Malatya yöresinde yetiştirilen mahalli 'Karamehmet' elmasında seleksiyonla verimli ve kaliteli klonların seçimi
Öz
Elma insan sağlığı ve beslenmesinde önemli olan,
her mevsim pazarda bulunabilen, ekonomik, lezzetli ve yaygın şekilde tüketilen
bir meyvedir. Ülkemiz elma üretiminde ticari değeri yüksek standart çeşitlerin
yanı sıra çok sayıda mahalli çeşitler de yer almaktadır. Bu mahalli çeşitler
ıslah çalışmaları için önemli bir genetik kaynak oluşturmaktadır. Malatya
ilinde yetiştirilen mahalli Karamehmet elması; eylül ayı başında olgunlaşır.
Yeme kalitesi ve albenisi yüksek, ince kabuklu, hoş kokulu, hafif
mayhoş-tatlımsı, gevrek ve suludur. Malatya ilinde 2013-2017 yılları arasında
yürütülen bu çalışmada, farklı genotiplerinin olduğu gözlenen Karamehmet elmasında
kaliteli klonların belirlenerek üretime kazandırılması amaçlanmıştır. Alan
taramasında yapılan incelemelerde verimli ve sağlıklı olduğu gözlenen 15 klon
arazide işaretlenmiştir. İşaretlenen ağaçlardan alınan meyve örneklerinde
pomolojik analizler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler “Tartılı
Derecelendirme Metodu” ile değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonunda,
“Karamehmet” elma çeşidinde 44.KM.02, 44.KM.08 ve 44.KM.15 no’lu klonlar
ümitvar bulunmuştur. Ümitvar klonlarda meyve ağırlığı 151.98 g (44.KM.08) ile
205.30 g (44.KM.02), meyve eti sertliği 7.90 kg/cm² (44.KM.02) ile 8.90 kg/cm²
(44.KM.15), suda çözünebilir kuru madde (SÇKM) oranı %13.12 (44.KM.02) ile %14.10 (44.KM.15), TEA değeri % 0.70 (44.KM.15)
ile %1.12 (44.KM.08), pH değeri ise 2.20 (44.KM.08) ile 3.65 (44.KM.15)
arasında değişmiştir. Çalışma sonunda; periyodisite eğilimi göstermeyen,
verimli, yeme kalitesi ve albenisi yüksek olduğu belirlenen bu ümitvar klonlar çoğaltılarak Kayısı Araştırma
Enstitüsü Müdürlüğü koleksiyon parseline dikilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Anonim, 2009. Elma Yetiştiriciliği, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, (MEGEP), Ankara. 123 s.
- Akça Y, Şen SM, 1990. Van ve çevresinde yetiştirilen mahalli elma çeşitlerinin morfolojik ve pomolojik özellikleri üzerine bir araştırma, Y.Y.Ü.Z.F. Dergisi I (1): 109-128.
- Altan, A., 1989. Laboratuvar Tekniği. Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Ders Kitabı No:36, s. 172, Adana.
- Açık, F., 2015. Gürgentepe (Ordu) İlçesinde Yetiştirilen Yerel Elma Çeşitlerinin Meyve ve Ağaç Özellikleri, Yüksek Lisans Tezi, Ordu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Ordu, 68 s.
- Arıkan, Ş., İpek, M., Pırlak, L., 2015. Konya ekolojik şartlarında bazı elma çeşitlerinin fenolojik ve pomolojik özelliklerinin belirlenmesi. Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 3 (10) : 811-815.
- Aygün, A., ve Ülgen, S.A., 2009. Rize’de yetiştirilen Demir Elma (Malus cammunis L.) çeşidinin bazı meyve özelliklerinin belirlenmesi. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 2 (2) : 201-205.
- Balta, M.F., Kaya, T., Kırkaya, H., Karakaya, O., 2015. Kumru (Ordu) yöresinde yetiştirilen mahalli elma genotiplerinin fenoljik, morfolojik ve pomolojik özellikleri. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 32 (1):47-56.
- Balta, F., Uca, O., 1996. Iğdır’da yetiştirilen önemli yazlık mahalli elma çeşitlerinin morfolojik ve pomolojik özellikleri. Y.Y.Ü. Ziraat Fakültesi Dergisi, 6(1) : 87-95.
- Bayındır, Y., Çöçen, E., Macit, T., Gültekin, N., Toprak Özcan, E., Aslan, A., Aslantaş, R., 2018. Malatya yöresi mahalli güzlük armut genotiplerinin seleksiyonu. Akademik Ziraat Dergisi, 7 (1): 9-16.
- Bostan, S.Z., Yılmaz, E., 2015. Breeding by selection of ‘Yomra’ and ‘Demir’ apple varieties (Malus communis L.) grown in Arsin and Yomra districts (Trabzon Province, Turkey). Meyve Bilimi, 2 (1): 60-69.