Van İli Edremit İlçesinde Yetiştirilen Bazı Ceviz Çeşitlerinin Performanslarının Belirlenmesi
Öz
Amaç: Bu çalışma, Van ili Edremit ilçesindeki bir üretici bahçesinde farklı yerli ve yabancı ceviz çeşitlerinin fenolojik ve pomolojik özelliklerini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Materyal ve Yöntem: Bu çalışma, 2023 yılında Van ili Edremit ilçesi Ayaspınar köyünde, 2013 yılında 7x7 metre dikim aralıklarıyla kurulan ceviz bahçesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, Kaman-1, Kaman-5, Ronde de Montignac, Fernor ve Chandler ceviz çeşitleri incelenmiştir. Değerlendirmeler her çeşitten seçilen 9 ağaç üzerinde üç tekerrürlü olarak yapılmıştır. Fenolojik özellikler, UPOV kriterleri esas alınarak tomurcuk patlama, çiçeklenme (erkek ve dişi), homogami ve yaprak döküm tarihleri üzerinden belirlenmiştir. Pomolojik değerlendirmelerde ise meyve ağırlığı, iç oranı, kabuk kalınlığı, meyve boyutları, kabuk rengi ve iç renk gibi özellikler incelenmiştir. Hastalık ve zararlılar ile don zararı takip edilmiştir. Deneme tesadüf parselleri deneme desenine göre dizayn edilmiştir.
Araştırma Bulguları: Yapılan gözlemlerde en erken yapraklanma ve çiçeklenme tarihleri Kaman 1, en geç ise Chandler çeşidinde gerçekleşmiştir. Kaman 5 çeşidi, en yüksek kabuklu meyve ağırlığı (17.44 g) ve iç meyve ağırlığı (8.43 g) ile öne çıkarken, en düşük kabuklu meyve ağırlığı Fernor (12.67 g) ve en düşük iç meyve ağırlığı Chandler (5.01 g) çeşidinde belirlenmiştir. Meyve boyutları açısından Kaman 5 çeşidi en yüksek değerlere sahipken, en düşük değerler Fernor’da bulunmuştur. Kabuk kalınlığı Kaman 5’te en yüksek (2.21 mm), Fernor’da ise en düşük (1.52 mm) ölçülmüştür. İç randıman Kaman 1’de en yüksek (%52.52), Chandler’da en düşük (%38.85) bulunmuştur. Meyve içi büzüşme durumu Kaman 5’te en yüksek (%27.5), Fernor’da en düşük (%12.75) seviyededir. Boş meyve oranı en yüksek Kaman 5 (%10), en düşük ise Kaman 1 ve Chandler (%4) çeşitlerinde tespit edilmiştir. Meyve içi çürüklüğü en yüksek Kaman 5 ve Ronde de Montignac (%12), en düşük Chandler çeşidinde (%4) görülmüştür.
Sonuç: Van ili Edremit yöresinde Kaman 1 ve Fernor çeşitleri, Kaman 5, Ronde de Montignac ve Chandler çeşitlerinden daha üstün performans sergilemiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Van YYÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi
Proje Numarası
10532
Teşekkür
Van YYÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından 10532 No’lu proje ile desteklenmiştir. Desteklerinden dolayı Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimine teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Abut Umman, E. (2019). Van yöresinde yetişen ceviz çeşitlerinin özelliklerinin belirlenmesi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Van.
- Akça, Y. (2009). Ceviz Yetiştiriciliği, Yenilenmiş ve Genişletilmiş 3. Baskı, Anıt Matbaası, Ankara.
- Akkuzu, H. E., & Çelik, M. (2001). Bazı ceviz çeşitlerinin (Juglans regia L.) Ankara koşullarında fenolojik ve pomolojik özelliklerinin belirlenmesi. Türkiye I. Ulusal Ceviz Sempozyumu, 69-75, Tokat.
- Anonim. (1976). United States standards for grades of walnuts (Juglans regia) in the shell. Department of Agriculture Agricultural, Marketing Service, Fruit and Vegetable Division, Fresh Products Branch (Reprinted-January 1997). USA.
- Anonim. (1990). Kabuksuz ceviz. Türk Standartları Enstitüsü (T.S.E.), TS 1275, Ankara, Türkiye.
- Anonim. (1999). Guidelines for the conduct of tests for distinctness, uniformity and stability. International Union for the Protection of New Varieties of Plants (UPOV). Geneva.
- Aydın, M. (2003). Bazı ceviz çeşitlerinin Niksar ekolojik koşullarında morfolojik, fenolojik ve pomolojik özelliklerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Tokat.
- Bakkalbaşı, E., Yılmaz, Ö. M., & Artık, N. (2010). Türkiye’de yetiştirilen yerli bazı ceviz çeşitlerinin fiziksel özellikleri ve kimyasal bileşenleri. Akademik Gıda, 8(1), 6-54.
- Beyhan, O. (1993). Darende cevizlerinin (Juglans regia L.) seleksiyon yoluyla ıslahı üzerinde araştırmalar. (Yayınlanmamış doktora tezi). Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Van.
- Bilgin, S., Şen, F., Özeker, E., & Bilgin, N. A. (2018). Bazı ceviz çeşitlerinin Menemen ekolojisinde morfolojik ve pomolojik özelliklerinin belirlenmesi. ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 6(1), 31-39.