Tokat İlinde Manda Yetiştiriciliği: Üretici Profili, Sorunlar ve Sürdürülebilirlik İçin Manda Yetiştiricileri Birliğinden Beklentiler
Öz
Amaç: Bu çalışma, manda yetiştiriciliği yapan üreticilerin demografik yapısını, işletme özelliklerini, üretim kapasitelerini, karşılaştıkları temel sorunları ve manda yetiştiricileri birliğinden beklentilerini ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür.
Materyal ve Yöntem: Çalışma verileri manda yetiştiricileriyle yüzyüze gerçekleştirilen anketlerden elde edilmiştir. Anket yapılan yetiştirici sayısı oransal örnekleme yöntemi ile 75 olarak belirlenmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde temel tanımlayıcı istatistikler ile likert ölçekli sorulardan yararlanılmıştır.
Araştırma Bulguları: Bulgular, üreticilerin ortalama 52 yaşında olduğunu ve %52’sinin ilkokul mezunu olduğunu göstermektedir. İşletmelerin ortalama arazi varlığı 55 dekar olup, günlük süt üretimi 50 litrenin altında kalmakta ve üreticilerin %93’ü sütlerini kendi imkânlarıyla pazarlamaktadır. Üreticiler en çok makine ile sağım yapılamamasından, düşük et ve süt fiyatlarından ve teknik altyapı eksikliklerinden şikâyetçidir. Ayrıca üreticilerin yetiştirici birliğinden veterinerlik hizmetleri, pazarlama desteği, genetik ıslah ve finansman gibi konularda yüksek beklenti içerisinde oldukları tespit edilmiştir.
Sonuç: Çalışma sonuçları, manda yetiştiriciliğinde sürdürülebilirliğin artırılabilmesi için üretici örgütlenmesinin güçlendirilmesi, teknik desteklerin yaygınlaştırılması ve pazarlama altyapısının geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, sektörel politika ve uygulamalara yönelik önemli ipuçları sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Manda yetiştiricileri, sosyo-ekonomik özellikler, yetiştirici birliği, Tokat
Teşekkür
Bu çalışma “2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı” kapsamında TÜBİTAK tarafından desteklenmiştir.
Kaynakça
- Adkinson, A. Y., & Konca, Y. (2021). Sütçü manda ırklarının performans ve verimliliğini etkileyen faktörler ve Türkiye’deki geleceği. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (25), 498-508.
- Atasever, S., & Erdem, H. (2008). Manda yetiştiriciliği ve Türkiye'deki geleceği. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 23(1), 59–64. https://doi.org/10.7161/anajas.2008.23.1.59-64
- Barığ, M, & Çelikyürek, M. (2023). Van ili koyunculuk işletmelerinin kayıt tutma durumu açısından değerlendirilmesi. Veteriner Hekimliği Bilimlerinde Güncel Tartışmalar-II, Bilgin Kültür Sanat Yayınları, Ankara.
- Bodo I. (1989). Methods and experiences with in situ preservati on of farm animals. In, Animal genetic resources: A global programme for sustainable development. FAO Animal Production and Health Paper, 80, 85-103. Rome, Italy, https://www.fao.org/4/t0665e/T0665E05.htm
- Boyraz, C., & Kaygısız, F. (2024). Türkiye’nin İstanbul ve Kocaeli illerinde manda yetiştiriciliği işletmelerinin sosyo-ekonomik yapıları. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 21(1), 13-19.
- Büyüköztürk, Ş. (2019). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Ankara: Pegem Akademi.
- Çat, H. (2024). Yozgat ili mandacılık işletmelerinin biyogüvenlik ve hayvan refahı açısından değerlendirilmesi. Yozgat Bozok Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
- Çatal, Ö., & Korkmaz, A. (2020). Aile işletmelerinin sürdürülebilirliğini etkileyen başarı ve başarısız dinamikleri üzerine bir alan araştırması: Isparta ve Burdur örneği. Oğuzhan Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 178-194.
- Çelikyürek, H. (2015). Küçükbaş ve büyükbaş hayvancılıkta kayıt tutma sistemine yönelik bir bilgisayar paket programının hazırlanması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Zootekni Anabilim Dalı Doktora Tezi
- Çetinkaya, Ş. B. (2020). Krizlerin tarım sektörü ve çiftçilerin dayanıklılığı üzerindeki etkisi: Antalya örtüaltı tarım çiftçileri. Akdeniz Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi