Ümitvar ahlat klonlarının (Pyrus elaeagrifolia Pallas) in vitro köklenmesi üzerine IBA uygulamalarının etkisi
Öz
Ahlat (Pyrus elaeagrifolia Pall.), özellikle kuraklık ve kloroz streslerine dayanıklılığın amaçlandığı armut klon anaç ıslah programları için önemli bir gen kaynağıdır. Bu çalışma, köklenmesi zor olan türler arasında yer alan ahlatta ümitvar dört klonda (Ahlat 32, Ahlat 50, Ahlat 75 ve Ahlat 78) mikro çeliklerin köklenmesi üzerine farklı indol bütirik asit (IBA) dozlarının etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. İn vitro köklendirme çalışmalarında makro ve mikro element düzeyi ½ kuvvetindeki Murashige ve Skoog temel besin ortamı kullanılmıştır. Büyümeyi düzenleyici madde içermeyen bu ortama %2 sakaroz ilave edilmiş, ortamın pH’sı 5.8’e ayarlanmış ve %0.7 agar ile katılaştırılmıştır. Kontrol uygulaması dışında mikro çeliklere 250, 500, 1000 ve 2000 ppm IBA, aseptik koşullarda 10 saniye süreyle hızlı daldırma yöntemiyle uygulanmıştır. Kültürler ilk 5 günü tamamen karanlıkta olmak üzere toplam 4 hafta süreyle 16 saat aydınlık koşullarda inkübe edilmiştir. Bu sürenin sonunda mikro çeliklerde köklenme oranı, köklenmiş mikro çeliklerde köklenme düzeyi ve kallus düzeyi tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda, ahlat mikro çeliklerinde köklenme oranlarının genotiplere ve IBA dozlarına göre önemli düzeyde değiştiği belirlenmiştir. Kontrol grubundaki genotiplerde köklenme meydana gelmemiştir. En yüksek köklenme oranları Ahlat 32’de %72.5, %84.0 (500 ve 1000 ppm), Ahlat 50’de %90.0 (250 ppm), Ahlat 75’de %57.5, %48.0, %48.0, %51.4 (250, 500, 1000 ve 2000 ppm), Ahlat 78’de %92.6, %85.7 (250 ve 500 ppm) olarak kaydedilmiştir. Sonuç olarak, köklenme ve kallus düzeyleri açısından 250 ppm ve 500 ppm IBA dozlarının ümitvar ahlat klonlarının mikro çeliklerinin in vitro köklendirilmesi için uygun olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Pyrus elaeagrifolia, in vitro, mikro çelik, köklenme, IBA, hızlı daldırma yöntemi
Kaynakça
- Al-Maarri, K., Arnaud, Y., & Miginiac, E. (1994). Micropropagation of Pyrus communis cultivar “Passe Crassane” seedlings and cultivar “Williams”, Factors affecting root formation in vitro and ex vitro. Scientia Horticulturae, 58, 207-214.
- Alizadeh, S., Polat, G., & Dumanoğlu H. (2018). Old Home x Farmingdale 333 armut anacının in vitro köklenmesi üzerine oksin ve polivinil alkol uygulamalarının etkileri. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 35 (Ek Sayı), 47-53.
- Aygun, A., & Dumanoglu, H. (2015). In vitro shoot proliferation and in vitro and ex vitro root formation of Pyrus elaeagrifolia Pallas. Frontiers in Plant Science, 6 (225), 1-8.
- Bahri-Sahloul, R., Ammar, S., Msallem, A., & Mtar, R. (2005). Micropropagation of three Pyrus rootstocks. Advances in Horticultural Science, 19, 21-28.
- Baraladi, R., Bertazza, G., Predieri, S., & Bregoli, A.M. (1993). Uptake and metabolism of indole-3-butyric acid during the in vitro rooting phase in pear cultivars (Pyrus communis). Acta Horticalturae Plant Growth Regulators, 329, 289-291.
- Barros, M.T.F., Hipólito, C.I., & Baptista, C.G.M. (2005). In vitro rooting of Portuguese pear cultivars (Pyrus communis) in response to changes in auxin induction and dark period treatments. Acta Horticulturae, 671, 631-636.
- Bell, R.L., & Itai, A. (2011). “Pyrus, 147-177”. In, Wild Crop Relatives, Genomic and Breeding Resources (Ed. C. Kole). Springer, Berlin, 247 pp.
- Berardi, G., Neri, D., Maiorino, A., & Adversi, R. (1992). In vitro rooting of Pyrus calleryana. Acta Horticulturae, 300, 181-188.
- De Klerk, G. J. (2002). Rooting of microcuttings, Theory and practice. In vitro Cellular & Developmental Biology – Plant, 38, 415-422.
- Dumanoğlu, H., Aygün, A., Alay, A., Güneş, N., & Özkaya, M.T. (1999). Ahlatın (Pyrus elaeagrifolia Pall.) yeşil çeliklerinde köklenme ve sürme üzerine çelik alma zamanı IBA ve putrescine’in etkileri. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 23, 559-565.