Malatya yöresi mahalli güzlük armut genotiplerinin seleksiyonu
Öz
Bu çalışma 2014-2017 yılları arasında Malatya
ilinde yetiştiriciliği yapılan mahalli güzlük armut genotiplerinin seleksiyonu
amacıyla yürütülmüştür. Çalışma kapsamında gerçekleştirilen arazi taramalarında
ön seleksiyonla meyve kalitesi yüksek, verimli ve sağlıklı ağaçlar işaretlenmiş
ve iki yıl süreyle bu ağaçlardan rastgele alınan meyve örneklerinde pomolojik
ve duyusal analizler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler değiştirilmiş
tartılı derecelendirme metoduyla değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonunda on
bir genotip (44.02.03, 44.05.02, 44.02.15, 44.02.07, 44.02.04, 44.02.05,
44.06.15, 44.07.07, 44.02.11, 44.11.19, 44.11.05) ümitvar olarak
belirlenmiştir. Ümitvar genotiplerde meyve ağırlığı 109.21 (44.02.04) - 197.65 g (44.02.07), meyve eti sertliği
3.95 (44.06.15) – 6.94 kg/cm2 (44.11.19), suda çözünebilir kuru
madde (SÇKM) oranı ise % 13.25 (44.11.19) – 17.97 (44.02.04) arasında değişmiştir. Ümitvar genotiplerin
yedi adedinin meyvelerinin kumsuz (44.02.03, 44.02. 07, 44.02.04, 44.02.05, 44.02.11, 44.06.15,
44.11.04), dört adedinin orta derecede kumlu (44.02.15, 44.05.02, 44.07.07, 44.11.19) olduğu belirlenmiştir.
Ümitvar genotiplerin sekiz adedinin yeme kalitesinin iyi (44.02.03, 44.02.07,
44.02.15, 44.05.02, 44.02.04, 44.06.15, 44.11.19, 44.11.04), üç adedinin (44.02.05, 44.02.11, 44.07.07) ise orta
kalitede olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonunda ümitvar olarak belirlenen
genotipler, seleksiyonun ikinci aşamasında materyal olarak kullanılmak ve
genetik kaynakların muhafazası amacıyla koleksiyon bahçesine aktarılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Altan, A., 1989. Laboratuvar Tekniği. Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Ders Kitabı No:36, Adana, s. 172.
- Aşkın, M. A., Oğuz, H. D., 1995. Erciş’te yetiştirilen ümitvar mellaki armut tiplerinde bazı meyve ve ağaç özelliklerinin tespiti üzerine araştırmalar, Türkiye II. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, Cilt:1, 84-88.
- Bostan, S. Z., Acar, Ş., 2013. Ünye’de (Ordu) yetiştirilen mahalli armut çeşitlerinin pomolojik özellikleri. Akademik Ziraat Dergisi, 1 (2): 97-106.
- Bostan, S. Z., 2009. Pomological traits of local apple and pear cultivars and types grown in Trabzon province. Acta Horticulturae, 825: 293-298.
- Bostan, S. Z., Şen, S. M.,1991. Van ve çevresinde yetiştirilen mahalli armut çeşitlerinin morfolojik ve pomolojik özellikleri üzerinde araştırmalar. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fak. Dergisi, 1 (3): 153-169.
- Büyükyılmaz, M., Bulagay, A. N., Burak, M.,1992. Doğu Marmara Bölgesinde yetişen akça armutlarında klon seleksiyonu. Bahçe, 21 (1-2), 61-68.
- Büyükyılmaz, M., Bulagay, A. N., Burak, M., 1994. Marmara Bölgesi için ümitvar armut çeşitleri-III. Bahçe, 23 (1-2), 79-92.
- Cemeroğlu, B., 1992. Meyve ve Sebze İşleme Endüstrisinde Temel Analiz Metodları. BİLTAV Üniversite Kitapları Serisi, Ankara, No: 02-2, s. 381.
- Cevahir, G., Bostan, S. Z., 2017. Of (Trabzon) ilçesi yerel armutları: Erkenci ve orta mevsim çeşitleri. Meyve Bilimi 4 (2): 19-25.
- Demirsoy, L., Öztürk, A., Serdar, Ü., Duman, E., 2007. Saklı cennet Camili'de yetiştirilen yerel armut çeşitleri, V. Ulusal Bahçe Bitkileri Sempozyumu, 1: 396 - 400.