Araştırma Makalesi

Ferula lycia Boiss'in Farklı Organlarındaki Fitokimyasal Varyasyonlar

Cilt: 14 Sayı: 2 29 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Ferula lycia Boiss'in Farklı Organlarındaki Fitokimyasal Varyasyonlar

Öz

Amaç: Bu çalışma, Doğu Akdeniz bölgesine özgü ve nesli giderek tükenmekte olan bir bitki türü olan Ferula lycia Boiss.'da uçucu yağ bileşenleri, fenolik asitler ve flavonoid bileşiklerinin organa özgü dağılımını araştırmayı amaçlamaktadır. Olgun ve olgunlaşmamış meyveler, yapraklar, gövdeler, kökler ve çiçekler olmak üzere farklı bitki kısımlarında ayrı ayrı fitokimyasal analizler gerçekleştirerek, (i) organlar arasında metabolit bileşimi ve verimindeki farklılıkları belirlemeyi, (ii) hangi organların farmakolojik açıdan değerli bileşikler biriktirdiğini belirlemeyi ve (iii) F. lycia'nın farmasötik ve nutrasötik uygulamalarda daha sürdürülebilir ve hedefli kullanımı için bilimsel bir temel sağlamayı amaçlamaktadır. Materyal ve Yöntem: F. lycia doğal ortamından toplanmış ve çiçek, yaprak, kök, gövde, olgun ve olgunlaşmamış meyve gibi bitki kısımlarına ayrılmıştır. Uçucu yağ analizleri Clevenger tipi bir cihaz kullanılarak hidrodistilasyon yoluyla elde edilmiştir. Fenolik asit ve flavonoid analizleri için bitki organları metanol ile ekstrakte edilmiş ve elde edilen ekstraktlar sıvı kromatografisi-tandem kütle spektrometrisi (LC-MS/MS) sistemi sistemi kullanılarak analiz edilmiştir. Bileşiklerin miktar tayini 1-200 μg/mL aralığında değişen harici standartlar kullanılarak gerçekleştirilmiş ve sonuçlar μg/mL olarak ifade edilmiştir. Veriler tek yönlü ANOVA kullanılarak analiz edilmiş ve organlar arasındaki kimyasal farklılıklar Temel Bileşen Analizi (PCA) kullanılarak belirlenmiştir. Araştırma Bulguları: Analiz sonuçları, F. lycia’nın organları arasında önemli kimyasal farklılıklar olduğunu belirlenmiştir. Yapraklar ve çiçekler en yüksek uçucu yağ verimi ile verbenon ve α-phellandrene gibi oksijenli monoterpenler açısından zengin bulunmuştur. Olgunlaşmamış meyveler yüksek seviyelerde α-pinen ve β-pinen içermektedir. Fenolik ve flavonoid içeriği açısından yapraklar, kuersetin, gallik asit ve p-kumarik asit gibi temel bileşiklerin en geniş çeşitliliğini ve en yüksek konsantrasyonlarını göstermiştir. Sonuç: Çalışma, F. lycia’nın uçucu yağı ve polifenol profillerinde bitli organlarına göre farklılıkların olduğu göstermiştir. Yapraklar ve çiçekler en yüksek biyoaktif içeriği göstermiştir. Bu sonuçlar toprak üstü organların farmasötik kullanım potansiyelinin toprak altı organlara kıyasla daha yüksek olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Afifi, F. U., & Kasabri, V. (2013). Pharmacological and phytochemical appraisal of selected medicinal plants from Jordan with claimed antidiabetic activities. Scientia pharmaceutica, 81(4), 889-932.
  2. Alkhatib, R., Hennebelle, T., Joha, S., Roumy, V., Guzel, Y., Biabiany, M., ... & Bailleul, F. (2010). Humulane and germacrane sesquiterpenes from Ferula lycia. Journal of natural products, 73(4), 780-783.
  3. Alruways, M. W. (2023). Antimicrobial effects of Ferula species-an Herbal Tactic for Management of infectious diseases. Journal of King Saud University-Science, 102806.
  4. Asili, J., Sahebkar, A., Fazly Bazzaz, B. S., Sharifi, S., Iranshahi, M. (2009). Identification of essential oil components of Ferula badrakema fruits by GC–MS and 13C-NMR methods and evaluation of its antimicrobial activity. Journal Essent Oil Bear Plants, 12:7–15
  5. Attarian, B., Kavoosi, G., Bordbar, Z., & Sadeghi, H. (2024). Proximate composition, physico-chemical properties, techno-functional properties, nutritional quality, and functional activity of Ferula assafoetida oleo-gum-resin. Journal of Food Composition and Analysis, 106073.
  6. Ay, E. B., Açıkgöz, M. A., Kocaman, B., & Güler, S. K. (2023a). Effect of jasmonic and salicylic acids foliar spray on the galanthamine and lycorine content and biological characteristics in Galanthus elwesii Hook. Phytochemistry Letters, 57, 140-150.
  7. Ay, E. B., Kara, Ş. M., & Açikgöz, M. A. (2023b). Effect of phosphorus fertilization on phenolic compounds and antioxidant activity in Galanthus elwesii Hook. International Journal of Agriculture Environment and Food Sciences, 7(3), 690-695.
  8. Ay, E. B., Açıkgöz, M. A., Kocaman, B., Mesci, S., Kocaman, B., & Yıldırım, T. (2023c). Zinc and phosphorus fertilization in Galanthus elwesii Hook: Changes in the total alkaloid, flavonoid, and phenolic content, and evaluation of anti-cancer, anti-microbial, and antioxidant activities. Scientia Horticulturae, 317, 112034.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Tıbbi ve Aromatik Bitkiler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

5 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

1 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 14 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Açıkgöz, M. A. (2025). Phytochemical Variations Across Different Organs of Ferula lycia Boiss. Akademik Ziraat Dergisi, 14(2), 261-272. https://doi.org/10.29278/azd.1758840