Buffalo Farming in Tokat Province: Producer Profile, Problems, and Expectations From Unions for Sustainability

Yıl 2025, Cilt: 14 Sayı: 2, 343 - 352, 29.12.2025

Bengü Everest , Emin Buğra Argin

https://doi.org/10.29278/azd.1770591

Öz

Objective: This study was conducted to reveal the demographic structure of buffalo breeders, their business characteristics, production capacities, the main problems they face, and their expectations from the buffalo breeders' association.
Materials and Methods: The data for this study were obtained from face-to-face surveys conducted with buffalo breeders. The number of breeders surveyed was determined to be 75 using proportional sampling. Basic descriptive statistics and likert scale questions were used in the evaluation of the data.
Results: The findings show that producers are on average 52 years old and 52% of them are elementary school graduates. The average land holdings of farms are 55 decares, daily milk production remains below 50 liters, and 93% of producers market their milk themselves. Producers primarily complain about the inability to use machines for milking, low meat and milk prices, and deficiencies in technical infrastructure. Additionally, it has been determined that producers have high expectations from the breeders' association regarding veterinary services, marketing support, genetic improvement, and financing.
Conclusion: The results of the study reveal that in order to increase sustainability in buffalo farming, it is necessary to strengthen producer organizations, expand technical support, and develop marketing infrastructure. The findings provide important insights for sectoral policies and practices.

Anahtar Kelimeler

Buffalo breeders , socio-economic characteristics , breeders , Tokat

Tokat İlinde Manda Yetiştiriciliği: Üretici Profili, Sorunlar ve Sürdürülebilirlik İçin Manda Yetiştiricileri Birliğinden Beklentiler

Öz

Amaç: Bu çalışma, manda yetiştiriciliği yapan üreticilerin demografik yapısını, işletme özelliklerini, üretim kapasitelerini, karşılaştıkları temel sorunları ve manda yetiştiricileri birliğinden beklentilerini ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür.
Materyal ve Yöntem: Çalışma verileri manda yetiştiricileriyle yüzyüze gerçekleştirilen anketlerden elde edilmiştir. Anket yapılan yetiştirici sayısı oransal örnekleme yöntemi ile 75 olarak belirlenmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde temel tanımlayıcı istatistikler ile likert ölçekli sorulardan yararlanılmıştır.
Araştırma Bulguları: Bulgular, üreticilerin ortalama 52 yaşında olduğunu ve %52’sinin ilkokul mezunu olduğunu göstermektedir. İşletmelerin ortalama arazi varlığı 55 dekar olup, günlük süt üretimi 50 litrenin altında kalmakta ve üreticilerin %93’ü sütlerini kendi imkânlarıyla pazarlamaktadır. Üreticiler en çok makine ile sağım yapılamamasından, düşük et ve süt fiyatlarından ve teknik altyapı eksikliklerinden şikâyetçidir. Ayrıca üreticilerin yetiştirici birliğinden veterinerlik hizmetleri, pazarlama desteği, genetik ıslah ve finansman gibi konularda yüksek beklenti içerisinde oldukları tespit edilmiştir.
Sonuç: Çalışma sonuçları, manda yetiştiriciliğinde sürdürülebilirliğin artırılabilmesi için üretici örgütlenmesinin güçlendirilmesi, teknik desteklerin yaygınlaştırılması ve pazarlama altyapısının geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, sektörel politika ve uygulamalara yönelik önemli ipuçları sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Manda yetiştiricileri , sosyo-ekonomik özellikler , yetiştirici birliği , Tokat

Teşekkür

Bu çalışma “2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı” kapsamında TÜBİTAK tarafından desteklenmiştir.

Kaynakça

• Adkinson, A. Y., & Konca, Y. (2021). Sütçü manda ırklarının performans ve verimliliğini etkileyen faktörler ve Türkiye’deki geleceği. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (25), 498-508.
• Atasever, S., & Erdem, H. (2008). Manda yetiştiriciliği ve Türkiye'deki geleceği. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 23(1), 59–64. https://doi.org/10.7161/anajas.2008.23.1.59-64
• Barığ, M, & Çelikyürek, M. (2023). Van ili koyunculuk işletmelerinin kayıt tutma durumu açısından değerlendirilmesi. Veteriner Hekimliği Bilimlerinde Güncel Tartışmalar-II, Bilgin Kültür Sanat Yayınları, Ankara.
• Bodo I. (1989). Methods and experiences with in situ preservati on of farm animals. In, Animal genetic resources: A global programme for sustainable development. FAO Animal Production and Health Paper, 80, 85-103. Rome, Italy, https://www.fao.org/4/t0665e/T0665E05.htm
• Boyraz, C., & Kaygısız, F. (2024). Türkiye’nin İstanbul ve Kocaeli illerinde manda yetiştiriciliği işletmelerinin sosyo-ekonomik yapıları. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 21(1), 13-19.
• Büyüköztürk, Ş. (2019). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Ankara: Pegem Akademi.
• Çat, H. (2024). Yozgat ili mandacılık işletmelerinin biyogüvenlik ve hayvan refahı açısından değerlendirilmesi. Yozgat Bozok Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
• Çatal, Ö., & Korkmaz, A. (2020). Aile işletmelerinin sürdürülebilirliğini etkileyen başarı ve başarısız dinamikleri üzerine bir alan araştırması: Isparta ve Burdur örneği. Oğuzhan Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 178-194.
• Çelikyürek, H. (2015). Küçükbaş ve büyükbaş hayvancılıkta kayıt tutma sistemine yönelik bir bilgisayar paket programının hazırlanması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Zootekni Anabilim Dalı Doktora Tezi
• Çetinkaya, Ş. B. (2020). Krizlerin tarım sektörü ve çiftçilerin dayanıklılığı üzerindeki etkisi: Antalya örtüaltı tarım çiftçileri. Akdeniz Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi
• Çiftçi, S., & Yılmaz, A. (2020). Bitlis ili Anadolu mandası yetiştiricilerinin manda besleme ve ürünlerinden faydalanma ve pazarlama. KSÜ Tarım ve Doğa Dergisi, 23(1), 271–280. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.593757
• Demir, P. A., Elmalı, D. A., & Işık, S. A. (2016). Kırsal alanda kadınların tarım ve hayvancılık faaliyetlerine ilişkin sosyo-ekonomik katkısı. İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 43(2), 81-88.
• Eser, İ. H. (2019). Manda yayık ve krema tereyağının niteliklerinin belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi
• Field, A. (2024). Discovering statistics using IBM SPSS statistics. Sage Publications Limited.
• Gürbüz, S., & Şahin, F. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 271, 74-82.
• Henson, E.L. 1992. In situ conservation of livestock and poultry. FAO Animal Production and Health Paper, 99. Rome, Italy,
• Kahraman, M., & Yılmaz, H. (2024). Sürdürülebilir hayvancılıkta yenilikçi teknolojilerin kullanımı. Turkish Journal of Science and Engineering, 6(1), 64-71.
• Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (Vol. 5, p. 359). Ankara, Turkey: Asil Yayın Dağıtım.
• Kaptan, M., (2019). Zonguldak ili Çaycuma ilçesi manda yetiştiriciliğinin mevcut durumunun belirlenmesi. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
• Karadaş, K., Özger, Ö., & Şahin, K. (2022). Iğdır ilinde manda üreticilerinin üretim özelliklerinin belirlenmesi. Journal of the Institute of Science and Technology, 12(2), 1080-1090.
• Keskin, G., Kaplan, G., & Başaran, H. (2017). Türkiye’de aile çiftçiliği, işgücü prodüktivitesi ve sürdürülebilirlik. Harran tarım ve gıda bilimleri dergisi, 21(2), 209-218.
• Kılıç Topuz, B., Gücükoğlu, A., & Güler, H. (2023). Zaman serisi analizi kullanılarak Türkiye ve Samsun ili manda popülasyonunun sürdürülebilirliğinin değerlendirilmesi. Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, 9(2), 204–216.
• Koyuncu, M., Çetin, İ., Sargın, H. G., & Çetin, E. (2021). Bursa ili Mustafakemalpaşa ilçesi manda yetiştiriciliği: Karaoğlan Mahallesi örneği. Hayvansal Üretim, 62(1), 25–34.
• Nanda, A. S., & Nakao, T. (2003). Behavioural signs of estrus and their significance in buffaloes. Theriogenology, 59(1), 97–116.
• Newbold, P. (1995). Statistics for business and economics (p. 1016). Upper Saddle River: Prentice Hall Inc. Özdemir, G., & Özdemir, A. (2016). Bingöl ili manda yetiştiriciliğinin sorun ve çözüm önerilerinin yetiştirici gözüyle değerlendirilmesi. Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Derg, 6(2), 157-164.
• Özer, O. (2021). Kayseri Hürmetçi Sazlığı’nın coğrafi işaretli ürün potansiyeli ve gastronomi turizmi açısından değerlendirilmesi. Journal of Tourism Research Institute, 2(2), 107–125.
• Özger, Ö. (2018). Iğdır ilinde manda yetiştiriciliği faaliyetinin ekonomik analizi. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
• Özgür, R. Ö. (2019). Türkiye’de tarım sektörü sigorta sistemi: problemler ve çözüm önerileri. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 2(2), 104-117.
• Özkan Z, Arslan S, Uçum İ, Canik F, & Uzun B. (2017). Samsun ilinde manda yetiştiriciliği faaliyetine yer veren işletmelerin mevcut durum analizi. Tepge Yayın No: 292.
• Saner, G., Engindeniz, S., Adanacıoğlu, H., Güler, D., & Şengül, Z. (2022). Manda yetiştiriciliğinin ekonomik yönü üzerine bir analiz: Balıkesir ili örneği. Journal of Animal Production, 63(1), 35-46.
• Sarıözkan, S. (2011). Türkiye’de manda yetiştiriciliğinin önemi. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 17(1), 163-166.
• Satılmış, A. S., & Kul, E. (2023). Amasya ili manda işletmelerinin sosyo-ekonomik ve yapısal özellikleri, sorunları ve çözüm önerileri. Akademik Ziraat Dergisi, 12(2), 259-270.
• Şahin, G. (2015). Türkiye zirai hayatında manda (Bubalus bubalis) yetiştiriciliği ve manda ürünlerinin değerlendirilmesi. Journal of Geography, (31), 14-40.
• Şekerden, Ö. (2016). Her yönüyle manda. http://www. ozelsekerden. com/yukleme/sr186. pdf
• Tokat İli Damızlık Manda Yetiştiricileri Birliği, 2025. Birlik Kayıtları, İlçelere Göre Üye Sayılarının Dağılımı.
• TÜİK, 2025a. Türkiye İstatistik Kurumu Nüfus Projeksiyonları, 2023-2100. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Nufus-Projeksiyonlari-2023-2100-53699 (Erişim tarihi: 22.08.2025)
• Türkiye Damızlık Manda Yetiştiricileri Merkez Birliği, 2025. İstatistikler. https://www.dmymb.org/istatistikler
• TÜİK, 2025b. Türkiye İstatistik Kurumu Hayvancılık İstatistikleri. http://www.tuik.gov.tr (Erişim tarihi: 22.08.2025)
• Us, K., & Akbıyık, N. (2023). Tarım sektöründe istihdam ve çalışanların sosyal güvenliği. Econharran, 7(12), 25-36.
• Yazgı, F. E. (2017). Türkiye’de tarım sigortası uygulamaları, uygulamada karşılaşılan sorunlar ve alternatif model arayışı. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi
• Yıldırım, Ç. (2024). Samsun ilinde manda sütü üretiminin ekonomik ve çevresel açıdan değerlendirilmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 11(1), 168-179.
• Yılmaz, A., & Kara, M. A. (2019). Dünyada ve Türkiye’de manda yetiştiriciliğinin durumu ve geleceği. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 6(3), 356-363.