Türkiye ve Avrupa Birliği’nin 2010-2023 Yılları Arası Koyun Eti Üretimlerinin Kümeleme Analizi Yöntemi ile Değerlendirilmesi

Objective: This study examined sheep meat production amounts in Türkiye and the European Union between 2010 and 2023 using cluster analysis. The study aimed to analyze the current status of sheep meat production in Türkiye and the European Union, revealing potential developments that would benefit or disadvantage our country. Material and Methods: The research data cover total and per capita sheep meat production in Türkiye, obtained from TUIK, and in the European Union, obtained from FAO, between 2010 and 2023. Cluster analysis was applied to the data, and interpretations were made according to the data sets. Results: In terms of total sheep meat production for Türkiye, a cluster with low yields was formed from 2010 to 2021, while a cluster with high yields was formed for 2022 and 2023. In terms of per capita sheep meat production in Türkiye, a cluster with high yields was formed for 2022 and 2023, while a cluster with low yields was formed between 2010 and 2021. For the European Union, both total meat production and per capita sheep meat production showed a pattern opposite to the results obtained for Türkiye. In other words, while progress was observed in Türkiye from 2010 onwards, clusters mostly consisting of high data in both total and per capita sheep meat production, the opposite was observed for the European Union. While increases were observed in total sheep meat production and per capita sheep meat production in Türkiye from 2010 to 2023, decreases are notable in the European Union. Conclusion: Surplus sheep meat production in our country could potentially become an alternative for the European Union market. For this reason, updated studies analyzing the current situation regarding sheep meat production are needed for both our country and the European Union. Therefore, this study is important.

Amaç: Bu çalışmada, 2010-2023 yılları arası Türkiye’de ve Avrupa Birliği’nde elde edilen koyun eti üretim miktarları kümeleme analizi metoduyla incelenmiştir. Araştırmada, Türkiye ve Avrupa Birliği için koyun eti üretimlerine yönelik mevcut durum analizi yapılarak ülkemizin lehine veya aleyhine oluşacak durumların açığa çıkarılması amaçlanmıştır. Materyal ve Yöntem: Araştırma verileri, 2010-2023 yılları arasında TUİK’ ten elde edilen Türkiye ve FAO’ dan elde edilen Avrupa Birliği'ndeki toplam koyun eti üretim miktarları ve kişi başına düşen üretim miktarlarını kapsamaktadır. Verilere kümeleme analizi uygulanmış ve yorumlar veri kümelerine göre yapılmıştır. Araştırma Bulguları: Türkiye için toplam koyun eti üretimi bakımından 2010 yılından başlayarak 2021 yılına kadarki süreçte düşük verimleri gösteren kümelenme oluştururken, 2022 ve 2023 yılları için ise yüksek verimleri gösteren kümelenme oluşturmuştur. Türkiye’de kişi başı koyun eti üretim miktarları bakımından 2022 ve 2023 yılları için yüksek verimleri gösteren kümelenme oluşurken, 2010-2021 yılları arası ise düşük verimleri gösteren kümelenme oluşmuştur. Avrupa Birliği için gerek toplam et üretimleri gerekse de kişi başına düşen koyun eti üretim miktarları Türkiye için elde edilen sonuçların tam tersi bir durum göstermiştir. Bir başka ifadeyle Türkiye’de 2010 yılından başlayarak ilerleyen dönemlerde hem toplam koyun eti üretim miktarları, hem de kişi başına düşen koyun eti üretim miktarları bakımından çoğunlukla yüksek verilerin oluşturduğu kümelenme şeklinde ilerlemeler görülürken, Avrupa Birliği için tersine durum gözlenmiştir. Türkiye’de 2010 yılından başlayarak 2023 yılına kadar toplam koyun eti üretimi ve kişi başına düşen koyun eti üretim miktarlarında artışlar görülürken, Avrupa Birliği’nde azalışlar dikkati çekmektedir. Sonuç: Ülkemizde oluşacak ihtiyaç fazlası koyun eti üretimi Avrupa Birliği pazarı için alternatif olma potansiyeli oluşturabilir. Bu amaçla gerek ülkemiz, gerekse Avrupa Birliği için koyun eti üretimleri ile ilgili mevcut durumun analizini yapan güncel çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bakımdan bu çalışma önem arz etmektedir.