Karabuğday bitkisinde bor alınımı ve toksitesi üzerine potasyum uygulamalarının etkisi
Öz
Bu çalışmada, karabuğday bitkisinde bor alınımı ve toksitesi üzerine potasyum uygulamalarının etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, karabuğday bitkisine 6 farklı bor (B) (0, 2.5, 5, 10, 20 ve 40 mg B kg-1) ve potasyum (K) (0, 25,50, 100, 200 ve 400 mg K kg-1) uygulanarak, tesadüf parsellerinde faktöriyel dağılım deneme desenine göre 3 tekerrürlü sera denemesi yürütülmüştür. Araştırmada; kuru madde, bitkilerde kaldırılan B ve K miktarları ve bunların bitki dokularında ki konsantrasyonları belirlenmiştir. Bor ve K uygulamalarının kuru madde, kaldırılan B ve K miktarı ve bunların bitki dokularında ki konsantrasyonları üzerine etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur.
Karabuğday’da en yüksek kuru madde (23.51 g saksı-1) bor uygulaması yapılmayan konrol dozunda elde edilirken, en düşük kuru madde (14.87 g saksı-1) 40 mg B kg-1 dozunda elde edilmiştir. Karabuğdaya uygulanan 40 mg kg-1 bor dozunda %37’lik önemli bir kuru madde azalışına yol açmıştır. Potasyum uygulamasında en yüksek kuru madde (22.74 g saksı-1) 100 mg K kg-1 dozunda elde edilirken, en düşük kuru madde (15.99 g saksı-1) potasyum uygulaması yapılmayan kontrol dozunda elde edilmiştir. Bor ve potasyum arasındaki ilişki incelendiğinde, potasyum uygulanmayan koşullarda bitkilerde bor, 82.81 mg kg-1 olarak belirlendi. Bitkilerde bor konsantrasyonu 50 mg K kg-1 dozuna kadar artarken (90.94 mg kg-1), 400 mg K kg-1 dozunda bitki dokularında bor konsantrasyonunu (66.90 mg kg-1) önemli bir şekilde azalmıştır. Bitkilerde B konsantrasyonuna benzer şekilde kaldırılan B miktarı da 50 mg K kg-1 uygulamasına kadar (1.79 g saksı-1) artmış ve 400 mg K kg-1 dozunda (1.31 g saksı-1) azaltmıştır.
Sonuç olarak, karabuğday bitkisinin gelişimi üzerine B ve K uygulamalarının düşük dozlarda olumlu etkileri olduğu gözlenmiştir. Artan dozlarda bor uygulamalarının karabuğday gelişimini olumsuz etkilediği ve yüksek potasyum uygulamalarının bor toksitesinin giderilmesinde olumlu etkileri olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler
Bor Gübrelemesi,Potasyum Gübrelemesi
Destekleyen Kurum
Ordu üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Birimi
Proje Numarası
BY-1726
Teşekkür
Bu araştırma, Ordu üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Birimi tarafından BY-1726 numaralı proje olarak desteklenmiştir.
Kaynakça
- Anonim (2017). Food and Agriculture Organization of the United Nations. http://www.fao.org/country profiles/index/en/?iso3=TUR-(Erişim tarihi 05.03.2020).
- Arslan, N. (2014). Karabuğday (Fagopyrum esculentum Moench) hem gıda hem de ilaç hammaddesi. Gıda Hattı, 48, 6869.
- Baykal, Ş., & Öncel, I. (2006). Buğday fidelerinin bor toksisitesine toleransında çözünür fenolik ve çözünür protein miktarındaki değişmeler. Fen Bilimleri Dergisi, 27(1), 13.27
- Aydın, Ş., Akgül, A., & Çoban, H. (2005). Alaşehir yöresi bağlarinda yapraktan potasyum (K) uygulamalarinin verim ve bazi kalite özellikleri üzerine etkisi. Celal Bayar Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 1(1), 23 -27. Barut, H., Aykanat, S., Aşikli, S., & Selim, E. (2018). Bitkisel Üretimde Bor. International Journal of Eastern Mediterranean Agricultural Research, 1(1), 33-46.
- Beștaș, Z., & Çelik, H. (2016). Effects of boron resources and increasing application doses on dry matter, boron and potassium uptake of sunflower. Radovi Poljoprivrednog Fakulteta Univerziteta u Sarajevu (Works of the Faculty of Agriculture University of Sarajevo), 61(66 (1)), 228-232.
- Cömert, A., ve Kale Çelik, S. (2017). Farklı toprak bünyelerinde sulama suyu bor düzeylerinin fasulye bitkisi verimi üzerine etkilerinin belirlenmesi. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 21(3), 323-331.
- Çelik, H., Turan, M. A., Aşık, B. B., & Katkat, A. V. (2017). Evaluation of analytical methods for boron determination in maize shoots. Communications in Soil Science and Plant Analysis, 48(21), 2573-2581.
- Demirel, K., Çamoğlu, G., İnalpulat, M., Kahrıman, F., & Genç, L. (2014). Tuz ve potasyum uygulamalarının mısırın yaprak su durumu ile bazı agronomik ve yansıma özelliklerine etkileri. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2 (1), 1–9. Dizlek, H., Özer, M.S., İnanç, E., & Gül, H. (2009). Karabuğday’ın (Fagopyrumes culentum Moench) bileşimi ve gıda sanayinde kullanım olanakları. Gıda, 34(5), 317-324.
- Gowthami, P., Rao, G. R., Rao, K. L. N., & Lal, A. M. (2018). Effect of foliar application of potassium, boron and zinc on quality and seed yield in soybean. International J Chemical Stud, 6(1), 142-144.
- Hamurcu, A., Gezgin, S., Topal, A., Babaoğlu, B., & Hakkı, E. E. (2008). Ekmeklik buğdayda bor toksitesine dirençlilik kazandirabilecek genetik kaynaklarin belirlenmesi. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22 (46), 43-47.