Muş Lalesi (Tulipa sintenisii Baker)’nde Farklı Yetişme Ortamlarının Soğan Gelişimi Üzerine Etkileri

Objective: This study was carried out in the Muş Alparslan University Muş Tulip Application and Research Center Directorate practice land to examine the effects of different growing media (soil, peat, perlite, mortar soil) on the bulb growth of Muş Tulip and to determine the most suitable growing medium. Materials and Methods: In the study, 10 pots were planted for each application and one bulb was planted in each pot in 4 different growing environments: soil, peat, perlite and mortar soil. Muş tulip bulbs were obtained from Muş center Özdilek village, Muş Alparslan University campus area and Yıldız Herbal Products Seed and Agriculture Industry Inc. obtained from the company's land. In the experiment, properties of Muş tulip bulbs such as main bulb weight, juvenile bulb weight, bulb weight, and total number of bulbs were investigated. Analysis of variance and correlation test were applied to the data obtained as a result of the research by using the JMP statistical program, and the differences between the environments were determined by the LSD multiple comparison test. Results: According to the data obtained as a result of the study, it was revealed that the effect of the growth medium on the weight of the main bulb, the weight of the juvenile bulb and the total bulb weight was statistically significant at the 5% level. Conclusion: In this study, in which different growing environments were compared with the soil, which is the natural habitat of Muş Tulip, some vegetative properties of Muş Tulip were examined and it was revealed that mortar soil (1:1:1 ratio campus soil: burnt cattle manure: creek sand) had a more positive effect on all the properties examined. In the light of the characteristics examined in the study, it has been determined that the content of the growing media is important for the dissemination, commercial use and mass production of the Muş tulip.

Amaç: Bu çalışmada, farklı yetiştirme ortamlarının (toprak, torf, perlit, harç toprağı) Muş Lalesinin soğan gelişimi üzerine etkilerini incelemek ve en uygun yetişme ortamını belirlemek amacıyla Muş Alparslan Üniversitesi Muş Lalesi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü uygulama arazisinde yürütülmüştür. Materyal ve Yöntem: Çalışmada toprak, torf, perlit ve harç toprağı olmak üzere 4 farklı yetişme ortamında her uygulama için 10 saksı ve her bir saksıya bir soğan gelecek şekilde dikim yapılmıştır. Muş ili sınırları içerisinde bulunan Muş merkez Özdilek köyü, Muş Alparslan Üniversitesi kampüs alanı ve Yıldız Bitkisel Ürünler Tohum ve Tarım San. A.Ş. firması arazisinden temin edilen lale soğanları çalışmanın materyalini oluşturmuştur. Denemede; bitki boyu, ana soğan ağırlığı, toplam soğan ağırlığı, yavru soğan ağırlığı, soğan sayısı, kardeş soğan verme oranı, hasatta toplam soğan ağırlık ortalaması, dikim/hasat soğan ağırlık oranı özellikleri incelenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen verilere JMP istatistik programı kullanılarak varyans analizi ve korelasyon testi uygulanmış, ortalamalar arasındaki farklılıklar ise LSD çoklu karşılaştırma testi ile belirlenmiştir. Araştırma Bulguları: Çalışma sonucunda elde edilen verilere göre büyüme ortamlarının ana soğan ağırlığı, yavru soğan ağırlığı ve toplam soğan ağırlığı üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak %5 düzeyinde önemli olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Farklı yetiştirme ortamlarının Muş Lalesinin doğal yetişme ortamı olan toprakla kıyaslandığı bu çalışmada, Muş Lalesinin bazı bitkisel özellikleri incelenmiş ve incelenen tüm özelliklerde harç toprağının (1:1:1 oranında kampüs toprağı:yanmış sığır gübresi:dere kumu) daha olumlu etki gösterdiği ortaya çıkmıştır. Çalışmada Muş lalesinin kültüre alınması, soğanlarının çoğaltılması ve ticari olarak seri üretiminin yapılabilmesi için yetiştirilme ortam içeriklerinin önemli olduğu belirlenmiştir.