Hızlı Islah Sisteminin Optimizasyonu: İdeal Hasat Zamanı
Öz
Amaç: Bu çalışmada hızlı ıslah koşullarında yetiştirilen bitkilerde çiçeklenmeden sonra 10 farklı hasat tarihi kullanılmış ve erken tohum hasadının toplam generasyon süresine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Yöntem: Araştırma, 2020 yılında yarı kontrollü sera ortamında gerçekleştirilmiş ve materyal olarak TBT16-9 makarnalık buğday genotipi kullanılmıştır. Tohumlar her gözde bir bitki olacak şekilde 28 gözlü fide viyollerine ekilmiştir. Her viyol 1 tekerrür olacak şekilde her bir hasat zamanı için çalışma 4 tekerrürlü olarak tesadüf parselleri deneme desenine göre kurulmuştur. Çalışmada toprak materyali olarak hazır torf kullanılmıştır. Araştırmada 22 saat ışık 2 saat karanlık olacak şekilde (gece ve gündüz sıcaklığı 17/22 °C) hızlı ıslah protokolü uygulanmış ve ardından çiçeklenmeden sonra 10 farklı tarihte hasat yapılmıştır. Hasat edilen bitkilerde bazı morfolojik özellikler incelenmiş ve elde edilen başaklar 35 °C’de 7 gün boyunca etüvde kurutulmaya bırakılmıştır. Ardından tohumlar 4 tekerrürlü olarak 24 °C’de 96 saat doğrudan çimlendirmeye alınmış ve çimlenme oranı (%) değerleri belirlenmiştir.
Araştırma Bulguları: Araştırmada incelenen morfolojik özelliklerin hasat tarihleri ile uyumlu bir artış veya azalış göstermediği belirlenmiştir. Buğday için uygulanan hızlı ıslah protokolü ile çiçeklenmeden 20 gün sonra (Ç-20) yapılan erken tohum hasadının başarılı çimlenme sonuçları (%61.07) gösterdiği ve bu metot ile hızlı ıslah koşullarında bir yılda yaklaşık 5 generasyon alınabileceği saptanmıştır.
Sonuç: Hızlı ıslah koşullarında hem bitkilerin uzun ışıklanma süresine tepkisinin bir sonucu olarak erken çiçeklenmenin hem de erken tohum hasadının generasyon süresini kısaltmada etkili olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Hızlı ıslah, çiçeklenme, generasyon süresi, erken tohum hasadı, buğday
Kaynakça
- Ahmar, S., Gill, R. A., Jung, K. H., Faheem, A., Qasim, M. U., Mubeen, M., & Zhou, W. (2020). Conventional and molecular techniques from simple breeding to speed breeding in crop plants: recent advances and future outlook. International Journal of Molecular Sciences, 21, 2590.
- Alahmad, S., Dinglasan, E., Leung, K., Riaz, A., Derbal, N., Voss-Fels, K., Able, J., Bassi, F., Christopher, J., & Hickey, L. (2018). Speed breeding for multiple quantitative traits in durum wheat. Plant Methods, 14(1), 1-15.
- Bayhan, M., Özkan, R., Yorulmaz, L., Albayrak, Ö., & Akıncı, C. (2022). Hızlı ıslah sisteminin optimizasyonu: bitki yetiştirme tekniklerinin etkileri. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 37(3), 541-556.
- Bohra, A., Saxena, K., Varshney, R. K., & Saxena, R. K. (2020). Genomics-assisted breeding for pigeonpea improvement. Theoretical and Applied Genetics, 133(5), 1721-1737.
- Cazzola, F., Bermejo, C. J., Gatti, I., & Cointry, E. (2020). Speed breeding in pulses: an opportunity to improve the efficiency of breeding programs. Crop Pasture Science, 72, 165-172.
- Cha, J. K., Lee, J. H., Lee, S. M., Ko, J. M., & Shin, D. (2020). Heading date and growth character of korean wheat cultivars by controlling photoperiod for rapid generation advancement. Korean Journal of Breeding Science, 52, 20-24.
- Chaudhary, N., & Sandhu, R. (2024). A comprehensive review on speedbreeding methods and applications. Euphytica, 220, 42.
- Curtis, T., & Halford, N. (2014). Food security: the challenge of increasing wheat yield and the importance of not compromising food safety. Ann App Biol., 164, 354-72.
- Edet, O. U., & Ishii, T. (2022). Cowpea speed breeding using regulated growth chamber conditions and seeds of oven-dried immature pods potentially accommodates eight generations per year. Plant Methods, 18, 106.
- Erenstein, O., Jaleta, M., Mottaleb, K. A., Sonder, K., Donovan, J., & Braun, H. J. (2022) Global trends in wheat production, consumption and trade: Wheat improvement: food security in a changing climate. Cham: Springer International Publishing, 47-66.