Haşhaşın Farklı Gelişme Dönemlerinde Salisilik Asit Uygulamasının Verim ve Alkaloid Oranına Etkisi
Öz
Amaç: Araştırma, haşhaşın farklı gelişme dönemlerinde salisilik asit uygulamasının, bitkisel özellikler, tohum verimi ve bazı alkaloitlerin içeriği üzerine etkisini araştırmak amacıyla yürütülmüştür.
Materyal ve Yöntem: Çalışmada; TMO2 haşhaş çeşidi kullanılarak, geleneksel gübreleme üzerine rozet, sapa kalkma, rozet + sapa kalkma, tomurcuklanma, sapa kalkma + tomurcuklanma ve rozet+sapa kalkma+ tomurcuklanma dönemlerinde 100 ppm’lik salisilik asit uygulanmıştır.
Araştırma Bulguları: Haşhaşın farklı gelişme dönemlerinde salisilik asit uygulamasının bitki boyu dışında incelenen özelliklere etkisi, istatistiksel olarak önemli (P<0.05 ve P<0.01) olmuş ve kontrole göre daha yüksek değerler elde edilmiştir. Bitki boyu 118.0-122.7 cm, kapsül eni 41.8-45.8 mm, kapsül boyu 38.2-41.0 mm, dal sayısı 4.8-7.0 adet/bitki, kapsül verimi 67.1-80.5 kg/da, tohum verimi 81.1 -103.6 kg/da, bin tane ağırlığı 0.37-0.44 g, sabit yağ oranı %38.20-40.51, morfin %0.450-0.535, kodein %0.53-0.75, tebain %0.006-0.025, noskapin %0.059-0.109, oripavin %0.003-0.01 ve papaverin oranı %0.007-0.004 arasında değişmiştir.
Sonuç: Ekonomik girdi maliyetleri de dikkate alınarak, haşhaşta daha yüksek kapsül ve tohum veriminden dolayı tomurcuklanma, yağ oranı bakımdan rozet yaprak + sapa kalkma ve alkaloid içeriği bakımından ise rozet dönemlerinde salisilik asit uygulaması önerilebilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Altıntaş, H., & Kara, N. (2021). Haşhaşın (Papaver somniferum L.) sabit yağ ve alkaloit içeriklerine azotlu gübre formları ve hümik asit uygulamalarının etkisi. Türk Bilim ve Mühendislik Dergisi, 3(2), 103-107.
- Ayhan, A.E., & Yıldırım, M.U. (2021). Sonbahar ve ilkbahar ekimlerinin haşhaşın (Papaver somniferum L.) verim ve morfin içeriği üzerine etkisi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 26(2), 412-420.
- Culpan, E. (2015). Giberellik Asit ve Salisilik Asit Uygulamalarının Aspir (Carthamus tinctorius L.)'in Tohum Verimi ve Kalite Özelliklerine Etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tekirdağ.
- Dittbrenner, A., Mock, H.P., Börner, A., & Lohwasser, U. (2009). Variability of alkaloid content in Papaver somniferum L. Journal of Applied Botany and Food Quality, 82, 103-107.
- Ebrahimzadeh, L., Farahbakhsh, H., & Arvin, S.M.J. (2009). Response of safflower (Carthamus tinctorius L.) growth and development to exogenous application of plant growth regulators. Plant Ecophysiology, 2, 57-61.
- Estaji, A., & Niknam, F. (2020). Foliar salicylic acid spraying effection growth, seed oil content, and physiology of droughtstressed Silybum marianum L. plant. Agricultural Water Management, 234, 106116.
- Gümüşcü, A. (1996) Seçilmiş bazı haşhaş (Papaver somniferum L.) çeşit ve hatlarının verim öğelerinin karşılaştırılması. (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
- Gümüşçü, A., & Arslan, N. (2007). Researches on general and specific combining ability of yield and some traits of the hybrids of selected poppy (Papaver somniferum L.) lines. Acta Horticulturae, 826, 105-110.
- Gümüşçü, A., Arslan, N., & Sarıhan, E.O. (2008). Evaluation of selected poppy (Papaver somniferum L.) lines by their morphine and other alkaloids contents. European Food Research and Technology, 226(5), 1213-1220.
- Hayat, Q., Hayat, S., Irfan, M., & Ahmad, A. (2010). Effect of exogenous salicylic acid under changing environment: A review. Environmental and Experimental Botany, 68, 14–25.