Yapısalcı Bir İnceleme: Cengiz Aytmatov’un ‘Kızılelma’sı

When literary texts are examined using a narratological approach, their meanings can be understood through reading practices that consider narration, plot, the narrator’s position, narrative characters, temporality, and spatiality. This approach uncovers a new truth that emerges from literary reality, separate from the individual realities of the author, text, and reader. This study employs structural text analysis to explore the fictional structure of Chingiz Aitmatov’s early work “Kızıl Elma”, a significant piece in 20th-century world literature. The work illustrates how the feeling of love, thought to be dulled and lost in the vicissitudes of real life, is revitalized through an object or symbol. Thus, it conveys to the reader that this love, presumed dulled, is indeed genuine. In this literary text, the narrative framework is centered around the figure of “Kızıl Elma”, with the symbol functioning as a mythological emblem, enriching the narrative with deeper meaning.

Yazınsal metinler Anlatıbilimsel bir yöntemle incelendiğinde metnin barındırdığı anlam, Öyküleme ve olay öyküsü, anlatıcının konumu, anlatı kişileri, zamansallık ve uzamsallıktan yola çıkarak yapılan okuma pratikleri ile yazar, metin ve okuyucu gerçekliğinin dışında yazınsal gerçeklikle ortaya çıkan yeni bir hakikat konumuna ulaşılabilir. Yapısal metin çözümleme yönteminin temel alındığı bu çalışmada 20 yy. dünya edebiyatının önemli yazarlarından Cengiz Aytmatov’un ilk dönem eserlerinden olan Kızıl Elma anlatısının kurgusal yapısının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında incelenen Aytmatov’un anlatısında insanların birbirleri ile olan ilişkilerinde var olan ama bir sebeple gerçek yaşamın gelgitleri arasında köreltilerek kaybolduğu düşünülen sevgi duygusunun bir obje ya da simge ile adeta tekrar vücuda gelmesi anlatılmaktadır. Böylece köreldiği düşünülen sevginin aslında gerçek sevgi olduğunu okuyucusuna anlatan yazınsal bir metin olarak karşımıza çıkmaktadır. İncelenen edebi metinde hikâyenin çerçevesi “Kızıl Elma” figürü etrafında çizilerek simge mitolojik bir sembol olarak işlevselleştirilmiştir.