Malatya yöresi mahalli güzlük armut genotiplerinin seleksiyonu

Yusuf Bayındır; Erdoğan Çöçen; Tahir Macit; Nedim Gültekin; Ebru Toprak Özcan; Ahmet Aslan; Rafet Aslantaş

doi:10.29278/azd.440098

Malatya yöresi mahalli güzlük armut genotiplerinin seleksiyonu

Öz

Bu çalışma 2014-2017 yılları arasında Malatya ilinde yetiştiriciliği yapılan mahalli güzlük armut genotiplerinin seleksiyonu amacıyla yürütülmüştür. Çalışma kapsamında gerçekleştirilen arazi taramalarında ön seleksiyonla meyve kalitesi yüksek, verimli ve sağlıklı ağaçlar işaretlenmiş ve iki yıl süreyle bu ağaçlardan rastgele alınan meyve örneklerinde pomolojik ve duyusal analizler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler değiştirilmiş tartılı derecelendirme metoduyla değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonunda on bir genotip (44.02.03, 44.05.02, 44.02.15, 44.02.07, 44.02.04, 44.02.05, 44.06.15, 44.07.07, 44.02.11, 44.11.19, 44.11.05) ümitvar olarak belirlenmiştir. Ümitvar genotiplerde meyve ağırlığı 109.21 (44.02.04) - 197.65 g (44.02.07), meyve eti sertliği 3.95 (44.06.15) – 6.94 kg/cm² (44.11.19), suda çözünebilir kuru madde (SÇKM) oranı ise % 13.25 (44.11.19) – 17.97 (44.02.04) arasında değişmiştir. Ümitvar genotiplerin yedi adedinin meyvelerinin kumsuz (44.02.03, 44.02. 07, 44.02.04, 44.02.05, 44.02.11, 44.06.15, 44.11.04), dört adedinin orta derecede kumlu (44.02.15, 44.05.02, 44.07.07, 44.11.19) olduğu belirlenmiştir. Ümitvar genotiplerin sekiz adedinin yeme kalitesinin iyi (44.02.03, 44.02.07, 44.02.15, 44.05.02, 44.02.04, 44.06.15, 44.11.19, 44.11.04), üç adedinin (44.02.05, 44.02.11, 44.07.07) ise orta kalitede olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonunda ümitvar olarak belirlenen genotipler, seleksiyonun ikinci aşamasında materyal olarak kullanılmak ve genetik kaynakların muhafazası amacıyla koleksiyon bahçesine aktarılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Armut,mahalli çeşit,pomoloji,tartılı derecelendirme metodu

Kaynakça

Altan, A., 1989. Laboratuvar Tekniği. Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Ders Kitabı No:36, Adana, s. 172.
Aşkın, M. A., Oğuz, H. D., 1995. Erciş’te yetiştirilen ümitvar mellaki armut tiplerinde bazı meyve ve ağaç özelliklerinin tespiti üzerine araştırmalar, Türkiye II. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, Cilt:1, 84-88.
Bostan, S. Z., Acar, Ş., 2013. Ünye’de (Ordu) yetiştirilen mahalli armut çeşitlerinin pomolojik özellikleri. Akademik Ziraat Dergisi, 1 (2): 97-106.
Bostan, S. Z., 2009. Pomological traits of local apple and pear cultivars and types grown in Trabzon province. Acta Horticulturae, 825: 293-298.
Bostan, S. Z., Şen, S. M.,1991. Van ve çevresinde yetiştirilen mahalli armut çeşitlerinin morfolojik ve pomolojik özellikleri üzerinde araştırmalar. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fak. Dergisi, 1 (3): 153-169.
Büyükyılmaz, M., Bulagay, A. N., Burak, M.,1992. Doğu Marmara Bölgesinde yetişen akça armutlarında klon seleksiyonu. Bahçe, 21 (1-2), 61-68.
Büyükyılmaz, M., Bulagay, A. N., Burak, M., 1994. Marmara Bölgesi için ümitvar armut çeşitleri-III. Bahçe, 23 (1-2), 79-92.
Cemeroğlu, B., 1992. Meyve ve Sebze İşleme Endüstrisinde Temel Analiz Metodları. BİLTAV Üniversite Kitapları Serisi, Ankara, No: 02-2, s. 381.

Cevahir, G., Bostan, S. Z., 2017. Of (Trabzon) ilçesi yerel armutları: Erkenci ve orta mevsim çeşitleri. Meyve Bilimi 4 (2): 19-25.
Demirsoy, L., Öztürk, A., Serdar, Ü., Duman, E., 2007. Saklı cennet Camili'de yetiştirilen yerel armut çeşitleri, V. Ulusal Bahçe Bitkileri Sempozyumu, 1: 396 - 400.
Ertaş, A., 2016. Siirt ve Çevresinde Yetişen Mahalli Armut Çeşitlerinin (Pyrus communis L.) Fenolojik ve Pomolojik Özellikleri. Siirt Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Siirt 98 s.
FAO, 2016. Dünya gıda ve tarım örgütü, Web sayfası: http://www.fao.org), (Erişim Tarihi: 30.01.2018).
Güleryüz, M., 1977. Erzincan’da yetiştirilen bazı önemli elma ve armut çeşitlerinin pomolojileri ile döllenme biyolojileri üzerine araştırmalar. Atatürk Üniversitesi Yayınları, No: 483 Erzurum.
Karlıdağ, H., Eşitken, A., 2006. Yukarı Çoruh vadisinde yetiştirilen elma ve armut çeşitlerinin bazı pomolojik özelliklerinin belirlenmesi. Yüzüncü Yıl Üniv., Ziraat Fakültesi, Tarım Bilimleri Dergisi (J. Agric. Sci.), 6 (2): 93-96.
Kılıç, D., Bostan, S. Z., 2016. Gürgentepe (Ordu) ilçesinde yetiştirilen yerel armut çeşitlerinin meyve ve ağaç özellikleri. Electronic Journal of Vocational Colleges - December / Aralık 2016: 21-32.
Michelson, L. F., Lachman, W. H., Allen, D. D., 1958. The use of the “Weighted-Rankit” method in variety trials. Proceedings of the American Society for Horticultural Science, 71: 334-338.
Orman, E., 2005. Bahçesaray Yöresi Mahalli Armutlarının Pomolojik ve Morfolojik İncelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Van, 94 s.
Oturmak, İ., Özrenk, K., Çavuşoğlu, Ş., 2017. Diyarbakır (Silvan, Kulp, Hazro) yöresindeki bazı mahalli armut (Pyrus communis L.) gen kaynaklarının belirlenmesi. Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi (UTYHBD), 3 (2): 61–67.
Öz, M., Aslantaş, R., 2015. Doğu Anadolu Bölgesi armut genotiplerinin morfolojik Karakterizasyonu. Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Derg., 46 (2): 93-106.
Özbek, S., 1947. Türkiye Armut Yetiştiriciliği ve Önemli Armut Çeşitlerimiz, Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsü Basımevi, Ankara.
Özbek, S., 1978. Özel Meyvecilik, Çukurova Üniv. Ziraat Fak. Yayın No: 128, Adana, 486 s.
Özçağıran, R., Ünal, A., Özeker, E., İsfendiyaroğlu, M., 2004. Ilıman İklim Meyve Türleri (Yumuşak Çekirdekli Meyveler Cilt-II), Ege Üniv. Zir. Fak. Yay. 556, İzmir.
Öztürk, A., 2010. Sinop İlindeki Armut Genotiplerinin Morfolojik, Pomolojik ve Moleküler Karakterizasyonu, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Samsun, 200 s.
Öztürk, A., Demirsoy L., 2013. Promising pear genotypes from North Anatolia, Turkey: Preliminary Observations. Journal of the American Pomological Society, 67 (4): 217-227.
Sağır, N., 2017. Trabzon İlinde Yetiştirilen Yerel Armut (Pyrus spp.) Çeşitlerinin Bazı Özelliklerinin Belirlenmesi. Ordu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Ordu, 110 s.
Ülkümen, L., 1938. Malatya'nın Mühim Meyve Çeşitleri Üzerinde Morfolojik, Fizyolojik ve Biyolojik Araştırmalar. Yüksek Ziraat Enstitüsü Rektörlüğü, Ankara, sayı 65.
Ünal, A., Saygılı, H., Hepaksoy, S., Can, H. Z., Türküsay, H., 1997. Ege Bölgesinde armut yetiştiriciliği ve seçilen bazı armut çeşitlerinin pomolojik özellikleri, Yumuşak Çekirdekli Meyveler Sempozyumu, 29-35.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yusuf Bayındır ^*

Erdoğan Çöçen Bu kişi benim

Tahir Macit Bu kişi benim

Nedim Gültekin Bu kişi benim

Ebru Toprak Özcan Bu kişi benim

Ahmet Aslan Bu kişi benim

Rafet Aslantaş Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

15 Temmuz 2018

Gönderilme Tarihi

23 Ocak 2018

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 7 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.29278/azd.440098

IZ

https://izlik.org/JA48BE48CL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bayındır, Y., Çöçen, E., Macit, T., Gültekin, N., Toprak Özcan, E., Aslan, A., & Aslantaş, R. (2018). Malatya yöresi mahalli güzlük armut genotiplerinin seleksiyonu. Akademik Ziraat Dergisi, 7(1), 9-16. https://doi.org/10.29278/azd.440098

Rize’nin Ardeşen İlçesinde Yetiştirilen Yerel Armut (Pyrus Communis L.) Çeşitlerinin Bazı Pomolojik Ve Morfolojik Özelliklerinin Belirlenmesi

Akademik Ziraat Dergisi

https://doi.org/10.29278/azd.976635

Fatsa’nın (Ordu, Türkiye) Yerel Kışlık Armutları

Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.24180/ijaws.1553397

Malatya yöresi mahalli güzlük armut genotiplerinin seleksiyonu

Malatya yöresi mahalli güzlük armut genotiplerinin seleksiyonu

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Some Fruit Characteristics of Alişar Pear Clones Selected in Şebinkarahisar (Giresun) District

Malatya yöresinde yetiştirilen mahalli 'Karamehmet' elmasında seleksiyonla verimli ve kaliteli klonların seçimi

MALATYA İLİNDE GELENEKSEL BAĞCILIK UYGULAMALARI

MALATYA İLİ YAZLIK YEREL ARMUT GENOTİPLERİNİN SELEKSİYONU

Malatya İlinde Yetiştirilen Yerel Kışlık Armut Genotiplerinin Seleksiyonu

Avrupa Grubu (Prunus domestica) Bazı Erik Çeşitlerinin Malatya Ekolojisindeki Performansı

Rize’nin Ardeşen İlçesinde Yetiştirilen Yerel Armut (Pyrus Communis L.) Çeşitlerinin Bazı Pomolojik Ve Morfolojik Özelliklerinin Belirlenmesi

Fatsa’nın (Ordu, Türkiye) Yerel Kışlık Armutları