Türkiye’de fındık üretim alanlarının daraltılması politikası
Öz
Türkiye’de fındık; milli gelir, istihdam ve ihracattaki öneminden dolayı stratejik bir konuma sahiptir. Türkiye’nin dünya fındık üretimindeki payı 2017’de 675 bin ton ile %67.1 olup, bunu %13.1 ile İtalya, %4.3 ile Azerbaycan ve %2.9 ile ABD takip etmektedir. Fındık alanlarının plansız bir şekilde artması, özellikle 1980’den sonra arz fazlası sorununu ortaya çıkarmıştır. Arz fazlasının her yıl devam eden bir sorun haline gelmesi nedeniyle, 1983’de çıkarılan 2844 sayılı kanunla fındık alanlarının kontrol altına alınması amaçlanmıştır. Bu makalede, Türkiye’de fındık üretiminin önemi ve kanun sonrası illere göre fındık sökümünün yapıldığı alanlar ile fındık yerine tercih edilen ürünler ortaya konulmuştur. Fındık alanlarının kontrol altına alınmasını amaçlayan kanun, fındık alanlarının daraltılmasında etkili olamadığı gibi, yeni fındık bahçelerinin kurulmasına da engel olamamıştır. Aksine, sökümün uygulandığı il ve ilçelerde fındık dikim alanları artmaya devam etmiştir. Fındık sökümünün gerçekleştirildiği 2002’den günümüze kadar söküm için hedeflenen üretici sayısının %1.1’ine, hedeflenen alanın ise %0.6’sına ulaşılabilmiştir. Söküm yapılan iller arasında %83.4 (9.2 bin da) ile en fazla söküm yapılan alan Samsun’da gerçekleşmiştir. Bunu %11.3 ile Sakarya ve %3.3 ile Düzce takip etmektedir. Fındık sökümünün yapıldığı alanlarda, fındık yerine en fazla tercih edilen alternatif ürünler mısır, kivi ve ceviz olmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akdamar, M., 2001. Alternatif Ürün (Ürün Geçiş) Programı. T.C. Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü, Eğitim Semineri Notları, Ankara.
- FAO, 2019. Food and Agriculture Organization. http://www.fao.org/faostat/en/#data, (Erişim tarihi: 26.06.2019).
- GTB, 2018. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü, 2017 Yılı Fındık Raporu. Nisan 2018, Ankara, file:///C:/Users/Exper3/Desktop /2017%20F%C4%B1nd%C4%B1k%20Raporu.pdf, (Erişim tarihi: 15.07.2018).
- Kılıç, O., Cinemre, H.A., Ceyhan, V., Bozoğlu, M., 2005. Samsun ili Çarşamba ve Terme ilçelerinin ova kesiminde fındığa alternatif üretim planlaması. T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı, Teknolojik Araştırma Projesi, Proje no: TAP-012. Resmi Gazete, 1983. Fındık Üretiminin Planlanması ve Dikim Alanlarının Belirlenmesi Hakkında Kanun. Kanun No: 2844, Kabul Tarihi: 16.06.1983.
- Resmi Gazete, 2001. Fındık Alanlarının Tespitine Dair Kararın Yürürlüğe Konulması Hakkında Karar. Karar Sayısı: 3267, Karar Tarihi: 27.11.2001.
- Resmi Gazete, 2009. Fındık Üreticilerine Alan Bazlı Gelir Desteği ve Alternatif Ürüne Geçen Üreticilere Telafi Edici Ödeme Yapılmasına Dair Karar. Karar Sayısı: 27289, Karar Tarihi: 15.07.2009.
- Resmi Gazete, 2011. Fındık Alanlarının Tespitine Dair Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında Karar. Karar Sayısı: 27389, Karar Tarihi: 24.02.2011.
- Resmi Gazete, 2013. Fındık Üreticilerine Alan Bazlı Gelir Desteği ve Alternatif Ürüne Geçen Üreticilere Telafi Edici Ödeme Yapılmasına Dair Karar. Karar Sayısı: 4245, Karar Tarihi: 30.01.2013.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ziraat, Veterinerlik ve Gıda Bilimleri
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
1 Haziran 2019
Gönderilme Tarihi
16 Mayıs 2018
Kabul Tarihi
18 Ekim 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 8 Sayı: 1
Cited By
Dominant weed species exert significant impacts on hazelnut orchards and rural livelihoods
Cogent Food & Agriculture
https://doi.org/10.1080/23311932.2023.2172988Üçüncü Gıda Rejimi Çerçevesinde Rusya ve Türkiye’nin Tarımsal Yapısı ve Ticaretinin Analizi
Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.30784/epfad.1259095Exploring the Relationship Between Farm Size and Productivity: Evidence from Hazelnut Production in Türkiye
Applied Fruit Science
https://doi.org/10.1007/s10341-025-01332-8Fındık tarımına küçük ölçekli fındık işletmeleri perspektifinden bir bakış: Giresun-Piraziz örneği
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.20289/zfdergi.1378059Willingness to Uproot Hazelnuts Orchards in Non-Permitted Production Areas: Evidence from Samsun, Türkiye
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi
https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1737861