Mikorizanın su kültürü fesleğen yetiştiriciliğinde mineral gübreleri azaltma üzerine etkisi
Öz
Amaç: Bu çalışmanın amacı, su kültürü tekniği ile fesleğen yetiştiriciliğinde azaltılmış mineral gübrelerle beraber mikoriza kullanımı ile gübre tasarrufu sağlanması ve çevreyi korumanın yanı sıra; mikorizanın bitki gelişimi, verim ve ürün kalitesi üzerine etkilerinin araştırılmasıdır. Materyal ve Yöntem: Çalışma, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü’nde yapılmıştır. Cam bir serada su kültürü tekniği ile yapılan araştırmada kırmızı yapraklı Rosie fesleğen çeşidi kullanılmıştır. Uygulamalar; %100 mineral gübre, %100 mineral gübre+mikoriza, %80 mineral gübre, %80 mineral gübre+mikoriza, %60 mineral gübre, %60 mineral gübre+mikoriza, %40 mineral gübre, %40 mineral gübre+mikoriza, %20 mineral gübre ve %20 mineral gübre+mikoriza olarak belirlenmiştir. Dokuz farklı mikoriza türünün kokteyl bir karışımı kullanılmıştır. Mikoriza tohum ekimi sırasında 1000 spor/bitki olarak aşılanmıştır. Deneme 3 tekerrürlü ve her tekerrürde 15 bitki olacak şekilde tasarlanmıştır.
Araştırma Bulguları: Fesleğen yaprağı verimlilik değerlerine göre mineral gübreyi %100 oranında kullanmaya gerek olmadığı belirlenmiştir. %80 mineral gübre ve mikoriza uygulamasında, %100 mineral gübre uygulamasına kıyasla daha yüksek verim elde edilmiştir. İlginç bulgu ise, %20 mineral gübre mikoriza ile beraber kullanıldığında %60 mineral gübre verimi kadar verim oluşturabilmiştir. Toplam hasat verilerinde azaltılmış bütün mineral gübre dozlarında mikorizanın verimi artırıcı etkisi tespit edilmiştir. Fesleğen veriminde mikoriza uygulamasının %100, %80, %60, %40 ve %20 mineral gübre oranlarında kendi kontrollerine göre artış oranları sırasıyla %2, %18, %3, %36 ve %58 olmuştur. Mikorizanın %40 ve %20 gibi düşük mineral gübre dozlarında daha etkin olduğu açıkça görülmüştür. Azalan mineral gübre oranlarında mikoriza uygulamalarının kontrol bitkilerine göre yaprak pH, EC ve SÇKM değerlerinde istatistiksel olarak bir fark bulunmamıştır. Mikoriza uygulamasının %40 ve %20 mineral gübre oranlarında, fenol ve vitamin C içeriğini arttırdığı tespit edilmiştir. Bitki beslenmesi bakımından mikorizanın makro ve mikro besin elementleri alımında artırıcı olumlu etkileri olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Su kültürü fesleğen yetiştiriciliğinde mikoriza kullanımının mineral gübreyi azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir.
Araştırma Bulguları: Fesleğen yaprağı verimlilik değerlerine göre mineral gübreyi %100 oranında kullanmaya gerek olmadığı belirlenmiştir. %80 mineral gübre ve mikoriza uygulamasında, %100 mineral gübre uygulamasına kıyasla daha yüksek verim elde edilmiştir. İlginç bulgu ise, %20 mineral gübre mikoriza ile beraber kullanıldığında %60 mineral gübre verimi kadar verim oluşturabilmiştir. Toplam hasat verilerinde azaltılmış bütün mineral gübre dozlarında mikorizanın verimi artırıcı etkisi tespit edilmiştir. Fesleğen veriminde mikoriza uygulamasının %100, %80, %60, %40 ve %20 mineral gübre oranlarında kendi kontrollerine göre artış oranları sırasıyla %2, %18, %3, %36 ve %58 olmuştur. Mikorizanın %40 ve %20 gibi düşük mineral gübre dozlarında daha etkin olduğu açıkça görülmüştür. Azalan mineral gübre oranlarında mikoriza uygulamalarının kontrol bitkilerine göre yaprak pH, EC ve SÇKM değerlerinde istatistiksel olarak bir fark bulunmamıştır. Mikoriza uygulamasının %40 ve %20 mineral gübre oranlarında, fenol ve vitamin C içeriğini arttırdığı tespit edilmiştir. Bitki beslenmesi bakımından mikorizanın makro ve mikro besin elementleri alımında artırıcı olumlu etkileri olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Su kültürü fesleğen yetiştiriciliğinde mikoriza kullanımının mineral gübreyi azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Mikoriza, mineral gübre azaltma, Ocimum basilicum L., topraksız yetiştiricilik
Destekleyen Kurum
Çukurova Üniversitesi
Proje Numarası
FYL-2019-11684 nolu proje
Teşekkür
Yazarlar Çukurova Üniversitesi Rektörlüğü Bilimsel Araştırma projeleri Birimine finansal desteklerinden dolayı teşekkür ederler.
Kaynakça
- Akgül, A. (1989). Volatile oil composition of sweet basil (Ocimum basilicum L.) cultivating in Turkey. Food/Nahrung, 33, 87-88.
- Aldiyab, A. (2020). Su Kültürü fesleğen yetiştiriciliğinde mikoriza mikroalg ve bakteri ile mineral gübrelerin azaltılması. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilimi Dal Yüksek Lisans Tezi, 100s.
- Daşgan, H. Y., Kuşvuran, S., & Abak, K. (2009). The relationship between citrulline accumulation and salt tolerance during the vegetative growth of melon (Cucumis melo L.). Plant, Soil and Environment, 55 (2), 51-57. Daşgan, H.Y., 2020. Topraksız Bitki Yetiştirme Teknikleri, Yüksek Lisans Ders Sunumları, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü.
- Daşgan, H.Y., & Karacaoğlu, V. (2020). Su Kültürü fesleğen yetiştiriciliğinde mikoriza mikroalg ve bakteri ile mineral gübrelerin azaltılması. Çukurova Üniversitesi Bahçe Bitkileri Anabilimi Lisans Tezi.
- Dere, S. (2019). Domateste besin özellikleri ve kalitenin kuraklığa dayanıklılıkla arttırılması. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, 344s.
- Dere, S., Coban, A., Akhoundnejad, Y., Ozsoy, S., & Dasgan, Y.D. (2019). Use of mycorrhiza to reduce mineral fertilizers in soilless melon (Cucumis melo L.) cultivation. Notulae Botanicae Horti Agrobotanici, 47 (4), 1331-1336.
- Ergün, O., Daşgan, H.Y., & Işık, O. (2020). Effects of microalgae Chlorella vulgaris on hydroponically grown lettuce. Acta Horticulturae, 1273, 169-176. XXX IHC – Proc. II International Symposium on Soilless Culture.
- Gül, A. (2012). Topraksız Tarım. SBN NO: 9789758377831 Hasat Yayıncılık. İstanbul.
- Jones, J.B. (2001). Laboratory guide for conducting soil tests and plant analysis. CRC Press, 384s.
- Jones Junior, J. B. (1972). Plant tissue analysis for micronutrients. Editors: Kirmızitvedt, J.J., Giordano, P.M., Lindsay, W.L. Micronutrients in agriculture. Madison: Soil Science Society of America, 319-346s.