Armutta fidan kalitesi üzerine anaç ve çeşitlerin etkisi
Öz
Bu çalışma, bazı armut klon anaçlarının üzerine aşılı armut çeşitlerinin fidan kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla 2018-2019 yılları arasında yürütülmüştür. Çalışmada, ‘Deveci’, ‘Williams’, ‘Santa Maria’ ve ‘Abate Fetel’ armut çeşitleri dilciksiz aşı yöntemiyle Fox9, Fox11, OHxF87 ve OHxF333 armut klon anaçları üzerine aşılanmıştır. Araştırmada fidan kalitesini belirlemek amacıyla I. sınıf fidan oranı (%), pazarlanabilir fidan oranı (%), Dickson Kalite İndeksi ve Meyve Fidanı Kalite İndeksi incelenmiştir. Araştırmada incelenen tüm özellikler üzerine anaç ve çeşitlerin istatistiksel olarak önemli etkisinin olduğu saptanmış ve I. Sınıf fidan oranının %78.7, pazarlanabilir fidan oranının %98.5 olduğu belirlenmiştir. En yüksek I. sınıf fidan oranı Fox11 anacı üzerine aşılı ‘Deveci’ çeşidinde saptanmıştır. Pazarlanabilir fidan oranı anaçlar bakımından %97.3-100.0; çeşitler arasında %96.0-100.0 arasında değişim göstermiştir. Çeşitler bakımından en yüksek pazarlanabilir fidan oranı ‘Deveci’ ve ‘Santa Maria’, en düşük ise ‘Abate Fetel’ çeşidinde belirlenmiştir. Araştırmada fidan kalite indeksi olarak ‘Dickson Kalite İndeksi’ ve ‘Meyve Fidanı Kalite İndeksi’ çeşitler arasında sırasıyla 21.3–28.8 ve 18.7-60.7; anaçlar arasında 20.9-26.5 ve 22.1-66.0 arasında değişiklik göstermiştir. Modern meyveciliğin gereği olan dallı fidanların kalitesinin belirlenmesinde ‘Dickson Kalite İndeksi’ne göre ‘Meyve Fidanı Kalite İndeksi’nin kullanımının daha yararlı olacağı sonucuna varılmıştır. En yüksek kalitede fidanlar ‘Deveci’/Fox9 kombinasyonunda belirlenmiştir. Bu çalışma sonucunda elde edilen fidanların kaliteli olduğu ve incelenen çeşitlerin armut klon anaçları üzerinde sürgün dönemde başarılı olarak yetiştirilebileceği kanısına varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Armut, Anaç, Fidan Kalitesi, Kalite İndeksi, Pazarlanabilir Fidan
Kaynakça
- Anonim, (1997). Meyve ve asma çeşit/anaç damızlığı fidan üretim materyali ve fidanların sertifikasyonuna ait genel esaslar tebliği. Tebliğ No, 11, Resmi Gazete Sayı,22868, 5 Ocak 1997, 311, Ankara.
- Askari-Khorasgania, O., Jafarpoura, M., Hadada M.M., & Pessaraklib, M., (2019). Fruit yield and quality characteristics of “Shahmiveh” pear cultivar grafted on six rootstocks. Journal of Plant Nutrition 42(4), 323–332.
- Aslan, S. (1986). Kazdağı göknarının fidanlık tekniği üzerine çalışmalar, Ormancılık Araştırma Enstitüsü Yayınları 157, 3-42.
- Bell, R.L., Janick, J., & Moore, J. N. (1996). Pears. Fruit Breeding Volume I, Tree and Tropical Fruits. John Willey and Sons Press, New York, 632 pp.
- Bolat, İ., & İkinci, A., (2019). Meyvecilikte anaç kullanımı. I. Uluslararası Harran Multidisipliner Çalışmalar Kongresi (8-10 Mart 2019, Şanlıurfa, Türkiye) Bildirileri, 278-283.
- Çelik, M., & Sakin, M., (1991). Ülkemizde meyve fidanı üretiminin bugünkü durumu, Türkiye 1. Fidancılık Sempozyumu (26-28 Ekim 1987, Tokat) Bildirileri, T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, 169-180. Çetinbaş, M., Butar, S., Sesli, Y., & Yaman, B. (2018). Armut fidanı üretiminde farklı çeşit/anaç kombinasyonlarının bazı fidan özelliklerine etkisi üzerine araştırmalar. Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Dergisi, 35 (Ek Sayı), 8-12.
- Da Silva G.J., Villa, F., Grimaldi F., da Silva P.S., & Welter J.F.,2018. Pear (Pyrus spp.) Breeding (pp. 131-163). Advances in Plant Breeding Strategies, Fruits (Eds, Al-Khayri, J.M., Jain, S.M., Johnson D.M.), (pp 131-163), Switzerland, Springer, pp. 990.
- Dickson, A., Leaf, A.L., & Hosner, J.F. (1960). Quality appraisal of white spruce and white pine seedling stock in nurseries. Forestry Chronicle 36(1), 10-13.
- Dolkar, T., Mansoor, A., Agleema, B., Divya, S., Lobzang, S., & Stanzin, K. (2018). Mitigation of temperate fruit crop problems through use of rootstock. International Journal of Chemical Studies 6(2), 880-887.
- Dondini, L., & Sansavini, S. (2012). European pear (pp 363-413). Fruit Breeding. Series, Handbook of Plant Breeding, Vol. 8 (Eds, Badanes, M.L., Byrne, D.H.), Springer Science+Business Media, New York, pp. 875.