Bornova ekolojik koşullarında farklı kolza (Brassica napus ssp. oleifera L.) çeşit ve hatlarında verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Öz
Amaç: Araştırma, Bornova – İzmir ekolojik şartlarında kolza (Brassica napus ssp. oleifera L.) çeşit ve hatlarının kalite ve verim özelliklerini tespit etmek amacıyla 2014-2015 yetiştirme döneminde Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü’nün Bornova’daki deneme alanında yürütülmüştür. Materyal ve Yöntem: Deneme, Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre dört tekerrürlü olarak kurulmuştur. Materyal olarak; 4 çeşit (Hydromel, Caravel, Turan, Petrol) ve 3 hat (Alamir, Linus, CSZ1216) kullanılmıştır. Denemede bitki boyu (cm), çiçeklenme gün sayısı (gün), fizyolojik olum gün sayısı (gün), yan dal sayısı (adet/bitki), bitkide harnup sayısı (adet), harnupta tane sayısı (adet/harnup), bin tane ağırlığı (g), tane verimi (kg/da), ham yağ oranı (%), yağ verimi (kg/da) ile yağ asitleri (%) (oleik, linoleik, linolenik, palmitik, stearik, eikosenoik, erüsik) özellikleri incelenmiştir. Araştırma Bulguları: Araştırmada ekilen çeşit ve hatların en yüksek ve en düşük değerleri; bitki boyunda 124.0-108.75, yandal sayısında 5.35-4.05 adet/bitki, harnup sayısında 447.5-344.25 adet/bitki, bin tane ağırlığında 3.75-2.75 g, tane veriminde 381.76-256.25 kg/da, ham yağ oranınında %39.43- 32.33, yağ veriminde 123.4-83.5 kg/da olarak belirlenirken, oleik asit %82.76-79.33, palmitik asit %6.26-5.55, eikosenoik asit %5.18-0.09, stearik asit %2.41-1.91, linolenik asit %1.54-1.27 ve linoleik asit %0.64-0.06 olarak bulunmuştur. Denemede kullanılan çeşit ve hatların hiçbirinde erüsik asite rastlanmamıştır. Sonuç: Araştırma sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde Bornova ekolojik koşulları için Alamir ve Linus hatları öne çıkmışlardır.
Anahtar Kelimeler
Brassica napus ssp. oleifera L., kanola, kolza, oleik asit, verim, verim öğeleri, yağ asitleri
Kaynakça
- Açıkgöz, N., 1988, Tarımda Araştırma ve Deneme Metodları. Ege Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları, no:478, 202s., İzmir.
- Baydar, H. (2005). Isparta Koşullarında Kanola (Brassica napus L.) Çeşitlerinin. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(3), 1-6.
- Beğbağa, M., & Öztürk, Ö. (2008). Ege Bölgesi Koşullarinda Bazi Kişlik Kolza Çeşitlerinde Farkli Ekim Zamani Uygulamalarinin Verim, Verim Unsurlari Ve Kalite Üzerine Etkileri. Selcuk Journal of Agriculture and Food Sciences, 22(44), 84-98.
- Coşgun, B., & Öztürk, Ö. (2014). Determination of Yield and Some Quality Characteristics of Winter Canola (Brassica napus ssp. oleifera L.) Cultivars. International Journal of Agricultural and Biosystems Engineering, 8(9), 1024-1030.
- Fao, 2021. http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC (Erişim Tarihi: 04.03.2021).
- İlisulu, K. (1970). Fransa ve Almanya’dan getirilen kolza çeşitlerinin Ankara iklim ve toprak şartları altında adaptasyon durumları, tohum verimleri ve diğer bazı özelliklerinin tespiti. AÜ ZF Yıllığı, 132-157.
- Göksoy, A. T., & Turan, Z. M. (1986). Bazı Yağlık Kolza (Brassica napus ssp. oleifera) Çeşitlerinde Verim Ve Kaliteye Ilişkin Karakterler Üzerinde Araştırmalar.
- Kara, K., 2015, Tarla Bitkileri Kitabı, Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No:191 sy: 310-313., Erzurum.
- Karaaslan, D., Hakan, M., Gizlenci, Ş., Dok, M. Ve Acar, M. 2007. Bazı Kolza Çeşitlerinin Diyarbakır Koşullarında Verim Potansiyellerinin Belirlenmesi. S. 22-26. 1.Ulusal Yağlı Tohumlu Bitkiler ve Biyodizel Sempozyumu Bildiri Kitabı. 28-31 Mayıs 2007. Samsun
- Karabaş, H. (2013). Investigation of Diesel Engines Suitability by Using Biodiesel Produced of Californium a Kind of Winter Canola. Toprak Su Dergisi, 2(1), 46-52.