the collection’s significance in fostering cultural cooperation in the Turkic world. The study offers a comprehensive analysis of both prose and poetry works, emphasizing the collection’s impact on the dissemination of Turkic literary heritage.
Anahtar Kelimeler
КУЛЬТУРНОЕ СОТРУДНИЧЕСТВО В РАМКАХ ОРГАНИЗАЦИИ ТЮРКСКИХ ГОСУДАРСТВ: «ЖЕМЧУЖИНЫ ТЮРКСКОЙ ЛИТЕРАТУРЫ»
Öz
В данной статье рассматривается культурное сотрудничество в рамках Организации тюркских государств (ОТГ), с особым вниманием к роли 100-томной коллекции «Жемчужины тюркской литературы», опубликованной в 2022 году. ОТГ, изначально созданная как небольшая региональная организация, превратилась в значимый международный субъект, способствующий сотрудничеству в научной, культурной, образовательной, социально-экономической и политической сферах. Культурная и образовательная деятельность является ключевым элементом укрепления связей между тюркоязычными странами. Коллекция «Жемчужины тюркской литературы», известная как «Золотая коллекция», включает 100 томов, из которых 17 (тома 39–55) посвящены шедеврам выдающихся поэтов и писателей тюркской литературы. Многие произведения были переведены на узбекский язык и опубликованы в различных форматах, включая латинскую и кириллическую письменность. В статье представлено детальное статистическое и аналитическое описание издательств, годов издания и практик перевода этих томов в Узбекистане. Особое внимание уделено вкладу переводчиков и значению коллекции для культурного сотрудничества в тюркском мире. Статья предлагает комплексный анализ прозаических и поэтических произведений, подчеркивая их влияние на распространение тюркского литературного наследия.
Anahtar Kelimeler
“Yazar, bu çalışmanın akademik dürüstlük ve bilimsel etik ilkelerine uygun olarak gerçekleştirildiğini beyan eder. Makale özgündür, daha önce yayımlanmamıştır ve hâlihazırda başka bir dergide değerlendirme sürecinde değildir. Çalışmada kullanılan tüm kaynaklar usulüne uygun şekilde belirtilmiş olup, intihal, veri uydurma veya çarpıtma gibi herhangi bir etik ihlal söz konusu değildir.”
“Yazar, bu çalışmanın hazırlanması sürecinde sağlanan kurumsal destek için Özbekistan Bilimler Akademisi Ebu Reyhan Biruni Adına Şarkiyat (Doğu Araştırmaları) Enstitüsüne içten teşekkürlerini sunar”.
