Anaç adayı kiraz ve vişne genotiplerinin doku kültürü yöntemiyle çoğaltılması
Öz
2015-2016 yıllarında yürütülen bu çalışmada, kiraz için anaç adayı olabilecek 3 adet kiraz ve 3 adet vişne genotipi ile Gisela 6 anacının in vitro koşullarda çoğaltılabilme performansının belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Kiraz ve vişne genotipleri ile Gisela 6 anacını sürgün uçlarından hazırlanan eksplantlar başlangıç aşamasında 0.5 mgl-1 BAP +0.1 mgl-1 GA3 + 0.1 mgl-1 IBA içeren MS besi ortamına dikilerek kültüre alınmıştır. Enfeksiyon oranı kiraz genotiplerinde %12.03-17.87 ve vişne genotiplerinde %22.30-26.23 arasında gerçekleşmiştir.
Sürgün çoğaltma aşamasında farklı BAP (0, 0.5 ve 1 mgl-1) dozlarının etkisini belirlemek için çalışma yapılmıştır. BAP dozunun artması ile sürgün sayısının arttığı belirlenirken, en fazla sürgün sayısı 1 mgl-1 BAP dozundan elde edilmiştir. Kiraz genotiplerinde sürgün sayısı 2.14-4.10, vişne genotiplerinde ise 2.73-3.09 adet olarak belirlenmiştir.
Köklendirme ortamında ½ MS besi ortamında farklı IBA (0, 0.5, 1, 2 mgl-1) dozlarının köklenme oranına etkisi incelenmiştir. IBA dozunun artması ile köklenme oranının arttığı, kiraz genotiplerinde en yüksek köklenme oranı 2 mgl-1 IBA ve vişne genotiplerinde ise en yüksek köklenme oranı 1 mgl-1 IBA dozundan elde edilmiştir. Kiraz genotiplerinde köklenme oranı %89.44-99.17, vişne genotiplerinde köklenme oranı %76.46- 96.33 olarak tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü, ve Ordu Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü
Proje Numarası
BBNB/10/10 numaralı proje ve TF 1506 numaralı proje
Teşekkür
“Anaç adayı kiraz, vişne ve mahlep genotiplerinin doku kültürü yöntemiyle çoğaltılması” isimli bu doktora tezi Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü tarafından BBNB/10/10 numaralı proje ile ve Ordu Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğünün TF 1506 numaralı projesi ile desteklenmiştir.
Kaynakça
- Aka Kaçar, Y., A., Yılmaz, M., Mendi, Y., Küden, A., Çetiner, S., 2001. In vitro besin ortamında kullanılan değişik katılaştırıcı maddelerin ve farklı pH düzeylerinin bazı kiraz (Prunus avium L.) anaçlarının çoğaltılması üzerine etkileri. I. Sert Çekirdekli Meyveler Sempozyumu, 25-28 Eylül, Yalova.
- Aktürk, Z., 2009. Kirazın (Prunus avium L.) in vitro mikroçoğaltımı. Doktora Tezi, Dicle Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Diyarbakır.
- Anonim, 2018. The State of Food and Agriculture 2018. FAO, Roma.
- Aydın, E., 2019. “Anaç adayı kiraz, vişne ve mahlep genotiplerinin doku kültürü yöntemiyle çoğaltılması”, Doktora Tezi, Ordu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Ordu.
- Aydın, E.,Varol, İ., Demirsoy, L., Demirsoy, H., Er, E., 2016. Gisela 5, Gisela 6 ve SL 64 Anaçlarının farklı besi ortamlarında çoğaltılması. Yalova Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü Dergisi, 45/1: 487-491, Yalova.
- Bilginer, Ş., Ercişli, S., Gerçekcioğlu, R., Eşitgen, A., Güneş, M., Akbulut, M., Koç, A., Çelik, T.Z., 2009. Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi kiraz vişne anaç ıslahı. TÜBİTAK-TOVAG-106O031 nolu Proje Kesin Raporu, Samsun.
- Büyükdemirci, H., 2008. The Effects of medium ıngredients on shoot propagation and rooting of cherry rootstocks in vitro. Acta Horticulturae, 795, 419-422.
- Bouzari, N., Mahdavian, M., Abdollahi, H., 2009. Micropropagation of a dwarfing cherry rootstock. http://www.belsad.by/conference2/files/1/1.pdf (Erişim tarihi: 20.01.2019).
- Doric, D., Ognjanov, V., Barac, G., Ljubojevic, M., Pranjic, A., Dugalic, K., Ercişli, S., 2015. Use of in vitro propagation of Oblacinska sour cherry in rootstock breeding. Turkish Journal of Biology, 39(4), 575-581.
- Durkoviç, J., 2006. Rapid mikropropagation of mature wild cherry. Biologia Plantarum, 50 (4), 733-736.